Strona · s. 12strona oryginału ↗
ŻYĆ NIGDY NIE JEST ZA PÓŹNO!..
Слово Просвіти, №02 за 2004 рік
właściwość: lepsza — z miękkiego drewna, a więcej robię z lipy, najszlachetniejszym zaś drewnem jest wierzba. Wierzba to symbol zdrowia na Ukrainie. Kozacy robili wyłącznie drewniane łyżki z wierzby. Z rąk Mykoły Mefodijowycza każda łyżka, którą mi pokazywał, przechodziła do mnie, i brałem je ostrożnie, bo doskonałość od razu rzucała się w oczy, a w dotyku łyżka wydawała się jeszcze bardziej wyrafinowana. Ręka jakby czuła to, czego oko nie jest w stanie pojąć. Dziwiłem się i pytałem: jak można tak zrobić?..— Siekiera, nóż, dłuto — i ręce!.. A do tego chcenie i staranie, i wyjdzie. Ja swoją pierwszą łyżkę wystrugałem, kiedy skończyłem sześćdziesiąt osiem lat. Znudziłem się na emeryturze, nudno jest bez pracy… Tu właśnie zdarzyła się historia z tymi łyżkami. Pomyślałem, choć życie przeżyłem i front przeszedłem od dzwonka do dzwonka, a żyć — nie jest za późno, zacząłem, może i wyjdzie, i zacząłem strugać. A przedtem potrafiłem co najwyżej wystrugać deskę na płot, nabić drew, i to cała praca z drewnem. Starszy wybrał spośród łyżek, które mi pokazywał, jedną z wyrzeźbionym napisem: „Moja pierwsza łyżka. Rok 1988”. — Już ponad dziesięć lat strugam, a ile zrobiłem — nie liczyłem. A sporo się nazbierało — i sprzedawałem, i rozdawałem… Chce mi się jeszcze coś zrobić, zostawić ludziom — takich samych łyżek już nikt nie robi… Kozackie!.. Od dwóch stuleci nie ma tamtych kozaków, a łyżka przetrwała, także nasza chwała, chociaż nikt tej łyżki nie wychwala. Rzeczywiście, nie wychwala… Dopiero w chacie łyżkarza Mykoły Szapowała pomyślałem o pięknie zwykłej drewnianej łyżki, gdy wykona ją prawdziwy mistrz, i po kolei o pokoleniach innych mistrzów, którzy przez wieki doskonalili swoje rzemiosło i przekazywali sobie nawzajem zdobyte pracą i wyobraźnią zawodowe tajemnice, że tak powiem, pomnażając to, co osiągnięto. Na tej długiej drodze zapominano imiona mistrzów, lecz dzięki nim tradycja się nie urywała. Z szczególnym smutkiem Mykoła Szapował rozmyślał o tym, że nie ma uczniów — szukał, ale nie znalazł… Dalej zaś mówił podniesionym tonem: — Mój nauczyciel i starszy towarzysz — Mychajło Łazarowycz Carenko. Wspominałem go i wspominam, takiego mistrza już nigdy nie będzie. To on mnie nauczył strugać łyżki. Pochodził ze wsi Teptijiwka, niedaleko Bohusława. Odkąd ta wieś istnieje, byli tam łyżkarze, więc i on zaczął robić łyżki około dwunastego roku życia. W tej wsi zachowała się kozacka łyżka, dziadkowie i wujkowie strugali ją tam od zawsze. — Patrzcie! — Mykoła Mefodijowycz wziął jedną z łyżek, którym ja już dobrze się przyjrzałem, ale, jak się okazało, nie wszystko od razu zauważyłem. — Spójrzcie tutaj! — stary łyżkarz zakrył rękę częścią łyżki. — Co widzicie?.. Przyjrzałem się, a przyglądać się właściwie nie trzeba było długo: przed oczami mignęła-stanęła grzywa konia, kozackiego, bojowego, oczywiście, bo przecież łyżka jest kozacka! Zadowolony z mojego odkrycia, Mykoła Mefodijowycz obrócił łyżkę drugą stroną. — A teraz co widzicie? Także nie trzeba długo się zastanawiać: płynęła przede mną łódź, łódź zaporoska, lekka i niezwyciężona, zwycięzca morskich wypraw — czajka! Mistrz jeszcze raz obrócił przede mną łyżkę, nowym i nieoczekiwanym jej zarysem: — Co widzicie? — Fajkę! — Rzeczywiście, fajkę!.. A to oto, spójrzcie, na trzonku — krzyżyk… To — brama do Siczy… Łyżka służyła zarazem jako łyżka i jako przepustka, i trzeba było, żeby to była wierzbowa łyżka. Wartownikom zadawano pytanie: — Pokaż, jaką masz łyżkę?.. Jeśli nie taka, mogli też nie uwierzyć.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
