Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

MUZYKA, KTÓRA JEST W STANIE UZDROWIĆ NASZE SPOŁECZEŃSTWO

Слово Просвіти, №02 за 2011 рік

Obecnie istnieje już wiele badań, które przekonująco dowodzą, że ukraińska muzyka ludowa, w szczególności obrzędowa (zwłaszcza hajiwky), niezwykle dobroczynnie wpływa na zdrowie, harmonizuje człowieka i otoczenie. Podobne działanie mają utwory klasyczne Mozarta, Berezowskiego, Łeontowycza… Niedawno nasz korespondent miał okazję przekonać się, że taką muzykę tworzą również niektórzy współcześni ukraińscy kompozytorzy, w szczególności laureat wielu prestiżowych krajowych i międzynarodowych nagród Ołeksandr Jakowczuk. Po prawdziwym wstrząsie, jakiego doznałem podczas jego autorskiego koncertu o wymownym tytule „Sercem płynę na Ukrainę” w Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy im. P. I. Czajkowskiego, podczas którego odbyły się dwie światowe premiery kompozytora, zapragnąłem dowiedzieć się o nim więcej. NA ZDOBYCIE NAGRODY NARODOWEJ Halyna MOJSEJEWA Sasza dorastał w muzycznej rodzinie na Podolu. Ojciec — nauczyciel historii — Mykoła Jakowczuk grał na gitarze, matka — lekarka — miała wykształcenie muzyczne, wiele pieśni znała babcia Jawdocha. Sam chłopiec śpiewał w chórze szkolnym. Jednak muzycznych „tajemnic” w Kamieniecko-Podolskiej szkole muzycznej uczył się tylko pół roku. Ale to nie przeszkodziło mu w dostaniu się do Chmielnickiej szkoły muzycznej, w której uczył się tylko trzy lata, ponieważ został przyjęty do Kijowskiego Konserwatorium do klasy kompozytora Anatolija Kołomijcia, ucznia sławnego Lewka Rewuckiego. Mimo wybitnych zdolności droga młodego artysty nie była łatwa. Zarabiając na życie, jeszcze jako student cztery lata śpiewał w chórze studium operowego Kijowskiego Konserwatorium. Potem pracował jako redaktor muzyczny w Ukraińskim Radiu, cztery lata kierował częścią muzyczną Kijowskiego „Młodego Teatru”. Nie odmawiał zamówień na napisanie muzyki do spektakli („Za dwoma zającami”, „Swatanie na Honczariwce”, „Trzy siostry”); chętnie tworzył dla dzieci („Przygody Alicji w Krainie Czarów”, balet „Przygody w Szmaragdowym Mieście”), napisał wiele piosenek estradowych. Ale, jak zauważyła doktor filozofii w dziedzinie sztuki Wałentyna Kuzyk, na czołowym miejscu w twórczości Ołeksandra Jakowczuka zawsze były tematy o wydźwięku filozoficznym i społecznym. (Opera „Niezapomniane” na podstawie powieści Ołeksandra Dowżenki, ludowa feeria „Siedem słów Małachija” na podstawie Mykoły Kulisza, symfonia-requiem „Trzydziesty trzeci” do wierszy Wasyla Juchymowycza, gdzie po raz pierwszy przejmująco tragicznie wybrzmiał temat Hołodomoru, symfonia „Biorytmy Czarnobyla”, którą napisał zaraz po tragicznym wybuchu). Tworząc muzykę, Ołeksandr jeszcze od czasów studenckich, przy każdej okazji, zarówno na Ukrainie, jak i w byłej Jugosławii (gdzie pod koniec lat 80. pracował w operze miasta Nowy Sad), zbierał i zapisywał próbki ukraińskiego folkloru. Obecnie w dorobku kompozytora jest ich ponad półtora tysiąca. W latach 90. Ołeksandr wraz z żoną Nadią (znakomitą pianistką) i trojgiem dzieci wyjeżdżają do Kanady. Tam pracują jako pedagodzy w placówkach muzycznych Toronto, ucząc młodych muzyków, w tym także z rodzin ukraińskich. Ołeksandr żył nadzieją, by Zdjęcie Jewhena Buketa Ołeksandr Jakowczuk — gość redakcji „Słowo Proświty” demonstrować kanadyjskiej publiczności wysoki poziom artystyczny i kompozycyjny współczesnej ukraińskiej muzyki. Jednak było to prawie niemożliwe. A w kręgach muzycznych zaczęto już mówić o „latach milczenia” kompozytora. Tymczasem Ołeksandr Mykołajowycz dużo pracował. Po prostu nie pokazywał swoich utworów. W tamtym okresie powstało ponad 200 nowych opracowań pieśni ludowych, Liturgia św. Jana Złotoustego, koncert duchowy „Jak miłe są przybytki Twoje”, sześć psalmów. W Kanadzie odbyło się wiele koncertów kameralnych i chóralnych Ołeksandra Jakowczuka. Jednak właśnie tam przyszło zrozumienie, że zrealizować się w wielkich projektach będzie mógł tylko na Ukrainie. Dlatego, począwszy od 2005 roku, Ołeksandr co roku przyjeżdża do Kijowa, bierze udział w prestiżowych festiwalach muzycznych. Jego utwory wykonują znane zespoły chóralne, nagrywają na płyty CD… A w 2009 roku kompozytor na zawsze wraca na Ukrainę i zaczyna wykładać na katedrze kompozycji Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy im. P. I. Czajkowskiego. Tułaczka po świecie tylko utwierdziła go w przekonaniu: Ukraina to główne źródło jego inspiracji, jest na zawsze w jego sercu, bez Ojczyzny jego muzyka ledwo żyje. A podczas wydarzenia, od którego zaczęliśmy rozmowę, zabrzmiały: koncert chóralny „Jak miłe są przybytki Twoje” (premiera światowa), „Liturgia świętego Jana Złotoustego” (pierwsze wykonanie w Kijowie) oraz kantata do wierszy Tarasa Szewczenki na solistów, chór mieszany i instrumenty perkusyjne „Płynie woda w sine morze” (również premiera światowa) w niezrównanym wykonaniu kameralnego miejskiego chóru akademickiego „Chreszczatyk” pod dyrekcją zasłużonego artysty Ukrainy Pawła Strucia (soliści Oksana Dondyk, Marija Sołomin, Julija Łewczenko, Witalij Palczykow, Wołodymyr Palejew). I jako słuchacz, który odbiera muzykę sercem, muszę powiedzieć o swoich wrażeniach z koncertu: każdy z wymienionych utworów przywraca równowagę, harmonizuje duszę, ciało oraz wznosi i łączy naszego Ducha z wyższymi sferami. Co właściwie daje nam zdrowie — duchowe, psychiczne i fizyczne. …Tego wieczoru miałam zadanie być na jeszcze jednym wydarzeniu, które zaczynało się również o godzinie 18 w stołecznym Domu Nauczyciela. Więc zdecydowałam: posłucham pierwszego utworu kompozytora i — biegiem dalej. Ale oczarowana muzyką, która niesie prawdziwą duchowość, nie byłam w stanie wstać z miejsca do ostatniej nuty ostatniego utworu… Jestem pewna, że takie lub podobne wrażenia wynieśli też inni słuchacze (zarówno profesjonalni muzycy, jak i neofici), nie na darmo przecież witano kompozytora i wykonawców jego dzieł głośnymi oklaskami. Muzyka Ołeksandra Jakowczuka pomoże nam żyć w harmonii z sobą i światem. I gdyby ta lub podobna muzyka współczesnych ukraińskich kompozytorów częściej brzmiała w naszych salach koncertowych, w radiu, w telewizji, podczas świąt i uroczystości, to nasze społeczeństwo szybciej by wyzdrowiało, zarówno fizycznie, jak i moralnie.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn