Strona · s. 13strona oryginału ↗
Boże Narodzenie w świecie książek dla dzieci
Слово Просвіти, №02 за 2012 рік
— Dwa święta są najdroższe dla Ukraińców — narodziny Chrystusa (Boże Narodzenie) i Jego Zmartwychwstanie (Wielkanoc). Jednak tajemnica Bożego Narodzenia i Wielkanocy traci sens, ponieważ większą uwagę poświęca się elementom folklorystycznym, zabawom, zwyczajom. A przecież to święto religijne — święto narodzin Chrystusa. Niezwykle ważne jest akcentowanie właśnie tego. I tutaj szczególną misję mają pisarze, którzy kształtują wartości, wpływają na opinię publiczną… W ubiegłym roku w wydawnictwie „Machaon-Ukraina” w przekładzie Ołeksandra Mokrowolskiego oraz w wydawnictwie „Starego Lwa” w przekładzie Iwana Andrusiaka ukazał się utwór Charlesa Dickensa „Opowieść wigilijna”. Dickens sięgnął po ten temat, gdy w Anglii zaczęto zapominać o istocie wielkiego święta religijnego. Odtwarzano rytuały, a o tym, że jest to święto duszy, miłosierdzia, święto, kiedy ludzie powinni pamiętać o biednych, potrzebujących, otworzyć serce na dobre uczynki, wspominano coraz rzadziej. Dickens chciał przypomnieć o sensie Bożego Narodzenia i to mu się udało — utwór znacząco wpłynął na kształtowanie opinii publicznej, w Anglii zaktywizowały się tradycje chrześcijańskie. Ważne, aby ludzie opamiętali się i pomyśleli o tym, co leży u podstaw tego święta. Mam nadzieję, że także literatura ukraińska będzie przypominać o głębokim sensie Bożego Narodzenia. — Jak świętujecie Boże Narodzenie w Państwa rodzinie? — Idziemy na wieczorną mszę. Na nabożeństwie bożonarodzeniowym czujesz jedność ze wszystkimi, którzy są w świątyni, czujesz jedność nieba i ziemi, wszystkiego, co żyje, jakbyś stał przy szopce, gdzie rodzi się Chrystus. I wracasz do domu w niezwykle podniosłym nastroju. Jesteśmy ludźmi kultury miejskiej i w rodzinie nie przestrzegamy szczególnie tradycji bożonarodzeniowych: nie przygotowuję dwunastu potraw, nie wypatruję pierwszej gwiazdki (w tym czasie jesteśmy na nabożeństwie). Choć bardzo podobają mi się zwyczaje ludowe. Bywałam u przyjaciół na wsi i wielkie wrażenie robiło na mnie kolędowanie. Bardzo lubię małych gości, z którymi pewnego roku nawet wystawiliśmy sztukę bożonarodzeniową. — Jaki wpływ na kształtowanie wartości dziecka ma tradycja Bożego Narodzenia? — Często dorośli nie doceniają wpływu takich rzeczy na dziecięcą duszę. Wszystkie nawyki i cechy dorosłych są zakorzenione w dzieciństwie, wszak ziarna dobra i wiary sieje się właśnie w dziecięce dusze. Wspominam nasze życie na wsi na Rówieńszczyźnie. Choć Kościół doznawał prześladowań w czasach radzieckich, to na wsi wiary nie dało się wykorzenić. Dziadek moich przyjaciół śpiewał w chórze cerkiewnym i my, jako dzieci, biegaliśmy do niego na chór. Uczyłam się w szkole, byłam pionierką, potem komsomołką, o Bogu nie myślałam, ale w latach 80., kiedy osłabł reżim komunistyczny i zaczęły przenikać informacje, te wspomnienia, które zaczerpnęłam w dzieciństwie, wypłynęły na nowo. I wtedy zaczął się mój zwrot ku wierze, ku Bogu. — Jakie miejsce zajmuje temat Bożego Narodzenia w Pani twórczości? — Boże Narodzenie to święto niewyczerpane. Często zwracam się do tematyki bożonarodzeniowej i będę to robić w przyszłości. Mam szereg opowiadań, bajek i wierszyków dla dzieci poświęconych Bożemu Narodzeniu. Moje opowiadanie „Jak Maniunia i Zińka się pogodziły” w książce „Bożonarodzeniowa cudowność” to taka sobie scenka z natury, gdzie główną bohaterką jest moja kotka. Obecnie pracuję nad cyklem utworów dla dzieci poświęconych świętom dwunastym, gdzie będą wiersze i legendy — między innymi legenda poświęcona tematowi Bożego Narodzenia, która nazywa się „Jak koty nauczyły się mruczeć”. — Do tematu Bożego Narodzenia od dawna zwraca się wielu pisarzy. Nie omijają go także współcześni, przede wszystkim ci piszący dla dzieci… — Jeśli mówić o literaturze, to święta bożonarodzeniowe są chyba najlepiej, spośród wszystkich świąt religijnych, naświetlone w literaturze ukraińskiej. Mimo to chciałoby się, aby więcej pisarzy sięgało po ten temat. Wszak literatura o charakterze religijnym wymaga niezwykłego kunsztu, szczególnego wyczucia taktu, aby opowieść nie zamieniła się w jakieś nudne pouczanie, a była ciekawa i przenikliwa. Jeśli chodzi o książki, które ukazały się niedawno, to mamy kilka zbiorów „Antologii bożonarodzeniowej”, które opracowała Zoja Żuk, oraz zbiór „Zimowe historie dla dzieci” w opracowaniu Marii Czajki. Te książki ujrzały światło dzienne w wydawnictwie „Swiczado”. W wydawnictwie „Bratske”, z którym współpracuję, wyszła „Zimowa książka”, gdzie również naświetlono temat bożonarodzeniowy, a także zbiór bajek bożonarodzeniowych „Bożonarodzeniowa cudowność”. Ponadto wydawnictwo „Bratske” przygotowuje do druku antologię poezji chrześcijańskiej dla dzieci „Złota książka”, gdzie również zostanie przedstawiony temat Bożego Narodzenia. Pięknie opracowała antologię bożonarodzeniową „Boże Narodzenie w poezji ukraińskiej” Nadija Danylewska. Jest to jedna z najpełniejszych antologii poświęconych tematowi tego święta. — Czeka Pani na bożonarodzeniowy cud? — Cuda zdarzają się nam codziennie. Najbardziej poruszają mnie proste rzeczy, kiedy dobro idzie do dobra: serce trzeba trzymać otwartym i każdego dnia można dostrzec małe cuda, pielęgnować w sobie dobro. Narzekamy na polityków, pracodawców, społeczeństwo, ale często zapominamy, że wszystko zaczyna się od każdego z nas. Wydaje mi się, że trzeba więcej pracować nad sobą, żyć z Bogiem w sercu, modlić się nie tylko za przyjaciół, ale i za wrogów oraz czynić dobro sobie nawzajem, wtedy świat wokół nas zmieni się na lepsze. Rozmawiała Ulana WOLYKOWSKA. Natalka POKŁAD. Właściwie, aby mówić o tym czarującym promyku, który nagle osieroconemu, a przez to zagubionemu i nieszczęśliwemu afrykańskiemu hipopotamkowi Nikodemowi podarowało jasne białe światło i tym zupełnie zmieniło jego życie, trzeba zacząć z daleka. Aż stamtąd, jak wolnomyślny i beztroski koń Dominikas, który żyje sobie wśród mglistych poranków nad rzeką i lubi bawić się z żabkami, pewnego dnia niespodziewanie wziął i całym swoim końskim sercem zakochał się w delikatnym i pachnącym łąkowym niebieskookim bławatku. Historia tej niezwykłej miłości i wszystkiego, co się z nią wiąże, w szczególności niełatwych wędrówek głównego bohatera do dalekiej tajemniczej Afryki, aby wypełnić prośbę ukochanej wybranki-bławatka — to właśnie jest fabuła cudownie jasnej i pięknej książki Vytautasa V. Landsbergisa „Miłość konia Dominikasa”, którą z litewskiego przełożył Dmytro Czerednyczenko i niedawno wydało wydawnictwo „Grani-T”. Stwierdzę: tę książkę, przeznaczoną dla dzieci w wieku młodszym i średnim szkolnym, nie zaszkodzi przeczytać nie tylko każdemu dziecku, ale i każdemu dorosłemu, bo jest ona — i o naszym dorosłym życiu ze wszystkimi jego niespodziankami-problemami, a co najważniejsze — o stosunku do tych niespodzianek-problemów. W książce nie brakuje mądrych wskazówek i rozważnych ostrzeżeń, jest tam humor i patriotyzm, chrześcijańskie pouczenia i trudne lekcje życia, piękno i delikatność, a co najważniejsze — jest wiara. …Uderzą w dzwony, rozpocznie się Całonocne Czuwanie w cerkwiach… A kiedy wzejdzie gwiazda, rodzina w wieczornej modlitwie zbierze się przy stole. Wszyscy prawosławni będą oddawać chwałę Bożemu Synowi. Dwanaście potraw, w kącie garnuszek z kutią i dzbanek z kompotem, snop dożynkowy na cześć narodzin Chrystusa, obrzędy bożonarodzeniowe… Bożym Narodzeniem zaczyna się kalendarz religijno-obrzędowy chrześcijan. Jednak co roku widać, jak mimo zachowanej formy, sens święta traci się… Jak temu zaradzić? O tym i o tajemnicy święta rozmawiamy z pisarką Hałyną MANIW.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
