Strona · s. 4strona oryginału ↗
O granicach, które chronią prawdę
Слово Просвіти, №02 за 2018 рік
Teraz, kiedy na przykładzie Ukrainy cała Europa i cały świat zobaczyły, jak ważny jest temat bezpieczeństwa informacyjnego oraz przeciwdziałania manipulacjom i fejkom w przestrzeni telewizyjno-radiowej, nadawcy i rządy państw europejskich zintensyfikowały działania w dziedzinie przeciwdziałania negatywnym zjawiskom. O tym właśnie była rozmowa z szefem Wydziału Kontroli i Analizy Nadawania Radiowego i Telewizyjnego Narodowej Rady Ukrainy ds. Radiofonii i Telewizji Romanem Kifliukiem.
— Jakie najważniejsze wnioski przywiózł Pan z Wilna, gdzie zebrali się przedstawiciele mediów publicznych z Europy, by omówić przeciwdziałanie rosyjskiej propagandzie i fałszywym wiadomościom? — Spotkanie, które odbyło się w Wilnie w połowie grudnia, nosiło nazwę „Rola publicznych nadawców i regulatorów mediów w odniesieniu do fałszywych wiadomości i dezinformacji”. Słowacka organizacja ME-MO98 prowadziła monitoring w 10 krajach Europy, a w Wilnie przedstawiła wyniki. Uczestnikami byli eksperci medialni z różnych krajów, a mnie zaproszono jako przedstawiciela krajowego regulatora, ponieważ monitoring przeprowadzono również na Ukrainie. Oceniano liczbę fałszywych, niepotwierdzonych lub zniekształconych informacji w antenie nadawcy oraz liczbę i jakość audycji, które pomagają ludziom ustalić, czy dany przekaz wiadomości można uznać za wiarygodny. Według wniosków MEMO98 w krajach Europy Wschodniej największe zaufanie do publicznych nadawców jest w Czechach, krajach bałtyckich i na Słowacji, najwięcej problemów zaś — w Polsce, na Węgrzech i na Białorusi. Miło, że Ukraińska Telewizja Publiczna została wskazana jako nadawca, w którego programach nie ma fałszywych wiadomości. Ale nie ma także audycji, które pomagałyby widzom orientować się w przestrzeni informacyjnej i rozróżniać, gdzie jest prawda, a gdzie manipulacja. I nad tym trzeba pracować. Nasza organizacja, Krajowa Rada do spraw Telewizji i Radiofonii, jest dumna z tego, że przyczyniła się do powstania ukraińskiego publicznego nadawania. Idea utworzenia takiego nadawcy istniała bowiem już od 1997 roku, pierwszy projekt ustawy w tej sprawie zarejestrowano 20 lat temu. A dopiero trzy lata temu udało się przekształcić ten pomysł w rzeczywistość. Oczywiście w tworzeniu Rady Nadzorczej Telewizji Publicznej uczestniczyły partie reprezentowane w Parlamencie oraz organizacje społeczne, a Krajowa Rada wystąpiła jako organizator i zapewniła miejsce do przeprowadzenia wyborów do Rady Nadzorczej. — Czy uważa Pan, że Telewizja Publiczna może przeciwstawić się fałszywym informacjom w ukraińskim eterze? — Została stworzona właśnie po to, by Ukraińcy mogli otrzymywać niezaangażowane informacje. A także po to, by tworzyć programy edukacyjne, kulturalne, by prowadzić publiczny dialog. Publicznemu nadawcy zarzuca się, że na razie ma niską oglądalność. Ale nie sądzę, by ten kanał powinien w ogóle o tym myśleć, a nie o jakości swojej oferty. Oglądalność to narzędzie komercyjne, wymyślone do oceny atrakcyjności dla reklamodawców, a rola Telewizji Publicznej jest inna. Lepiej byłoby, gdyby w ogóle nie było tam reklam. Tym bardziej że system śledzenia liczby widzów jest niedoskonały — ponieważ na przykład nie monitoruje się tych, którzy oglądają kanał przez internet, a rzeczywistość jest taka, że coraz więcej widzów, zwłaszcza młodych, ogląda programy nie na telewizorze, lecz na komputerach i telefonach. Trzeba jednak ostatecznie zdecydować, jak w przyszłości będziemy finansować tego nadawcę. Bo jedni uważają, że środki powinny pochodzić z budżetu państwa, który zasilają wszyscy obywatele. Inni — i ja skłaniam się ku ich poglądowi — uważają, że powinna to być pewna niewielka wpłata od telewidzów. Uważam, że tylko w taki sposób społeczeństwo może liczyć na naprawdę niezależnego nadawcę. Bo finansowanie z budżetu zachowuje możliwość zwiększania lub zmniejszania środków w zależności od „uległości” Telewizji Publicznej. Na świecie istnieją różne warianty finansowania publicznego nadawcy i wszystkie mają swoje zalety i wady. Uważam, że najlepszym wariantem dla Ukrainy jest pobieranie środków na Telewizję Publiczną jako podatku. Takiego, jak obecnie istnieje podatek wojskowy. Ale ustawodawcy muszą się na to zdecydować i uchwalić odpowiednią ustawę. — Jak ocenia Pan gotowość Ukrainy do przeciwstawienia się nieprawdziwym informacjom? W jaki sposób w Krajowej Radzie działa system śledzenia fałszywych wiadomości i wrogiej propagandy? — Nasz departament w Krajowej Radzie zajmuje się właśnie monitoringiem przestrzeni informacyjnej kraju. Od początku agresji na Krymie i wschodzie przeanalizowaliśmy zawartość zagranicznych kanałów telewizyjnych, pochodzących z Federacji Rosyjskiej. W Wykazie zagranicznych programów, które spełniają wymogi Europejskiej konwencji o telewizji ponadgranicznej, było ich około 90. Według wniosków naszych monitoringów, które śledziły fałszywe i manipulacyjne audycje, część kanałów zalecono usunąć z sieci telewizji kablowej. Najwięcej takich programów na mocy decyzji Krajowej Rady wykreślono z Wykazu w 2016 roku — około 50. Choć w sieciach ich nie ma, mogą je oglądać ci, którzy mają „talerze” lub znajdują je w internecie. Ponadto RBNiO zastosowała sankcje wobec szeregu rosyjskich programów, zakazując ich rozpowszechniania na całym terytorium Ukrainy — takich kanałów jest 24. Te sankcje zapewniają organy ochrony prawa. Również w Krajowej Radzie przygotowano obszerny raport dotyczący zajętych częstotliwości i mienia kanałów telewizyjnych i radiowych na Krymie i we wschodnim regionie. Ogólnie monitorujemy przestrzeń telewizyjną i radiową kraju w 24 różnych kierunkach. We wszystkich tych kierunkach co roku składamy sprawozdania. Wyniki monitoringów, kontroli i zastosowanych sankcji wchodzą w skład rocznego raportu Krajowej Rady, który przekazuje się do zatwierdzenia Prezydentowi i Radzie Najwyższej Ukrainy. Ze wszystkimi sprawozdaniami Krajowej Rady za ostatnie 10 lat można zapoznać się na oficjalnej stronie internetowej. Nasza Rada jest w ogóle jednym z liderów pod względem przejrzystości se-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
