Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

JEGO NAM BRAKOWAĆ BĘDZIE

Слово Просвіти, №02 за 2011 рік

Urodził się we wsi Skorodyńce nad Seretem na Podolu 8 października 1925 r. w rodzinie chłopskiej Anny i Ilka, rolnika i cieśli. Troska o chleb nigdy nie przesłaniała marzeń o wyzwoleniu Ukrainy spod obcego jarzma, a ukraińska pieśń karmiła duszę dorosłych i dzieci. Szczególnie wrażliwy na nią był starszy brat Paweł — śpiewak i dyrygent. Wniósł do rodziny zachwyt śpiewem męskiego chóru Dmytra Kotki, na którego koncerty bywał w latach 30. XX wieku w leżącym niedaleko Skorodyniec Czortkowie. W czortkowskiej szkole bухgalterskiej, w której uczył się Stepan, nauczyciel Selskyj również z zapałem opowiadał uczniom o Koszycu i Kotce. „Odebrałem to tak, że śpiew chóru Kotki sięgał swą sztuką chmur, a kapela Koszyca — wysokich niebios — wspomina Stepan Stelmaszczuk. — Wszystko to odkładało się w świadomości, intrygowało i prześladowało mnie przez lata”. To właśnie określiło przyszły zawód Stepana Stelmaszczuka. Pocztówka z lat 30. XX wieku ze zdjęciem chóru Kotki, jak wspomina, „była mi niczym talizman podczas służby wojskowej”. Po demobilizacji i szkole wieczorowej studiował w Lwowskim Szkole Muzycznej (1950–1954), Lwowskiej Konserwatorium (1954–1959). Studiując na 3 roku, został kierownikiem chóru studentów Lwowskiego Instytutu Pedagogicznego, który od stycznia 1960 r. przeniesiono do Drohobycza. Tam wykładał na wydziale muzyczno-pedagogicznym, przez 37 lat niezmiennie kierował kapelą chóralną „Beskyd”, pisał utwory muzyczne, podręczniki, w tym: „Analiza harmoniczna partytur chóralnych: Podręcznik dla wyższych uczelni Ministerstwa Oświaty” (Drohobycz, 1995); „Pieśni pedagogiczne: Materiały praktyczne dla nauczycieli szkół średnich i ogólnokształcących” (Kijów, 1997), „Dwadzieścia ukraińskich kolęd” (Drohobycz, 1998), „Nabożeństwo Boże. Na chór mieszany” (Lwów, 2002), „Ze znakiem Jego dobroci: Wspomnienia o Stanisławie Ludkewyczu” (Drohobycz, 1991). Kompozytor S. Stelmaszczuk — unikalny interpretator ludowego melosu. Pisał muzykę do „Słowa o wyprawie Igora”, do poezji T. Szewczenki, M. Szaszkewycza, S. Rudańskiego, M. Staryckiego, I. Franki, U. Kraczenko, B. Hrinczenki, R. Kupczynskiego, J. Szkrumelaka, W. Sosiury, J. Sławutycza, Janki Kupały i wielu innych. Jego antologię muzyczną Ukraina dopiero zaczyna odkrywać. W periodykach S. Stelmaszczuk drukował interesujące wspomnienia o Wasylu Barwińskim, Romanie Symowyczu, Eugeniuszu Kozaku i wielu innych ukraińskich artystach, a fundamentalnej pracy o Dmytrze Kotce poświęcił niemal 30 lat. Książka „Dmytro Kotko i jego chóry: Artykuły, recenzje, wspomnienia, dokumenty” (Drohobycz, 2000) — to najlepszy pomnik dyrygenta ukraińskiego śpiewu chóralnego. Znane są jego rozprawy w czasopismach na tematy folkloru: zbiory „Sto ukraińskich pieśni ludowych wsi Skorodyńce na Ziemi Tarnopolskiej” (Kijów, 1967), „Pieśni Tarnopolszczyzny” (dwa tomy wspólnie z P. Medwedykiem), (Kijów, 1989, 1993), „Ach, zebrała się zwierzyna: Ukraińskie pieśni-bajki ludowe dla dzieci” (Kijów, 1991). S. Stelmaszczuk zapisywał folklor już od lat studenckich, tę pracę kontynuował ze studentami i wykładowcami katedry teorii i historii muzyki Drohobyckiego Instytutu Pedagogicznego im. I. Franki. Z jego inicjatywy wydano zbiór „Pierwszy urodzaj (materiały z praktyki folklorystycznej 1989–1994)” (Drohobycz, 2002). Urokami ukraińskiego ludowego melosu Stepan Stelmaszczuk mistrzowsko ozdobił swoje zespoły wokalne: tercet „Kwiatku drobny!” na słowa M. Szaszkewycza z towarzyszeniem fortepianu (36 utworów muzycznych na słowa M. Szaszkewycza. — Winnipeg, 1992), solo pieśni na słowa B. Hrinczenki „Zima”, pieśni dla młodzieży szkolnej, które publikował czasopismo „Świat dziecka”, oraz wiele innych. Pedagog, naukowiec, aktywny członek NTSz, kompozytor, członek Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, szczerze oddany Ukrainie Stepan Stelmaszczuk pielęgnował świadomość narodową, poczucie godności narodowej, propagował rodzinną historię. Bogate doświadczenie życiowe opisał jasno w kilku autobiograficznych szkicach: „Trzej naddnieprzanie” (Truskawiec, 1996), „Od „wyzwolenia” do „zwycięstwa”. Wspomnienia z czasów II wojny światowej w 3 częściach: 1. Pod pierwszymi sowietami; 2. Tak było za Niemców; 3. W Armii Czerwonej” (Truskawiec—Lwów, 2000). Stepan Stelmaszczuk wiele robił jako proświtianin. Z jego inicjatywy wydano plakat „Drogą ukraińskiej państwowości” z portretami wybitnych ukraińskich działaczy. Ten plakat przysłużył się wielu nauczycielom i uczniom we wszystkich zakątkach Ukrainy. Przy udziale Stepana Ilkowycza zorganizowano wiele wieczorów muzycznych. Z jego inicjatywy zrealizowano testament Dmytra Kotki, na jego grobie wreszcie wykonano napis — setnik UNR. Ostra myśl, znakomite poczucie humoru Stepana Stelmaszczuka dodawały posiedzeniom Rady Halickiego Rejonowego Zjednoczenia m. Lwowa Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki przyjemnej atmosfery i możliwości znalezienia trafnych rozwiązań w trudnych sytuacjach. Jako szlachetny, inteligentny człowiek zawsze kierował działalność proświtian w rozważnym kierunku. Na jednym z ostatnich posiedzeń dzielił się planami dotyczącymi uzupełnionego wznowienia książki o Dmytrze Kotce, o korespondencji z rodakami dyrygenta. Stepan Ilkowycz żył Ukrainą, w jego duszy odbijały się urok ukraińskiej pieśni i muzyki, w jego sercu żyła wielka miłość do ludzi, do rodziny, do piękna w życiu i sztuce. Gdy do „Proświty” przychodził ten szczupły, elegancki, siwy mężczyzna z miłym uśmiechem, u obecnych poprawiał się nastrój, rozmowa stawała się żywsza, a opracowane dokumenty — treściwsze. 3 stycznia tego wielkiego proświtianina zabrakło. Będzie nam go brakować, kolegom, Lwowowi i całej Ukrainie. Galicyjscy prosvitianie

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn