Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

«Ochrona muzeum Maksyma Bohdanowicza to obowiązek naszego sumienia, sprawa naszego honoru»

Слово Просвіти, №02 за 2014 рік

Jewhen Swerstiuk spotyka się z młodzieżą. Myśl Iwana Lysiaka-Rudnyckiego głosi: „…potwierdzone faktami znaczenie ukraińskich dysydentów nie budzi wątpliwości. Ofiarność tych dzielnych mężczyzn i kobiet świadczy o niezłomnym duchu ukraińskiego narodu. Ich walka o prawa człowieka i prawa narodowe jest zgodna z tendencją światowego ogólnoludzkiego postępu w duchu wolności. Ukraińscy dysydenci wierzą, że prawda wolności zwycięży. Tym, którym poszczęściło się żyć w wolnych krajach, nie przystoi wierzyć mniej”. tak wielką i niezwykłą, że 90-letnia kobieta pisemnie zapisała swoje ciało do badań w teatrze anatomicznym. Na szczęście przyjaciele tego punktu testamentu nie wykonali. Na grobie Hałyny Żurby w formie nagrobka postawili pomnik jej najlepszej książki: „Daleki świat”. Pisarkę pochowano w obcej amerykańskiej ziemi obok takich gigantów ukraińskiego słowa, jak jej szczery przyjaciel w życiu i literaturze Ułas Samczuk, poeci Jewhen Małaniuk, Todos Ośmaczka. Ukraińska emigracja literacka — i to staje przed nami obecnie z niezaprzeczalną prawdą — zdołała stworzyć prawdziwe arcydzieła. Pracowała w światowym kontekście literackim, wolna od cenzury i socrealistycznego obłędu. Bardzo często nasi oponenci podstępnie pytają: jeśli istnieje tak wielka literatura — ukraińska, dlaczego żaden z jej twórców nie został wyróżniony, na przykład, Nagrodą Nobla? Odpowiedź na to jest prosta. Przez wszystkie czasy istnienia ukraińskiej literatury NIGDY żaden rząd, żadna struktura państwowa nie promowała za granicą, na światowym rynku LEPSZEJ ukraińskiej książki. Ani reżim carski, który w ogóle jej nie uznawał, ani radziecki, który deptał w błocie najlepsze utwory, ani (co szczególnie dziwne i straszne!) obecny, zrodzony przez niepodległą Ukrainę. Nigdy LEPSZE ukraińskie utwory nie otrzymywały wsparcia państwowego dla tłumaczeń na języki światowe. Ukraińscy pisarze, jak się wydaje, istnieli i, niestety, nadal istnieją w pewnej „kulturowej, folklorystyczno-etnograficznej rezerwacji”, która żyje i rozwija się według własnej wewnętrznej logiki. Z tym trudno się nie zgodzić. I z tym trudno się pogodzić. Pod koniec 2013 roku z Mińska nadeszła niepokojąca wiadomość: Ministerstwo Kultury Republiki Białoruś postanowiło „zoptymalizować” muzeum Maksyma Bohdanowicza, czyniąc tę wybitną placówkę naukowo-memorialną… filią stołecznego Muzeum Literackiego. Przypomnijmy, że Maksym Bohdanowicz — poeta, tłumacz, literaturoznawca, kulturolog — należy do najwybitniejszych liderów białoruskiego odrodzenia narodowego XX wieku. Nowatorska twórczość i patriotyczna działalność geniusza białoruskiego narodu zyskała szeroką popularność dzięki tłumaczeniom na główne języki europejskie. Do Przewodniczącego Rady Ministrów Republiki Białoruś pana M. W. Miasnikowicza. Szanowny Panie Przewodniczący! W przededniu Nowego Roku stało się wiadome, że Ministerstwo Kultury Republiki Białoruś podjęło decyzję o „optymalizacji” Literacko-Memorialnego Muzeum Maksyma Bohdanowicza, pozbawiając go istniejącego statusu i czyniąc zeń zwykłą filię Muzeum Historii Literatury Białoruskiej. Wieść o niebezpieczeństwie, które zawisło nad Muzeum klasyka europejskiej i światowej literatury, wywołała głębokie zaniepokojenie w sercu każdego, kto zna, szanuje i kocha białoruską kulturę, z szacunkiem odnosi się do Państwa klasycznej i współczesnej literatury, utrzymuje żywe kontakty ze współczesnymi białoruskimi pisarzami. Dla każdego Ukraińca postać Ikara białoruskiej poezji jest ucieleśnieniem siły ducha rodzimego narodu, wzorem synowskiej miłości do ojczystej historii i kultury, patriotycznego pielęgnowania ojczystego języka. Poeta-nowator, poeta-intelektualista, Maksym Bohdanowicz wybierał to, co najcenniejsze ze światowej poezji i tym wzbogacał białoruską skarbnicę narodową. Z szczególnym pietyzmem odnosił się Bohdanowicz do Ukrainy, jej literatury, wysoko cenił twórczość Tarasa Szewczenki i Iwana Franki, znał i szanował swoich współczesnych: Wołodymyra Wynnyczenkę, Hryćka Czuprynkę, Wołodymyra Samijłenkę. W niepodległej Ukrainie pamięć o Maksymie Bohdanowiczu uczczono najpełniejszym z wydań, które ukazały się poza granicami Białorusi, a także licznymi badaniami naukowymi. A w Jałcie, gdzie zakończyła się krótka życiowa droga poety, do majestatycznego pomnika na jego grobie odwiedzający składają żywe kwiaty, wśród których można zobaczyć także ulubione przez poetę chabry — „wasylki”. Triumfalny jubileusz — 100-lecie od dnia urodzin Bohdanowicza — uroczyście uczczono otwarciem Literacko-Memorialnego Muzeum i pomnika poety w Mińsku. Z czasem opracowano perspektywiczny program, do którego wchodziła także renowacja domu, w którym urodził się Bohdanowicz, doprowadzenie do porządku innych obiektów memorialnych. Niestety, program wstrzymano. Nie opuszcza nas nadzieja, że w bardziej sprzyjających okolicznościach zostanie on zrealizowany, ale „optymalizacja” istniejącego Muzeum (w którym pod koniec listopada 2013 roku z powodzeniem przeprowadzono międzynarodową konferencję!) wydaje się anomalią, bo jak można z pełnowartościowej placówki robić fragmenty, zamachując się na duchową wartość, która należy nie do urzędu, nie do części społeczeństwa, a do białoruskiego narodu, jest źródłem poznania i twórczego natchnienia dla wielu pokoleń?! W samej próbie „optymalizacji” nasi przyjaciele — wybitni działacze kultury, Związek Pisarzy Białoruskich widzą cyniczną próbę zadania kolejnego ciosu ojczystej kulturze, poniżenia jej do poziomu prowincjonalnej. Wielce Szanowny Michale Władimirowiczu! Całkowicie solidaryzując się z białoruską społecznością, my, niżej podpisani, wzywamy Rząd do anulowania pospiesznego administracyjnego zamiaru. Postać Maksyma Bohdanowicza, jego życie, twórczość i spuścizna literacka mają unikalną cechę — rodzinną więź z Ukrainą. A zatem i z nami — jego czytelnikami, tłumaczami, badaczami i wydawcami. Ochrona muzeum Maksyma Bohdanowicza to obowiązek naszego sumienia, sprawa naszego honoru. Jesteśmy przekonani, że nieśmiertelna pamięć o genialnym piewcy Białorusi i w przyszłości będzie nieskazitelnym symbolem białorusko-ukraińskich relacji. Liczymy na Pańskie zrozumienie i wsparcie. Niech żyje Białoruś! Z poważaniem Roman LUBKIVSKYJ, deputowany Rady Najwyższej Ukrainy I kadencji, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki, były przewodniczący Komitetu ds. Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki, Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Ukrainy; Dmytro PAWŁYCZKO, Bohater Ukrainy, deputowany Rady Najwyższej Ukrainy kilku kadencji, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki, Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Ukrainy; Iwan DRACH, Bohater Ukrainy, deputowany Rady Najwyższej Ukrainy kilku kadencji, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki; Iwan DZIUBA, Bohater Ukrainy, akademik Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki, były minister kultury Ukrainy, były przewodniczący Komitetu ds. Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki; Borys OLIJNYK, Bohater Ukrainy, deputowany Rady Najwyższej Ukrainy kilku kadencji, przewodniczący Ukraińskiego Funduszu Kultury, przewodniczący Komitetu ds. Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki; Mykoła ŻULYNSKYJ, akademik Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, deputowany Rady Najwyższej Ukrainy kilku kadencji, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki, były wicepremier Gabinetu Ministrów Ukrainy, były przewodniczący Komitetu ds. Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki; Pawło MOWCZAN, deputowany Rady Najwyższej Ukrainy kilku kadencji, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki; Wiktor BARANOW, przewodniczący Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, redaktor naczelny czasopisma „Kyjiw”; Wiktor CZABANENKO, zasłużony działacz nauki i techniki Ukrainy, doktor nauk, profesor Zaporoskiego Uniwersytetu Narodowego; Dmytro DROZDOWSKYJ, redaktor naczelny czasopisma „Wseswit”, kawaler Złotego Medalu Republiki Armenii 1 stycznia 2014 r.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn