Strona · s. 8strona oryginału ↗
Żal
Слово Просвіти, №02 за 2014 рік
ŚCIEŻKAMI... Mychajło KAMENIUK Minęło 125 lat od dnia urodzin kobiety o unikalnym losie, wysoce utalentowanej, oryginalnej pisarki-emigrantki Hałyny Żurby (Dombrowskiej), o której twórczości, ku wielkiemu żalowi, prawie nie wie dzisiejsza Ukraina. Żurba to jeden z wielu jej literackich pseudonimów. Z przeżytych 92 lat — 70 na emigracji. Dzięki wysiłkom krajoznawców i pisarzy obwodu winnickiego niedawno ustalono geograficznie dokładne miejsce urodzenia, dzieciństwa i wczesnej młodości Hałyny Żurby. Jest to dawny chutor „Ołeksandrija” — jeden z wielu majątków słynnego rodu polskich książąt Potockich, którzy władali na Prawobrzeżnej Ukrainie w XIX wieku. Chutor ten znajdował się w pobliżu wsi Soboliwka w rejonie teplickim między Hajsynem a Humaniem. Tutaj pod gołym niebem, w cieniu namiotu wielkiego orzecha włoskiego entuzjaści stworzyli symboliczny „gabinet pracy” Hałyny Żurby: wykonane z pnia wiekowego dębu biurko i krzesło, krzyż ze stelą, na której znajduje się pamiątkowy napis. W przededniu obchodów jubileuszu wybitnej rodaczki władze rejonowe Teplika ustanowiły coroczną nagrodę literacką imienia H. Żurby za szerzenie ukraińskiej idei narodowej na świecie za pomocą słowa artystycznego i kultury. W Winnicy w najbliższych dniach ukaże się drukiem jedno z jej najlepszych dzieł: autobiograficzna powieść „Daleki świat”. To ostatnie stało się możliwe dzięki przekazaniu przez Ukraińską Wolną Akademię Nauk (UVAN) ze Stanów Zjednoczonych w darze dla rodaków Hałyny Żurby wydanych w diasporze jej głównych książek. Wiele z tego, co napisała, zwłaszcza rękopisy, oczywiście zaginęło w wirze czasu, wiele jeszcze można odnaleźć, jeśli dołoży się starań. Jako 20-letnia dziewczyna Hałyna Żurba zadebiutowała w Odessie książką błyskotliwych opowiadań „Z życia”, w 1919 roku w Kijowie ukazuje się jej druga książka prozy — „Pochód życia”. Później wydano we Lwowie, Buenos Aires, Nowym Jorku powieści i romanse „Gwiazdy świat zapowiadają” (1933), „Rewolucja idzie” (1937), „Doktor Cacioni” (1943), „Todyr Sokir” (1967) i inne. Na czym polega unikalność tego niezwykłego życia? Hałyna, córka zamożnego polskiego szlachcica Ambrożego Dombrowskiego, zarządcy majątku Potockich, wychowywała się w surowym duchu wyznania katolickiego. Ale niepowtarzalna romantyczność otaczającej bujnej ukraińskiej przyrody, codzienne obcowanie z prostymi, ale du- Kompleks memorialny Hałyny Żurby na miejscu dawnego chutoru „Ołeksandrija” w obwodzie winnickim
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
