Strona · s. 13strona oryginału ↗
NIE TRACIĆ BOSKIEJ ISTOTY
Слово Просвіти, №02 за 2011 рік
Nadia KYRIAN wspomina nauczycieli przedmiotów specjalistycznych Mykołę Slipczenkę oraz Ihora Stachanowa. Po ukończeniu szkoły plastycznej Hryhorij Macehora dużo pracował, brał udział w wystawach plastycznych obwodowych, republikańskich i ogólnozwiązkowych. Od 1970 roku jest członkiem Związku Artystów Ukrainy, w 1994 roku otrzymuje tytuł zasłużonego działacza sztuki Ukrainy. Jedną z jego najważniejszych spraw jest założenie Zaporoskiego Obwodowego Oddziału Związku Mistrzów Sztuki Ludowej Ukrainy. Wcześniej w Zaporożu istniała organizacja amatorska „Samocwity Zaporoża”, do której należeli mistrzowie sztuki ludowej: hafciarki, garncarze, rzeźbiarze itp. Sztuka ludowa to jedna z największych pasji Hryhorija Macehory, który urodził się 8 września 1934 roku we wsi Motuziwka (obecnie Olijnyky) w rejonie sachnowszczyńskim na Słobożanszczyźnie. Rodzinną wieś i jej mieszkańców przedstawia z wielką miłością. Każdy człowiek to niepowtarzalna, wyrazista indywidualność — uważa Hryhorij Prokopowycz. Pracuje w tradycyjnej manierze. „Moje malarstwo jest w pewnym stopniu dokumentalne — mówi artysta. — Tworzę wizerunki ludzi wiejskich, tych, którzy pracowali i pracują od świtu do nocy (niestety, także obecnie), są wyczerpani ciężką pracą, ale nie płaczą, nie uginają się, odnoszą się do życiowych niepowodzeń z humorem i zwyciężają”. Pisarz Petro Soroka pisze o Hryhoriju Macehorze: „Artysta pragnie, aby człowiek nie tracił boskiej istoty. Twórca pędzlem broni człowieka, jego wyższego przeznaczenia, wreszcie jego duszy, z wyjątkową siłą twórczą akcentując uwagę na odwiecznych prawdach, zamulonych przez nasz szalony, gwałtowny i grzeszny czas”. Niełatwo układał się los twórczy Hryhorija Macehory. Ojciec zginął w 1942 roku na wojnie, matka miała troje dzieci. Chłopca wychowywał ojczym, który zabraniał mu malować, bo uważał to za niepoważne zajęcie. Aby wstąpić do Charkowskiej Państwowej Szkoły Plastycznej, chłopak musiał uciec z domu. Boso szedł 25 km pieszo do stacji Łychaczowa, dotarł do Charkowa, zdał niezbędne prace twórcze w celu dopuszczenia do egzaminów. Kiedy wrócił do domu, od ojczyma dostał lanie. A ze szkoły przyszedł list, że został dopuszczony do egzaminów. Aby je zdać, musiał drugi raz uciekać z domu. Egzaminy ze specjalności zdał dobrze. A kiedy przyszło do matematyki… Wyszedł do tablicy, zapisał treść zadania, ale zrozumiał, że go nie rozwiąże. Z humorem wspomina o tym: „Stoję, przestępując z nogi na nogę… A nogi zrogowaciałe, w odciskach. Sandały niewygodne, zostawiłem je pod ławką. Zauważyłem, że siwy nauczyciel zerka to na mnie, to na moje bose nogi… Wreszcie mówi: „Proszę siadać, młody człowieku”. Następnego dnia bałem się spojrzeć na tablicę z wynikami egzaminu. Jeden z kandydatów przekazał niespodziewaną nowinę: „Masz czwórkę”. Dopiero pod koniec drugiego roku student Macehora odważył się porozmawiać o tym przypadku z wykładowcą: „Wasylu Wasylowyczu, ja wtedy zadania nie rozwiązałem”. Nauczyciel odpowiedział: „Hrysiu, spojrzałem na twoje nogi, przypomniałem sobie swoje dzieciństwo i postawiłem ci czwórkę”. Żył ze stypendium, mama pomagała żywnością. Ukończył szkołę w 1956 roku. Z wdzięcznością
Żegnała matka syna, 1994 r.
Hryhorija Prokopowycza, wielu mistrzów ludowych znał osobiście, współpracował z nimi. Przez 14 lat pracy, kiedy kierował obwodową organizacją Związku Mistrzów Ludowych, zebrał wiele fotografii i został kompilatorem oraz redaktorem albumu „Sztuka ludowa Zaporoża” (2001 r.), do którego weszły prace 40 członków Związku Mistrzów Sztuki Ludowej i 40 kandydatów.
Zdjęcie Switłany Feszczenko
Hryhorij Macehora (w środku) z proświtianami, zwiedzającymi wystawę
Hryhorij Macehora aktywnie zajmuje się działalnością społeczną. Od 1990 roku jest członkiem Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Maluje plakaty dla proświtian, bierze udział w wiecach itp. W swoim rosyjskojęzycznym regionie konsekwentnie broni języka ukraińskiego. „Mamy ukraińskie szkoły, ale zdarzają się przypadki, kiedy nauczycielka ukraińskiego tłumaczy swój przedmiot po rosyjsku! Tak nie powinno być! Niestety, także w Kijowie jeszcze za mało rozmawiają po ukraińsku. A ze stolicy biorą przykład w obwodach. Jednak pewne zmiany na lepsze mimo wszystko zaszły. Jakieś 5 lat temu nieraz mi mówiono: „Da goworitie wy po-russki”. Obecnie tego nie ma”. W każdych okolicznościach Hryhorij Prokopowycz pozostaje sobą, nie poniża się, nie traci własnej godności. Zmusza do liczenia się ze swoimi przekonaniami. Na przykład w 2001 roku do Zaporoża przyjechał Wiktor Czernomyrdin z żoną. Zastępczyni przewodniczącego Obwodowej Administracji Państwowej Olha Serhijiwna Kasjan zaproponowała Hryhorijowi Macehorze pokazanie żonom Czernomyrdina i przewodniczącego administracji Kartaszowa pracy oddziału mistrzów sztuki ludowej. „Przygotowaliśmy im prezenty — szkatułki własnego wykonania, jak należy — opowiada Hryhorij Prokopowycz. — Słyszałem, że żona Czernomyrdina pochodzi z Ukrainy. Dlatego postanowiłem przeprowadzić dla nich wycieczkę po ukraińsku. I choć Olha Kasjan dawała mi różne znaki (że niby mów po rosyjsku), ja stawiałem na swoim. Uwag po tym nikt mi nie robił, bo ja wszystkim daję odpór”. Gdyby tak robili wszyscy Ukraińcy, o ile trudniej byłoby rusyfikatorom! W ukraińskiej historii są godne przykłady do naśladowania. Hryhorij Prokopowycz opowiedział ciekawy przypadek: kiedyś do Zaporoża przybył rosyjski car, przyjmował go znany historyk Dmytro Jawornycki. On również przeprowadził wycieczkę dla cara po ukraińsku, podczas której car rzucał repliki: „Poniato. Spasibo”. Potem historyka przesłuchiwano w żandarmerii: „Wy poczemu eto nie na russkom ekskursiju dla caria prowodili?”. Na co on sarkastycznie odpowiedział: „Bo car nie jest tak głupi jak wy!”. Obecnie Hryhorij Macehora, mimo poważnego wieku, kontynuuje pracę w zawodzie, pomnaża osiągnięcia twórcze,
Pamięć o ojcu, 1988 r.
„Hryhorij Prokopowycz MACEHORA — to prawdziwie artysta z woli Bożej. Prawdziwy mistrz, wtajemniczony w sekrety twórczości nie tylko krajowych, ale i światowych artystów, on jednak w każdym swoim dziele jest przede wszystkim Ukraińcem” — napisał w księdze pamiątkowej na jednej z wystaw znanego artysty, aktywnego proświtianina Borys Olijnyk, pisarz, laureat Państwowej Nagrody im. T. H. Szewczenki.
choć jest ich i tak niemało: około tysiąca dzieł malarstwa sztalugowego, grafiki, ma 18 wystaw indywidualnych. Jego dzieła przechowywane są zarówno w muzeach Ukrainy, jak i za granicą. W 2008 roku w wydawnictwie „Mystectwo” w ramach programu „Ukraińska książka” ukazał się album artystyczny „Hryhorij Macehora”, do którego weszło ponad 200 dzieł artysty. Hryhorij Prokopowycz jest dowcipnym gawędziarzem. Każdy jego obraz rodzi się nieprzypadkowo, wiąże się z nim jakaś życiowa historia. Opowiada, że pewnego razu wypoczywał w osadzie Sniadowo na Czernihowszczyźnie, gdzie znajduje się baza twórcza Narodowego Związku Artystów Ukrainy. Malował zimowe etiudy. Jego uwagę przykuło dwóch mężczyzn — jeden młodszy, a drugi starszy. Czymś bardzo mu się spodobali. Poprosił ich, by mu pozowali, i przez całą godzinę stali na mrozie, podczas gdy on malował etiudę. Po tym zdarzeniu trafił do szpitala z diagnozą „zapalenie płuc”. A po trzech dniach do szpitala przywieziono tego starca. „Jak na mnie naskoczył — wspomina Hryhorij Prokopowycz: „Ach ty diabelski malarzu! Sam się przeziębiłeś i mnie zamroziłeś!” Te wizerunki artysta wykorzystał w obrazie „Do domu z chlebem”. Obecnie Hryhorij Macehora przygotował do druku obszerny album opowiadań humorystycznych z ilustracjami „I śmiech, i grzech”. Kontynuuje branie aktywnego udziału w życiu społeczno-politycznym państwa. Zarówno swoją twórczością, jak i postawą obywatelską oraz ludzką oryginalnością zasługuje na najwyższą nagrodę i szacunek. Typy zaporoskich kozaków, 1975—1995 r.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
