Strona · s. 2strona oryginału ↗
Majdan: bieg w koło
Слово Просвіти, №02 за 2014 рік
Rozczarowanie Majdanem… Mówi się o tym coraz głośniej. I powołuje na rozczarowanie Pomarańczową rewolucją. Ale czyż nie jest to, przez tę samą analogię, „rozczarowaniem z oczarowania”? Skutkiem tego, gdy ludzie chcą wszystkiego i od razu? Ale na jakiej podstawie?
Petro ANTONENKO
Obecna władza nie spełniła żadnego żądania Majdanu, które ogłaszano na cotygodniowych wiecach ludowych: dymisja prezydenta Janukowycza, dymisja rządu, ministra spraw wewnętrznych, ukaranie winnych represji wobec uczestników protestów. Żadnej reakcji. Nowa ustawa o amnestii uczestników akcji protestacyjnych nie działa, bo według twierdzeń Prokuratury Generalnej nie da się jej zinterpretować. Nikt z siłowików nie został ukarany — od ministra do szeregowego berkutowca, trwa prześladowanie aktywistów Euromajdanów. Najbardziej cyniczne wydarzenie — pobicie studentów na Majdanie w noc na 30 listopada. Po raz pierwszy w czasach niepodległości na centralnym placu stolicy brutalnie pobito uczestników akcji, która nie była zakazana przez prawo i Konstytucję. I żadnego postępu w śledztwie, które prowadzi Prokuratura Generalna. Początkowo pobitych studentów zaliczono do przestępców, sporządzono protokoły, oskarżając o chuligaństwo, wszczynano sprawy karne. Dopiero dzięki adwokatom z pobitych studentów zdjęto podejrzenie o popełnienie przestępstwa i przeniesiono ich w status… świadków, a z czasem nadano status poszkodowanych w sprawie. Oto i wszystko, co zrobiła Prokuratura Generalna od końca listopada. Eurorewolucja obecnie znajduje się w jakiejś dziwnej, niepewnej sytuacji. Dlatego całkowicie logiczne jest żądanie protestujących wobec swoich liderów: wypracować wreszcie jednolitą strategię protestu. Chociaż z głównej trybuny wielokrotnie ogłaszano wszelkiego rodzaju manifesty, taktyczne i strategiczne zarysy Majdanu i rewolucji. Ostatnio sztab rozdawał majdanowcom tak zwany „Plan działań Majdanu na styczeń”. Ponad 20 punktów zaczyna się od kancelaryjnego zestawu czasowników: „Przeprowadzić”, „Wykonywać”, „Ogłosić”, „Zwrócić się”, co przypomina uchwały biura komitetu rejonowego partii czasów radzieckich. Mimo to każdy z takich punktów wymaga dotarcia do milionów ludzi w kraju i wyjaśnienia im wszystkiego. Lecz opozycja demonstruje nieumiejętność prowadzenia pracy agitacyjnej: zapomniano o starej, sprawdzonej metodzie ulotek, choć praktycznie wszystkie teksty Tetiany Czornowoł czy Serhija Łeszczenki na stronie UP to gotowe ulotki. Przez dwie dekady tak i nie stworzono potężnej narodowo-demokratycznej prasy, nie wspiera ocalałych z takich wydawnictw także obecne pokolenie opozycjonistów… W tej sytuacji niepewności naturalnym stał się przypływ opinii publicznej, ocean idei i propozycji, kreatywnych akcji samych protestujących. Nie warto poddawać się próbom władzy wciągnięcia narodu w dyskusje, czy słusznie proponują i postępują uczestnicy akcji, czy też nie. Powiedzmy, czy prawomocne są marsze z pochodniami ulicami miast? Ktoś bierze w nich udział, ktoś tego nie pochwala, no i co? Tak samo, prawdopodobnie, zbędne są dyskusje o potrzebie czy niepotrzebności pikietowania i blokowania posiadłości wyższych urzędników władzy, o wojażach uczestników Automajdanu. Słusznie powiedział o tym Wiaczesław Kyryłenko: „I partyzanckie wypady, i wojna okopowa, i natarcie szerokim frontem — wszystko to jest potrzebne… To przecież rewolucja, a znaczy to, że żywa twórczość ludzi. Wolnych ludzi, a dlatego bardzo twórczych. Ci ludzie będą walczyć tak, jak im podpowiada serce. I to jest największe zagrożenie dla reżimu Janukowycza”. Znacznie poważniejsze są próby władzy rozbicia Majdanu przede wszystkim podziałem go na tak zwany polityczny i społeczny, na co z jakiegoś powodu „dają się nabrać” sami majdanowcy. Szczególnie aktywny jest sektor społeczny, gdzie trąbią o udziale w protestach aż 50 organizacji społecznych. Jakich? Istnieje podejrzenie, że niektóre z nich nie tylko nie mają ogólnoukraińskich struktur, ale w ogóle składają się z dopiero co mianowanego przewodniczącego, sekretarza i krzesła. Liczą na granty albo ochłapy biznesu. W rezultacie ta „społeczność” sypie „ultimatumami” wobec politycznych partii opozycyjnych, chociaż bez tych partii już jutro nie będzie miała na Majdanie kawałka chleba i szklanki herbaty. W Charkowie zwołano ogólnoukraińskie Forum Euromajdanów, przy wyborze na które delegatów z obwodów dano niepisane polecenie — „przedstawiciele partii są niepożądani”. Przy tym wśród vip-uczestników Forum zaświecili się ludzie, którzy na ostatnich wyborach parlamentarnych kierowali listą wyborczą jednej z partii, a jeszcze — obecni inicjatorzy nowo tworzonej partii. Dokąd już większa „depolityzacja”! Ostro aktualny jest jeszcze jeden temat — konfrontacja i przemoc. Przestańmy kłamać i nazywać Eurorewolucję oraz te akcje „pokojowymi”. Rewolucje z istoty nie są pokojowe. Więc blokowanie barykadami ulic miast, zajmowanie budynków organów państwowych i społecznych od razu kojarzy się z artykułami Kodeksu karnego. Inna sprawa — jakaż to rewolucja bez barykad? Więc propozycja zlokalizowania Majdanu do granic połowy Placu Niepodległości — do „szklarni” po parzystej stronie Chreszczatyku, i stanie namiotami właśnie tam, zwalniając przejazd, mało kogo zadowoli, oprócz władzy. Na pytanie, na ile legalne i „pokojowe” jest zajmowanie budynków, radykalny deputowany z opozycji oświadczył, że w czasach rewolucji bywają i „bezpośrednie przejawy władzy ludowej”. Oczywiście, pobicie protestujących, w tym deputowanych, ci, którzy biją, też nazwą „bezpośrednim przejawem władzy ludowej”, dowodząc, że oni też są częścią tego narodu, jeszcze i większą częścią, na której opiera się władza. Oczywiście, prymitywna jest teza, że opozycja celowo urządza rzezie, rzekomo jakiś eksces zdarza się co tydzień, akurat przed zwołaniem wielotysięcznego wiecu, których odbyło się już jedenaście. Nie, potrzeby prowokowania władzy nie ma: przemoc — to jej instrument, ona sama napuszcza na protestujących swoich opryczników. I mimo wszystko usłyszmy Rusłanę Łyżyczko, członkinię Rady Majdanu. Szczegółowo opisując kolejne nocne pobicie przez „Berkut” ludzi pod sądem w Swiatoszynie, a potem pod komisariatem milicji w noc na 11 stycznia, Rusłana świadczy: „Dziesięciu albo kilkudziesięciu chłopaków w opaskach wyskakuje, prowokując berkutnię do bójki, a potem roz-
Zdjęcie Heorhija Łukjanczuka. Ustawa o referendum weszła w życie niedawno, jest niedoskonała. Władza będzie czynić wszelkie przeszkody w jego przeprowadzeniu właśnie w tej kwestii. Ale nawet to utrudnianie będzie skuteczną agitacją przeciwko takiej władzy. Przynajmniej będzie to już działanie, zamiast dreptania w miejscu czy biegania w kółko. Nawiasem mówiąc, odnośnie biegania autor przytacza wspaniałe porównanie. Co by było, gdyby sportowcy wyszli na start, nie wiedząc, co biegną: sprint na 100 metrów czy maraton na 42 kilometry? Dziwne, prawda? Przecież to zupełnie inna strategia. A ludzie wychodzą na place i nie wiedzą, czy iść jutro na szturm, czy zaczynać długotrwałe oblężenie? Jakie państwo zbudowaliśmy i jaki ustrój państwowy jest nam potrzebny? To pytanie ważniejsze niż to, kto będzie kolejnym prezydentem i pod kogo po raz kolejny będą przerabiać Konstytucję. Lubimy cytować artykuł 5 Konstytucji: „Nosicielem suwerenności i jedynym źródłem władzy na Ukrainie jest naród”. I z jakiegoś powodu zapominamy o następnym zdaniu tego artykułu: „Naród sprawuje władzę bezpośrednio oraz przez organy władzy państwowej i organy samorządu terytorialnego”. „Bezpośrednio” — to wyrażenie woli na Ogólnoukraińskim referendum. Cała inna władza jest sprawowana przez naród poprzez wybrane przez niego organy władzy. Dlatego najwyższy czas, odrzuciwszy wszystko, co błahe, rozpocząć najważniejszą debatę społeczną: jak zbudować władzę w państwie? Od razu zaznaczę: nie wzywamy do przerwania Eurorewolucji, nie do likwidacji Majdanu. Słusznie powiedział politolog Ostap Krywdyk: „Euromajdan — to terytorium wolne od władzy Chama, to — twierdza wolności. To — miejsce prawnej, medycznej, publicznej samoobrony. Będą tacy, których reżim zechce uwięzić lub wygnać z Ukrainy — oni zawsze muszą mieć tutaj bezpieczny namiot. Euromajdan — to uniwersytet wolności… Tutaj — laboratorium idei dla przyszłej Ukrainy”. A jednak, jeśli nie chcemy chodzić w kółko przez kolejne lata i dziesięciolecia, czas zabrać się za kwestie koncepcyjne. Idei na temat „naród i jest władzą” też jest aż nadto. Na przykład Dmytro Sinczenko („Ruch Twórców Państwa”) oświadczył, że „na Ukrainie nie ma ani jednej ustawy uchwalonej z przestrzeganiem Konstytucji… Więc wszystko, co mamy, — jest nielegalne. W związku z tym nie mamy ani prezydenta, ani rządu, ani parlamentu, a zatem w ogóle nie ma kogo odwoływać i rozwiązywać!”. A oto jego propozycja: „Należy przeprowadzić rejestrację założycieli Ukrainy, spośród których sformujemy tymczasowe organy władzy i wybierzemy delegatów na
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
