Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

Iwan Łysenko i jego encyklopedia ukraińskiej pieśni

Слово Просвіти, №02 за 2018 рік

w przemyśleniach Iwana Łysenki o sztuce ukraińskich śpiewaków, z których każdemu przysługuje obiektywna, niezależna i bezstronna porównawcza ocena dotycząca różnych okresów ich sławy i upadków. Za każdym szkicem stoi napięta, długotrwała korespondencja, poszukiwanie prawdy. Ogółem autor poświęcił jedynie „Słownikowi śpiewaków Ukrainy” (K.: Rada, 1996. — 354 s.) oraz encyklopedycznemu wydaniu „Śpiewacy Ukrainy” (K.: Znanie, 2011. — 629 s.) 35 lat intensywnej pracy badawczej, wprowadzając do przestrzeni ukraińskiej kultury narodowej mnóstwo zapomnianych nazwisk. Za główne kryterium doboru przyjmował, jak sam przyznaje, wagę wkładu śpiewaka w sztukę. Zdumiewa muzyczno-fachowa wiedza Iwana Łysenki — zawodowego filologa, bezgranicznie zakochanego w śpiewie; jego swobodne władanie ukraińskim tezaurusem wokalnym, który on znacznie wzbogacił. Szkoda, że nie kształci się muzycznych dziennikarzy — to raczej powołanie. A zawodowi muzykolodzy, niestety, często ignorują współczesnych wykonawców i kompozytorów, kierując się sprawdzonymi klasycznymi wzorcami. Czy nie właśnie dlatego sami wokaliści są zmuszeni kompetentnie oceniać i opisywać śpiew (Borys Hmyra, Bohdan Hnyd, Myhajło Hołynski, Wiktor Żenczenko, Serhij Kozak, Ira Malaniuk, Anatolij Mokrenko, Olena Muraujowa, Larysa Rudenko). Przywołuję te przykłady, z góry odpowiadając przeciwnikom zasłużonego działacza sztuki Ukrainy Iwana Łysenki, którzy zarzucają mu brak zawodowego wykształcenia muzycznego. Tak, swoją wiedzę z zakresu sztuki muzycznej zawdzięcza samokształceniu oraz nauce w Ludowym Konserwatorium KDK im. P. I. Czajkowskiego. Istotnie, w niektórych (zwłaszcza wczesnych) jego esejach muzykologicznych pojawiają się neologizmy i nieścisłości, lecz w całym napisanym tekście nie ma ani jednej krzty przebiegłości czy złej woli, nieobiektywności czy niemoralności, a jawi się starannie zachowana godność i dobra wola wszystkich stron prawdziwie udokumentowanej historii cudzego życia w sztuce; obecny jest wysoki duch etyki dziennikarskiej. Jego erudycja przysłużyła się redakcji Ukraińskiej Encyklopedii Muzycznej Instytutu Filologii Folkloru im. M. T. Rylskiego NAN Ukrainy (samych tylko do 2. tomu napisał 240 haseł!). Dziś składamy serdeczne gratulacje szanowanemu Iwanowi Maksymowiczowi Łysenkowi z okazji wydania gruntownej publikacji „Encyklopedia pieśni ukraińskiej” (Żytomierz: PP „Ruta”, 2017. — 368 s., nakład — 100 egzemplarzy). Zasada uporządkowania tego naprawdę encyklopedycznego wydania jest również zakorzeniona w osobach śpiewaków — wykonawców ukraińskich skarbów folklorystycznych. Takie podejście jest nietradycyjne, ale kryje się za nim priorytetowy stosunek autora do wykonawców. Pieśni podano według ich tytułów w porządku alfabetycznym, z opisem chronologicznej i gatunkowej przynależności utworu oraz nazwiskami folklorystów, którzy zapisali lub opublikowali pieśń w danym wydaniu. Oznaczono istnienie wykonawczych wariantów i opracowań, nazwiska śpiewaków-interpretatorów, którzy utrwalili pieśń solową. Hasła encyklopedyczne o wokalistach (najjaskrawszych apologetach ukraińskiego śpiewanego folkloru) przeplatają się w tym szeregu z tytułami pieśni. Ten nieco niezwykły klasyfikator autora pozwala zrównać status utworu i jego wykonawcy. „Encyklopedia pieśni ukraińskiej” I. M. Łysenka obejmuje około 2000 haseł, w każdym z których — zwięzła informacja o losach pieśni i śpiewaków, którzy kontynuowali trwanie folklorystycznych pieśni solowych w czasoprzestrzeni kultury narodowej i uwiecznili siebie w nich.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn