Strona · s. 3strona oryginału ↗
MYCHAJŁO WOŁYNEĆ: „CHCĄ NAS ZAGNAĆ W NIEWOLĘ”
Слово Просвіти, №02 за 2011 рік
W grudniu 2010 r. Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła ustawę „O dialogu społecznym”. Niezależne związki zawodowe Ukrainy oceniły ją krytycznie i zwróciły się do prezydenta Janukowycza z prośbą o zawetowanie tej ustawy. Na pytania naszej gazety odpowiada przewodniczący Konfederacji Wolnych Związków Zawodowych Ukrainy, deputowany ludowy Ukrainy (frakcja BJuT) Mychajło WOŁYNEĆ. — Panie Mychajle, więc „dialog społeczny”, co się za nim kryje? — Buduje się go między pracodawcami a ludźmi pracy najemnej, których reprezentują związki zawodowe. Trzecią stroną jest władza. 23 grudnia parlament przyjął ustawę, w której mowa jest między innymi o tak ważnej kwestii, jak podpisywanie regionalnych, branżowych i generalnych układów pracy. Określają one nie tylko poziom wynagrodzenia, ale także siłę nabywczą ludzi, czyli ich dobrobyt. Chodzi również o ochronę socjalną. U nas od dawna istnieje trójstronna Rada Dialogu Społecznego przy Prezydencie, która ma funkcje doradcze. Jednak, na przykład, w Polsce nie było jeszcze przypadku, aby podobna Rada Partnerstwa Społecznego przedstawiła propozycje Sejmowi państwa, a on ich nie uwzględnił. — U nas uwzględnia się daleko nie zawsze? — Nawet nie zawsze się dyskutuje. Przyjmowany jest budżet państwa, w którym przewidziano podstawowe parametry socjalne, a jego projektu Rada nawet nie omawia. — Niezależne związki zawodowe oceniły tę nową ustawę jako zamach na prawa pracownicze, próbę zniszczenia wolnych związków zawodowych. — Władza buduje społeczeństwo totalitarne, bliskie czy to wariantowi rosyjskiemu, czy białoruskiemu, czy też ukraińskiemu wariantowi bandyckiemu. I w tym totalitarnym systemie buduje się także pion związkowy. Wszystko tak, jak za czasów radzieckich, kiedy istniał jeden związek zawodowy, podporządkowany władzy, i służył on nie ludziom pracy, a komunistycznej wierzchuszce. Oto co założyli w projekcie ustawy jego autorzy — deputowani z Partii Regionów Wasyl Chara, Ołeksandr Stojan i Jarosław Suchyj. — Chara obecnie stoi na czele prorządowej Federacji Związków Zawodowych Ukrainy, Stojan stał na jej czele wcześniej, plus wszechobecny Suchyj. I, nawiasem mówiąc, właśnie oni są autorami skandalicznego projektu ustawy o nowym Kodeksie pracy. — Właśnie ich projekt ustawy o dialogu społecznym został przyjęty przez kontrolowaną przez „regionałów” większość w parlamencie. Ustawa określiła kryteria reprezentatywności związków zawodowych, czyli ich „legalności”. Zgodnie z takimi kryteriami, niezależne związki zawodowe najpierw zostaną odsunięte od możliwości ochrony pracujących, od tego samego dialogu społecznego, pozbawi się je prawa do zawierania układów zbiorowych w przedsiębiorstwach, na szczeblu regionalnym — układów szczebla rejonowego i obwodowego między ludźmi pracy a pracodawcami, a także — układów branżowych i generalnych na szczeblu Ukrainy. Zostaną odsunięte od udziału w zarządzaniu funduszami ubezpieczeń społecznych, a to oznacza — uzdrowiska, bezpieczeństwo techniczne i higiena pracy, wypłaty zasiłków chorobowych. Wreszcie celem tego wszystkiego jest zniszczenie niezależnych związków zawodowych. — W jaki sposób?
— Ustawa tworzy nową strukturę państwową — Służbę Pośrednictwa i Pojednania przy Prezydencie. Będzie ona wydawać decyzje o reprezentatywności, czyli legalności, tych czy innych związków zawodowych oraz ich organów. — Ci, którzy forsowali tę ustawę, mogą powiedzieć, że to dla porządku w ruchu związkowym. — Ale Ukraina to młode państwo, prawdziwy ruch związkowy, jak i wiele innych rzeczy, jest w fazie tworzenia, zwłaszcza jeśli mówimy o poszczególnych branżach, regionach. A możliwości takiego tworzenia są hamowane. Jeśli spojrzeć głębiej, trwa niszczenie dopiero co rodzącego się społeczeństwa obywatelskiego Ukrainy. Przecież istnienie jedynego, dawnego radzieckiego związku zawodowego — Federacji Związków Zawodowych Ukrainy (FZZU) absolutnie nie zapewnia ochrony socjalnej ludzi, jest on nie tylko prorządowy, ale po prostu kieszonkowy: na wskroś skorumpowany, zwykli pracownicy nie są w stanie go kontrolować. Natomiast jest w pełni kontrolowany przez władzę i biznes kryminalny. Skutek jest jeden — znaczne pogorszenie poziomu życia zwykłych ludzi, których nie ma kto bronić. — Czy są przykłady? — Chyba najbardziej rażącym faktem jest podpisanie przez oficjalny związek zawodowy — FZZU nowej Umowy Generalnej z rządem i pracodawcami, przy czym od razu na dwa lata, na 2011—2012 rok. Stało się to 9 listopada, z pominięciem niezależnych związków zawodowych. W szczególności ta Umowa przewiduje „zamrożenie” wynagrodzeń pracowników sfery budżetowej… — Ależ to bezpośrednio przeczy niedawnym obietnicom wyborczym „regionalów” — zarówno w wyborach prezydenckich, jak i lokalnych… — Oni bardzo szybko zapominają o swoich obietnicach. Dalej, zgodnie z tą Umową, ze związkami zawodowymi nie trzeba już będzie uzgadniać podwyżek taryf na gaz, energię elektryczną. Choć w poprzednich umowach było to przewidziane. Obecnie zaś po prostu zapisano jakieś mgliste postanowienie o „konsultacjach” władzy, pracodawców i związków zawodowych w celu podjęcia „wspólnych decyzji”. Ale jasne jest, jaka może być „wspólna decyzja”, gdy kieszonkowe związki zawodowe są po stronie władzy… — A pracodawcy, czyli biznes, dawno zrośli się z tą władzą. — O jakiej ochronie praw i interesów pracujących można mówić, kiedy z chwilą wejścia w życie nowej ustawy stracą ważność postanowienia ustawowe o tak zwanych układach zbiorowych?! Za tą ustawą idzie nowy Kodeks pracy, już przyjęty w pierwszym czytaniu i gotowy do drugiego. Potem Kodeks mieszkaniowy. Niewolnicze warunki pracy i zamieszkania zwykłego człowieka zostaną utrwalone. — Bardzo bolesny temat — podwyżka taryf komunalnych. Gwałtownie, o 25—30 i więcej procent drożeje ogrzewanie, czynsz. Gaz od sierpnia podrożał o 50 procent, od kwietnia półtorakrotna podwyżka będzie już na tę taryfę. W ciągu jakichś 8 miesięcy podwyżka wyniesie 125 procent. W nowej Umowie Generalnej zniknęło, jak Pan powiedział, postanowienie o uzgadnianiu taryf ze związkami zawodowymi. Ależ oni nie mogą pozwalać na taki atak na żywotne interesy obywateli? — FZZU milcząco „przełknęła” tę podwyżkę taryf. I odsunęła się od walki o anulowanie podwyżki ceny gazu. Narodowe Forum Związków Zawodowych Ukrainy, nasza Konfederacja Wolnych Związków Zawodowych Ukrainy (KWZZU), partia „Batkiwszczyna” złożyły pozew do sądu z żądaniem anulowania tak gwałtownej podwyżki ceny gazu. Początkowo dołączyła do tego także FZZU, która również złożyła analogiczny pozew. Sąd połączył te pozwy w jedno postępowanie. A 16 września, kiedy przyszliśmy do sądu na posiedzenie, dowiedzieliśmy się, że FZZU niespodziewanie wycofała swój pozew. I sąd, powołując się na to, po prostu odmówił rozpatrzenia sprawy. A po tym, jak 9 listopada FZZU podpisała tę haniebną Umowę Generalną, stało się jasne, czyje interesy są jej bliższe. — Następny temat — fundusze ubezpieczeń społecznych. Każdy z nas, pracujących, niezależnie od tego, w jakim jest związku zawodowym i czy w ogóle jest jego członkiem, otrzymując pensję, wie, że potrącono mu swoisty podatek — wpłaty na te fundusze. To kolosalne środki, z którymi również mają do czynienia związki zawodowe. — Do niektórych funduszy idą potrącenia z pensji. Ale lwią część wpłat do tych trzech funduszy, jak i do Emerytalnego, robią pracodawcy. Lecz faktycznie jest to po prostu część niedopłaconej pracownikowi pensji, bo wpłaty idą z funduszu przedsiębiorstwa. A pracodawca nie bierze tego sobie w koszty, a wlicza te potrącenia w cenę produkowanego towaru. Kto kupuje tę produkcję? Zwykli obywatele. — Koło się zamknęło. Ciekawa ekonomia… — Zatem środki koncentrują się w skarbcu, na kontach tych funduszy. To kolosalne sumy: gdzieś 20 miliardów hrywien rocznie. To środki niepaństwowe, czyli pozabudżetowe. I oto jakieś 60 procent z tych sum, gdzieś 12 miliardów, jest rozkradanych i wykorzystywanych niezgodnie z przeznaczeniem. — Kto zatem dysponuje tymi ogromnymi środkami? — Związek Pracodawców i wierchuszka Federacji Związków Zawodowych Ukrainy, a także niektórzy urzędnicy od władzy dość poważnie żerują na tych pieniądzach. To znowu kryminał, korupcja. Państwo powinno sprawować kontrolę, tak przewiduje ustawa. Ależ zaistniała kryminalna sytuacja, kiedy ponad 50 procent gospodarki pracuje w cieniu. Zatem rozkradane są i te fundusze, i majątek oficjalnych związków zawodowych. A zwykli ludzie nie są chronieni, 75 procent populacji żyje poniżej granicy ubóstwa. Formalnie istnieje zarząd Funduszy Ubezpieczeń Społecznych, 45 członków: po 15 od władzy, pracodawców i związków zawodowych. Ale z tych ostatnich 15 — dwie trzecie, czyli 10, to przedstawiciele FZZU. Ręka rękę myje… — Zatem w kraju zamiast gwarantowanego artykułem 36 Konstytucji Ukrainy prawa obywateli do swobodnego zrzeszania się w związki zawodowe bez ingerencji i dyktatu państwa, trwa upaństwowienie związków zawodowych, dążenie do stworzenia monopolisty w osobie FZZU? — Tutaj siłą zaliczają pracujących. Nawet jeśli człowiek w ogóle nie pisał wniosku do tego związku zawodowego, trafia tam automatycznie i potrącają mu składki na FZZU. Te stare związki zawodowe otrzymują także środki od pracodawców, różnych funduszy. — A tymczasem pod adresem tej upaństwowionej Federacji padają poważne oskarżenia. W szczególności chodzi o los gigantycznego majątku, który przypadł oficjalnym związkom zawodowym po rozpadzie ZSRR. — Według szacunków Służby Bezpieczeństwa Ukrainy, FZZU nielegalnie zawłaszczyła majątek o wartości 4 miliardów dolarów. Ale tutaj nie uwzględniono majątku, który należał do lokalnych organizacji związkowych, obwodowych rad związków zawodowych i branżowych związków zawodowych. Jeśli policzyć cały ten majątek — sanatoria, domy wypoczynkowe, pensjonaty, obiekty sportowe i tym podobne, to wszystko to kosztuje około 10 miliardów dolarów. — To 80 miliardów hrywien! — Proszę uwzględnić i to, że na przykład sanatoria na Krymie mają po kilkadziesiąt hektarów terenu, a wartość tej ziemi wielokrotnie przewyższa wartość samych budowli. — Jak rozdysponowano ten majątek? — W zasadzie rozgrabiono albo powydawano w dzierżawę. Proszę wziąć sam centralny budynek Federacji Związków Zawodowych Ukrainy, który jest w centrum stolicy, na Majdanie Niepodległości. 17,6 tysiąca metrów kwadratowych powierzchni, budynek opleciony pajęczyną reklamowych billboardów: reklamy banków, które okradły ludność, marek wódczanych. I tylko z takiej reklamy otrzymują miliony dolarów. Wiele pomieszczeń budynku wynajmują, przy czym większą część — nielegalnie. Siedzą tam jakieś firmy, pieniądze przekłada się z kieszeni do kieszeni. W ogóle lwią część środków te stare związki zawodowe otrzymują właśnie z dzierżawy i sprzedaży majątku. Są trzy uchwały Rady Najwyższej, że ten majątek powinien być podporządkowany Funduszowi Mienia Państwowego Ukrainy i znajdować się w zarządzie państwa. Przecież został nabyty kosztem państwa, samych członków związków zawodowych, przedsiębiorstw, a związkom zawodowym po prostu przekazany w użytkowanie. Ale FZZU kontynuuje nielegalne utrzymywanie i sprzedawanie tego majątku. Choć w żadnym wypadku nie podlega on prywatyzacji i sprzedaży. I wszystko to przy przyzwoleniu władzy, bo każdej władzy chce się oswoić i kontrolować związki zawodowe. Interesowałem się na najwyższym szczeblu: dlaczego organy ścigania nie walczą z korupcją w związkach zawodowych? Odpowiedź — brak woli politycznej. — Jakim zatem jawi się nasze ukraińskie państwo w oczach społeczności międzynarodowej? — Międzynarodowa Konfederacja Związków Zawodowych (siedziba w Brukseli) była kategorycznie przeciwna temu projektowi ustawy o dialogu społecznym. MKZZ przeprowadziła dwie ekspertyzy projektu ustawy, skierowała swoje bardzo krytyczne oceny do spikera Łytwyna i premiera Azarowa. Lecz wszystko to zostało przez parlament zignorowane. Międzynarodowa Organizacja Pracy (siedziba w Genewie) jeszcze na początku grudnia również wydała decyzję dotyczącą tych dziwnych norm ustawy, które równolegle zawarte są także w projekcie Kodeksu pracy. Bardzo negatywna ocena. MOP proponuje kontynuować dialog społeczny i szukać akceptowalnych rozwiązań. Władza nasza zignorowała i to. Na tle niewypłacania wynagrodzeń, zwijania demokracji, blokowania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego ze strony władzy takie ignorowanie może doprowadzić nawet do międzynarodowych sankcji handlowo-gospodarczych wobec Ukrainy. Kto zatem ucierpi? Nie oligarchowie, oni nadal będą grabić. Ucierpi gospodarka, a w konsekwencji znowu zwykły człowiek. Produkcji naszych przedsiębiorstw nie będą kupować za granicą, będą tracić się miejsca pracy, pogarszać poziom życia. Sytuacja wewnętrzna w kraju będzie się zaostrzać. Bo kiedy ludzie czują się niechronieni, nie widzą możliwości cywilizowanego rozwiązywania kwestii, uciekają się do strajków, demonstracji, innych ostrych form walki o swoje prawa. — Jak Pan ocenia to, co dzieje się w naszym społeczeństwie? — Buduje się totalitarne państwo ze skorumpowaną władzą, gdzie brak wolności, nie przestrzega się praw obywateli, niskie parametry życia dla większości populacji. Ale Ukraina to nie Afganistan, nie państwo azjatyckie, ona jest na rubieżach Unii Europejskiej. Wielu naszych ludzi zna inne standardy życia, bywa za granicą, oni nie zgadzają się z taką sytuacją. I walka będzie się zaostrzać nie tylko na poziomie socjalnym, ale i politycznym. Wzrost cen, podwyżka taryf komunalnych, zamrożenie pensji, podniesienie wieku emerytalnego — wszystko to popchnie masy ludzi do powstania szerokim frontem do walki o swoje prawa. Europie zaś na ich granicach nie jest potrzebny taki kraj z niestabilną sytuacją. I dlatego Europa dzisiaj już też reaguje. Póki co to oświadczenia, ale wkrótce, kiedy będą przyjmowane takie decyzje, jak wobec Łukaszenki, kiedy 27 krajów zakazało jemu i jego otoczeniu wjazdu na swoje terytorium. A sami Ukraińcy ocenią taką naszą władzę w nowych wyborach. Niezależne związki zawodowe będą walczyć i przeciwko atakowi na same związki zawodowe, i przeciwko atakowi na prawa ludzi.
Rozmawiał Petro ANTONENKO
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
