Strona · s. 4strona oryginału ↗
Serhij Żyżko: «Potrzebne są wysoki duch i gotowość do walki»
Слово Просвіти, №02 за 2012 рік
Serhij ŻYŻKO urodził się w 1954 roku w osadzie im. M. Raskowej w rejonie tieńkińskim obwodu magadańskiego (Rosja). W 1975 r. ukończył wydział historyczny Lwowskiego Uniwersytetu Państwowego im. I. Franki. Pracował na Lwowszczyźnie jako nauczyciel, pracownik naukowy muzeum, potem jako robotnik na Syberii. Od drugiej połowy lat 80., po powrocie na Ukrainę, jest aktywnym działaczem społeczno-politycznym: członkiem zarządu Lwowskiej organizacji obwodowej „Memoriału”, członkiem Ukraińskiej Grupy Helsińskiej, Ukraińskiej Partii Republikańskiej, referentem politycznym UNA. Od października 1992 r. przewodniczący sekretariatu Kongresu Ukraińskich Nacjonalistów, od 1994 do 1998 r. — zastępca przewodniczącego KUN, deputowany Rady Najwyższej Ukrainy IV kadencji. — Panie Serhiju, w Wydawnictwie „Proświta” właśnie ukazała się Pana nowa książka. Proszę o niej opowiedzieć. — „Przemiana” — w rozumieniu tworzenia narodu. Nasze postsowieckie społeczeństwo ma dawne dziedzictwo, rosyjsko-imperialne, małorosyjskie, które, mimo 70 lat władzy sowieckiej, było obecne w świadomości i mentalności ukraińskości i dodatkowo utrwalane przez politykę władzy sowieckiej. Bolszewicy rozgromili carskie imperium, ale nie gromili rosyjskiego szowinizmu. Ukraińskie społeczeństwo jest postludobójcze, posttotalitarne. Za pomocą totalitaryzmu niszczono wszystko, co narodowe. Dlatego nasze społeczeństwo potrzebuje długotrwałych transformacji. Konieczne jest, aby człowiek sowiecki przekształcił się w ukraińskiego. Nie straciliśmy naszych klasycznych Ukraińców, którzy tysiącleciami formowali się w areale naddnieprzańsko-naddniestrzańskiej przestrzeni geopolitycznej. Ale oni narodowo byli bardzo zrujnowani. Nasz naród niszczono i teraz trzeba odnawiać tego ukraińskiego ducha, który wyróżnia nas spośród innych narodów. O tym jest książka: przemiana jako tworzenie narodu. — Jak dokładnie przeprowadzić te poważne przemiany po takich zniszczeniach narodu? — Przede wszystkim należy stworzyć najnowsze grupy formujące naród wśród inteligencji, przedsiębiorców, urzędników, pracowników służb specjalnych, wszystkich patriotów naszego państwa. Potrzebne jest także potężne bezpieczeństwo narodowe, a ono buduje się zarówno na kapitale, jak i na instytucjach państwowych oraz na świadomości samych funkcjonariuszy organów ścigania. Te grupy pod żadnym pozorem nie mają prawa wyrzekać się naszego ukraińskiego państwa, zawsze powinny bronić go na szczeblu międzynarodowym, broniąc pozycji narodowych. Poświęcać wszystko dla swojego państwa powinni przede wszystkim ci, którzy obecnie o Ukrainie nawet nie myślą. — Czy takie procesy zachodziły przez 20 lat niepodległości, czy zachodzą teraz? — Zachodziły w ruchu politycznym, narodowo-demokratycznym. Właśnie tam było niemało bezinteresownych polityków, aktywistów, tej ukraińskiej nowo uformowanej elity, dzięki której wysiłkom zaistnieliśmy jako samodzielne państwo. Takie grupy zostały sformowane podczas Pomarańczowej Rewolucji, kiedy Ukraińcy stanęli w obronie swojej przyszłości. I oni nie zapomnieli o swojej roli, działaniu. Wielu z tych ludzi pracuje teraz w strukturach państwowych lub założyło własny biznes. — Jaka jest rola młodego pokolenia w procesie tworzenia narodu? Niektórzy uważają, że młodzież jest obojętna na wszystko, a niektórzy — że minie 20 lat, zmieni się pokolenie i wszystko się znormalizuje. — Młode pokolenie póki co nie stało się samodzielnym podmiotem politycznym. Ale, na przykład, „Front Zmian” i „Swoboda”, uczestnicy odnowionego procesu politycznego, starają się bardziej opierać na młodym pokoleniu niż na starszej generacji. Inne partie składają się z osób przeważnie w średnim wieku. A ci, którzy byli u władzy za czasów Krawczuka i Kuczmy, odchodzą. Dlatego Ukraina potrzebuje młodych polityków, a nie funkcjonariuszy, którzy przeszli szkołę KPZR i komsomołu. To muszą być ludzie, którzy wyrośli w niepodległej Ukrainie, dla których interesy narodowe są ważniejsze niż rosyjskie ambicje. Nadchodzi zrozumienie, że kultura rosyjska to kultura ruska. Kulturę rosyjską XVIII—XX wieku trzeba znać, ale warto pamiętać, że w znacznej mierze tworzyli ją Ukraińcy, Żydzi, Tatarzy, inne narody. Dzisiaj nasza młodzież formuje nowy początek ze swoją ukraińską treścią. — O starych siłach narodowo-demokratycznych. Zaznaczył Pan już ich wielką rolę w ustanowieniu i zachowaniu niepodległego państwa, a co dzisiaj? Czy mogą się odrodzić, czy to już, że tak powiem, nasza historia? — Narodowa demokracja wiele zrobiła dla ogłoszenia państwowości, jej utrwalenia, napełnienia narodową treścią. Ponadto idee narodowej demokracji rozpuściły się przez te 20 lat w różnych projektach instytucji państwowych. Niezależnie od tego, kto był prezydentem i premierem, te idee wykorzystywali. Chcielibyśmy więcej. Nie będę charakteryzował Juszczenki, ale za jego prezydentury narodowy komponent humanistyczny był maksymalnie zaangażowany w budowanie państwa. Jeśli mówić o narodowej demokracji jako o sile politycznej, to praktycznie jej nie ma. Dla przykładu, mamy dzisiaj Ukraińską Partię Ludową, Ludowy Ruch Ukrainy — siły, które powstały po rozłamie Ruchu. Niestety, nie tylko nie mają osobnych frakcji, ale nawet grup deputowanych. Spójrzmy na środowiska nacjonalistyczne. Długo współpracowałem ze Sławą Stećko, która miała autorytet zarówno na Ukrainie, jak i na szczeblu międzynarodowym, była symbolem narodowo-duchowego oporu dla Ukraińców. Dopóki KUN kierowała Sława Stećko, partia miała autorytet u wyborców. Ale później KUN rozpuścił się w bloku wyborczym „Nasza Ukraina”. Od partii odeszło wielu wpływowych ludzi. I dzisiaj już nikt nie powie, że KUN może sformować blok wyborczy „Front Narodowy”, jak to było w 1998 roku. Ukraińska Partia Republikańska rozpadła się już na 5 czy 6 odłamków, działa odłamek Republikańskiej Partii Chrześcijańskiej (ta partia również sama nie wyjdzie na wybory), UNA—UNSO też straciła swoją aktywność. Swego czasu w Ludowym Ruchu było silne narodowo-radykalne jądro. To i Zajeć, i Mowczan… — Czerwoniw, wieczna mu pamięć… — Tak. Była grupa ludzi, którzy w Ruchu, a potem w UNP stanowili radykalne skrzydło narodowo-demokratyczne. Teraz „Swoboda” już, uważam, zabiera ich wyborcę do siebie. — Co Pan powie o partii „Nasza Ukraina”, partii Majdanu? — Jest w niej wiele ciekawych postaci, które są nowymi ruchowcami, ludźmi, którzy byli na stanowiskach państwowych. Na przykład były minister spraw zagranicznych Wołodymyr Ohryzko. Ideologicznie reprezentuje on ten segment polityczny, tę drogę, którą szedł Ludowy Ruch. Szedł, ale się zatrzymał. Na „Naszą Ukrainę” mogliby zagłosować zwolennicy Ludowego Ruchu, ale NU ma problem z liderem. Arsenij Jaceniuk zdołał zdobyć sympatię części młodych wyborców jako nowy polityczny technokrata, pragmatyk. Jaceniuk to skutek niedokończonej sprawy narodowych demokratów. I Wiktora Juszczenki też, bo to, czego nie dokończyli narodowi demokraci, powinien był dokończyć Juszczenko. Partie bloku wyborczego „Nasza Ukraina” agitowały za nim, wręczyły mu wszystkie swoje osiągnięcia. Ale Wiktor Andrijowycz powiedział, że wszystkie partie muszą umrzeć. Jednak i partia, którą stworzył, również umarła. Zamysł był dobry: zjednoczyć się, ale — nie wyszło.
— Czy potrzebna jest teraz w ogóle demokracja narodowa? — Tak, wszystko, co nazywaliśmy narodowo-demokratycznym z punktu widzenia komponentu politycznego, jest teraz rozmyte. Ale właśnie w nim tkwi najmocniejszy ukraiński duchowo-polityczny kręgosłup. I on inspiruje nasz naród. A naród, według moich obserwacji, staje się coraz bardziej narodowo ukulturalniony, odradzają się w szerokich warstwach społeczeństwa zarówno język, jak i kultura oraz wartości narodowe. Dlatego prędzej czy później pojawi się siła polityczna, która w swojej działalności będzie opierać się na wszystkich tych nastrojach społecznych, ponieważ to jest sens ukraińskiego bytu narodowego. — Jaka jest rola duchowości w nakreślonych przez Pana przemianach społeczeństwa? — Stan ducha narodu jest bardzo ważny dla jego rozkwitu, w szczególności gospodarczego, bo kiedy go nie ma, to nie ma tożsamości narodowej, świadomości, a nihilizm narodowy prowadzi do pasożytowania na organizmie narodowym sił i grup antynarodowych, które okradają naród, a ten nie potrafi się bronić. Mało jest tylko samoświadomości narodowej, potrzebny jest duch, gotowość do walki o swoje! Tak, jak walczyli powstańcy z Chołodnego Jaru czy podziemie OUN. Taki duch żyje w Ukraińcu, ale nie ma tej wiary, tej myśli, która skłoniłaby go do walki. Tylko osobisty przykład prawdziwych patriotów, tylko walka jest w stanie wyrobić takiego ducha. Rozmawiał Petro ANTONENKO Ukrainie Kiedy przez rozpacz wychylą się nadzieje I zahuczą na wietrze stepowym, Ja wtedy twoim imieniem się raduję I smucę imieniem twoim. Kiedy grozi dal nieogarniona W przedburzy dzikiej i niemej, Ja twoim imieniem błogosławię, Przeklinam imieniem twoim. Kiedy mieczami niebo złość kraje I kruszy twoją urodę wiekową, Ja wtedy z twoim imieniem umieram I w twoim imieniu żyję. Powiedzą, święto, na które wyszła książka, już minęło, więc po co o tym pisać? Rzecz w tym, że święta nie było, była tylko data. A książkę o bezgranicznych orędownikach, którzy stali u źródeł Niepodległości, trzeba propagować, czytać, aby wymarzone, wycierpiane stało się rzeczywistością w czasie nowych prób. Wtedy zatriumfuje Ukraina i nadejdzie Święto prawdziwie.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
