Strona · s. 5strona oryginału ↗
Takie rzeczy zdarzają się raz na 100 lat!
Слово Просвіти, №02 за 2021 рік
Oleksa RIZNYKIW, m. Odessa. Wśród nagrodzonych tego dnia jest także odessytka Nina Strokata-Karawanska, jego żona, moja współtowarzyszka niedoli – 19 maja 1972 roku Sąd Obwodowy w Odessie skazał Ninę Antonowną na 4, a mnie na 5 i pół roku surowych łagrów. Kiedy Swiatosław skończył 25 lat, został uwięziony na 25 lat łagrów za udział w ruchu narodowowyzwoleńczym, ponieważ w latach 1942–45, uniknąwszy faszystowskiej niewoli, w Odessie został członkiem OUN, mając nadzieję na stworzenie niepodległego państwa ukraińskiego. 19 grudnia 1960 roku, w czasach „chruszczowowskiej odwilży”, Swiatosławowi zmniejszono wyrok o połowę, zwolniono go na mocy amnestii. Powrócił do rodzinnej Odessy, ożenił się z Niną Strokatą, pracował w różnych miejscach, w tym w redakcji ukraińskiej gazety „Czornomorski nowyny” (obecna nazwa). W 1962 roku rozpoczął studia zaoczne na kierunku filologia ukraińska na Uniwersytecie w Odessie. Tam się poznaliśmy, bo ja również w tym samym roku tam wstąpiłem. Swiatosław aktywnie zajmował się pracą oświatową, drukował w czasopiśmie „Ukraina” krótkie artykuły „Z biografii słów”, zbierał ukraińskie książki dla Kubania, w czym i my, studenci wydziałów dziennych i wieczorowych, mu pomagaliśmy. Pisał artykuły do samizdatu – i brzmiały one w radiu „Swoboda” oraz „Głos Ameryki”. Chodził niemal codziennie po mieszkaniach odessytów, agitując ich do prenumerowania czasopisma „Ukraina” i gazety obwodowej CzN. 13 listopada 1965 roku Swiatosław został aresztowany zgodnie z rozkazem prokuratora ZSRR Rudenki, ponieważ nie wszedł „na drogę poprawy”, i następnego dnia, po dozwolonym 30-40-minutowym widzeniu z Niną, bez sądu został wysłany do Władimirskiego Centralu, by „odsiedzieć” 25 lat. Nina i Swiatosław Karawanscy. Nas z Niną Antonowną aresztowano w 1971 roku, skazano 4-19 maja 1972 roku, wysłano do łagrów mordowskich. Swiatosława Josypowycza aresztowano (w łagrze!!) w 1969 roku, skazano na kolejne 10 lat za napisanie artykułu o rozstrzelaniu przez komunistów w Katyniu polskich oficerów w 1940 roku. W 1979 roku oboje Karawanscy zostali „wydaleni” z ZSRR. Mieszkali w USA, w Baltimore. Nina Antonowna zmarła w 1998 roku. Swiatosław Josypowycz żył długo, 96 lat. 26 grudnia 2015 roku otrzymałem od niego taki list: „Drodzy przyjaciele i koledzy, Ukrainki i Ukraińcy! Szczerze dziękuję za życzenia z okazji mojego jubileuszu. Sam dziwię się mojemu jubileuszowi. Mieszkam sam. Radzę sobie we wszystkim sam. Chodzić, chodzę mało. Więcej jeżdżę na skuterze. Miasto daje raz w tygodniu auto i szofera – by jechać na zakupy. Pisać – piszę na komputerze. Mam swoją teorię długowieczności. Dużo głodowałem w łagrach, bywało, że i po miesiącu. Zostawała skóra i kości. A potem narastało nowe ciało, nowe komórki. Kiedy przyszła starość, te młode komórki nie chcą umierać i nie dają umierać starszym komórkom. Dlatego żyję i prawdopodobnie jeszcze będę żył. Nadija Sawczenko, tak myślę, też będzie długo żyła, choć głodowała młodo. Ja głodowałem w wieku 50 lat. To całkiem blisko dzisiejszych czasów. Wychodzi na to, że nie ma cudów na świecie. Choć, prawda, jest cud: Ukraina. Wstaje z kolan. To najważniejsze. Sława Ukrainie!” (Karawanski). Swiatosław odszedł do lepszego świata 17 grudnia 2016 r. Zamieszczam fragment mojego poematu „PROMIEŃ Z ODESSY”. 1963-1965 r. S. Karawanski rozwija oświatowo-agitacyjną walkę o wolność Ukrainy. „BODALSIJA TIELONOK S DUBOM” (Al. Sołżenicyn). Nie cielaczkiem bodliście się z dębem!!! Kosa imperialna, ludożercza nad całą przestrzenią esereserowską ścinała to, co stawało dęba. Nie chcieliście skamienieć, nie stawaliście się twardym orzeszkiem, nie kładliście się pod nią cichaczem – promieniowaliście miękkim magnesem, słownym polem, ideowym światłem, których kosą nie rozczłonkować, bo Słowo Prawdy – jedyna broń, kosie i kulom niepoddawalna, która inspiruje – tworzy bohatera i znieważa materialne. Nie bodliście zgniłego dębu: pytanie zguby stało dęba – ten dąb imperialny musiał kopnąć w kalendarz! 24 grudnia 2020 roku minęło 100 lat od dnia urodzin Swiatosława Karawanskiego, sławnego odessyty, więźnia politycznego moskiewskich łagrów (ponad 30 lat uwięzienia!), kawalera orderu „Za Odwagę” zgodnie z Dekretem prezydenta Ukrainy W. Juszczenki „O odznaczeniu państwowymi nagrodami Ukrainy 42 założycieli i aktywistów Ukraińskiej Grupy Społecznej na rzecz wspierania realizacji porozumień helsińskich” z dnia 8 listopada 2006 roku N 937/2006.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
