Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

BOSKIE POWOŁANIE

Слово Просвіти, №02 за 2011 рік

Dmytro STEPOWYK, doktor nauk o sztuce, doktor filozofii, doktor nauk teologicznych, profesor, akademik Akademii Nauk Szkoły Wyższej Ukrainy, główny pracownik naukowy Instytutu Sztuki, Folklorystyki i Etnologii im. Maksyma Rylskiego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. W tym roku Ukraina będzie obchodzić znamienne daty — 150 lat od dnia śmierci (10 marca) oraz 150 lat (22 maja) od dnia pochówku ukraińskiego poety Tarasa Szewczenki na kaniowskiej ziemi. Rok 1860, ostatni rok, był bardzo znaczący w jego życiu, jesienią tego roku wyszedł „Kobziarz”, a 2 września Rada Petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych przyjęła uchwałę o uznaniu artysty Szewczenki za akademika w dziedzinie grawerstwa. Dyplom akademika, którego oryginał jest obecnie eksponowany w sali. Narodowy artysta Ukrainy Mykoła STRATIŁAT przeprowadził koncepcyjnie nowe badanie Tarasa Szewczenki jako grafika i grawera. akwafort Narodowego Muzeum Tarasa Szewczenki, z podpisem Prezydenta Cesarskiej Akademii Sztuk Pięknych i odpowiednią pieczęcią, został wystawiony 31 października (według starego stylu). Znajduje się na nim napis, który mówi o tym, że dokument do przekazania krewnym-spadkobiercom odebrał radca Mychajło Łazarewski, przyjaciel poety. Szewczenko jako jeden z pierwszych artystów w Rosji został uhonorowany tytułem akademika grawerstwa i w tamtym czasie porównywano go do wielkiego Rembrandta, chociaż nie wykonał zbyt wielu rycin, obecnie posiadamy 27 tematów. Wszystkie one, począwszy od pierwszej galwanoakustyki „Król Lear” aż do ostatniej akwaforty „Portret architekta Hornostajewa”, przedstawione są w albumie „Szewczenko — akademik grawerstwa” (Chmielnicki, 2010), który został zaprezentowany w ramach studiów szewczenkowskich, stale prowadzonych w Bibliotece Parlamentarnej Ukrainy. Autorem artykułu wstępnego i redaktorem albumu jest narodowy artysta Ukrainy Mykoła Stratiłat, który sam wybrał ścieżkę grawera i pracuje w tej dziedzinie sztuki już od ponad 30 lat. O Tarasie Szewczence jako artyście, w szczególności grawerze-akwaforcie, napisano wiele, ale to nie znaczy, że wszystko zostało już powiedziane i w pełni zbadane. I właśnie w tej głębokiej, przenikliwej, choć niewielkiej pod względem objętości pracy, którą w pełnej mierze można nazwać monografią, zaczynającej się epigrafem z „Dziennika”, poetyckimi słowami wypowiedzianymi na zesłaniu o rycinie i jej znaczeniu dla szerzenia wiedzy i oświaty wśród ludu, podjęto próbę przedstawienia nowych faktów i ukazania wielkiego znaczenia tego dorobku Szewczenki. Pracować w grawerstwie, tak uważa Szewczenko, — „to być użytecznym dla ludzi i miłym Bogu”. Żaden z artystów-grawerów, nawet z tych, którzy naprawdę kochali swoją pracę, nie wypowiedział tak wzniosłych słów: „Piękne, boskie powołanie grawera!”. Nawet w chwilach wzniosłych stanów emocjonalnych poeta nie rzucał słów na wiatr, nie mówił tylko dla samej ich piękności. I tę tezę głęboko i profesjonalnie rozwija w swoim badaniu Mykoła Stratiłat. Szkic monograficzny jest naukowym wstępem do albumu reprodukcji akwafort, wykonanych w tym samym rozmiarze, co oryginały. Znaczenie tego szkicu dla obecnego szewczenkoznawstwa jest bardzo duże. Sam pierwszorzędny rysownik i grawer (także malarz), autor po raz pierwszy (nie boję się użyć tego słowa) dokonał analizy rycin Szewczenki z punktu widzenia zastosowania innowacji technologicznych, znanych artystom tamtych czasów, uporządkował jego spuściznę w dziedzinie akwaforty według chronologii wykonania, przeanalizował przygotowawcze szkice i etiudy. Ale, co najważniejsze, można mówić o technice i sposobach grawerowania, ale temat pozostanie nudny i nieciekawy dla czytelnika. Stratiłat znalazł złoty środek, mówiąc o teorii grawerstwa, o jej znaczeniu, jej szczególnej poezji, o zadaniach estetycznych, które stawiał przed sobą Szewczenko, o liczbie odbitek, które do nas dotarły, o wzruszających napisach — autografach, wykonanych na podarowanych przyjaciołom rycinach: „Mojej drogiej Księżnej Aleksandrze Michajłownie Kulisz. Od starego bojarina T. Szewczenki, na pamiątkę”. Widzimy jego otoczenie, czujemy atmosferę tamtych czasów. Tutaj też odsłania się obraz samego Szewczenki, poety, artysty, proroka narodu. Do tekstu wprowadzono materiały dokumentalne, wspomnienia współczesnych, wersy listów, co czyni opowieść żywą i fascynującą. Rozumie się samo przez się, że autor jest dobrze zaznajomiony z historią ukraińskiego grawerstwa okresu poprzedzającego epokę Szewczenki, okresu XVI—XVIII wieku, rozpatruje on dorobek Szewczenki jako część najlepszych osiągnięć naszej grafiki, a jego samego jako kontynuatora twórczości Tarasowiczów, Lewickiego, Myrskiego, Hałatowskiego, Zubryckiego i innych wybitnych grawerów. Po przeczytaniu tej pracy każdy może obecnie przyjść do Narodowego Muzeum Tarasa Szewczenki, aby obejrzeć oryginały akwafort i miedziane płyty, narzędzia grawera, to niezbędne wyposażenie, które znajdowało się w niewielkiej pracowni w Akademii, gdzie ukraiński poeta i artysta przeżył ostatnie lata swojego życia.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn