Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

OŚWIADCZENIE

Слово Просвіти, №03 за 2001 рік

VI zjazdu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki 24 lutego 2001 r. m. Kijów W ramach reformy oświaty Ministerstwo Oświaty i Nauki przygotowało projekt planu nauczania dla klas I—XII szkoły ogólnokształcącej. Dokument świadczy o oczywistym państwowotwórczym postępie. Jednak niepokoi stosunek do języka ukraińskiego i ukrainoznawstwa. Są to nie po prostu przedmioty, a fenomen o charakterze integracyjnym, bez uwzględnienia którego nie może być wykładany żaden inny przedmiot. Po pierwsze: język ukraiński nie może być umieszczany w żadnym bloku, a powinien stać w nagłówku. Po drugie: wreszcie zwyciężyła państwowotwórcza tendencja myślenia i do części niezmiennej wprowadzono ukrainoznawstwo: «Moja Ukraina» — kl. I—IV i «Ukrainoznawstwo» w kl. X—XI. Ale dobry początek został zepsuty niczym nieuzasadnioną próbą: rozdzielenia działów «Moja Ukraina» i «Ukrainoznawstwo» — z jednej strony; postawienia ukrainoznawstwa jako alternatywy dla filozofii. Nie mówimy o samym przedmiocie «Filozofia» dla uczniów. To wymaga głębszego przemyślenia. Ale oczywista jest nielogiczność przeciwstawiania (problemu wyboru) filozofii i ukrainoznawstwa, a także niczym nieuzasadniony rozdźwięk między pierwszym ogniwem ukrainoznawstwa («Moja Ukraina») a następnym. Ukrainoznawstwo powinno być obowiązkowym przedmiotem we wszystkich klasach (i wszystkich typach placówek oświatowych), tym bardziej, że Instytut Ukrainoznawstwa Ministerstwa Oświaty i Nauki opracował odpowiedni program, zatwierdzony przez Międzynarodową konferencję «Ukrainoznawstwo w systemie oświaty» (październik 2000 r.). Przy takim podejściu nowy plan nauczania może stać się dokumentem odpowiadającym interesom narodowo-państwowym. VI zjazdu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki w sprawie sytuacji z «Ukraińską pisownią» 24 lutego 2001 r. m. Kijów Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki jest zaniepokojone sytuacją, która wytworzyła się wokół prac Narodowej Komisji Pisowni przy Gabinecie Ministrów Ukrainy. Sumienna praca znanych ukraińskich językoznawców, którzy przygotowali całkowicie uzasadnione zmiany do «Ukraińskiej pisowni», jest poddawana szkalowaniu, drwinom, znęcaniu się. Do dyskusji włącza się ludzi, którzy nie mają nic wspólnego nie tylko z kwestiami pisowni, ale nawet z językiem ukraińskim w ogóle. Właśnie za sprawą tych ludzi prezydent Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, akademik B. Paton, nieodpowiedzialnie oświadcza, że «nowa pisownia została ułożona w Ameryce przez diasporę» («Weczirnij Kyjiw», 30 stycznia 2001 roku). Ukraińskiemu narodowi narzuca się myśl o «reformowaniu języka», choć chodzi jedynie o częściowe zmiany w pisowni. Dziwi stanowisko przewodniczącego Narodowej Komisji Pisowni, akademika M. Żułynskiego, który wie, że autorzy proponowanych zmian żyją i pracują nie w diasporze, a w Narodowej Akademii Nauk Ukrainy oraz w wyższych uczelniach naszego państwa. Dlaczego więc szanowny pan wicepremier nie przekona wyższych kierowników państwa o bezpodstawności wysuwanych przeciwko szanownym językoznawcom oskarżeń? A prezydentowi Narodowej Akademii Nauk Ukrainy lepiej byłoby uporządkować żałosny stan, w jakim znalazła się Kartoteka Leksykalna Instytutu Języka Ukraińskiego. VI zjazdu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki w sprawie sytuacji językowej na Ukrainie 24 lutego 2001 r. m. Kijów Pod koniec lat 80., wraz ze zbliżającym się rozpadem radzieckiego imperium, na Ukrainie, jak i we wszystkich republikach, obserwowano wzrost świadomości narodowej, odrodziły się nadzieje na stworzenie własnych państw, które miały zadbać o gospodarkę, duchowość, kulturę i język każdego z wyzwolonych narodów. Stworzenie Towarzystwa Języka Ukraińskiego (obecnie Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki) stało się jednym z decydujących czynników nadania językowi ukraińskiemu statusu państwowego (1989). Ogłoszenie niepodległości Ukrainy oraz grudniowe referendum 1991 roku, wydawało się, ostatecznie skierowały naród ukraiński na drogę formowania politycznego narodu ukraińskiego ze wszystkimi jego atrybutami, z których jednym z podstawowych jest język państwowy. Zdenacjonalizowani Ukraińcy przypomnieli sobie, czyich rodziców są dziećmi. Przedstawiciele innych narodów zaczęli uświadamiać sobie, na czyjej ziemi żyją, gdzie mają nie tylko prawa, ale i obowiązki, z których jednym jest znajomość języka państwowego. Słowem, język ukraiński zaczął odradzać się na wszystkich terenach etnograficznych. Tak było do czerwca 1994 roku, kiedy prezydent Ł. Kuczma w swoim przemówieniu inauguracyjnym obiecał uczynić język rosyjski drugim językiem oficjalnym. Teoretycznie tego nie zrobił, ale wszystkie antyukraińskie siły odebrały słowa prezydenta jako wytyczne do działania. Szybko powstały różne «towarzystwa» ochrony języka rosyjskiego, odbywają się zjazdy i zebrania rosyjskich «wspólnot», które często przeradzają się w antyukraińskie awantury. Stanem na luty 2001 roku język ukraiński jest państwowym tylko teoretycznie. Rada Najwyższa, Administracja Prezydenta i inne instytucje dają przykład ignorowania języka ukraińskiego. W większości wyższych i średnich specjalistycznych uczelni do dziś wykładanie prowadzone jest w języku rosyjskim. Przestrzeń informacyjna, prasa i inne media są przeważnie rosyjskojęzyczne, przy czym znaczna ich część ma charakter antyukraiński. Szczytem lekceważenia narodu ukraińskiego jest zapraszanie moskiewskich dziennikarzy, którzy w Kijowie (stolicy niepodległej Ukrainy!) prowadzą audycje w języku rosyjskim i zmuszają do tego ukraińskich kolegów. Księgarstwo jest zaniedbane, jeśli sądzić z punktu widzenia rozwoju języka ukraińskiego. Ukraina jest zalana rosyjskojęzycznymi wydawnictwami, w większości bardzo niskiego poziomu artystycznego i merytorycznego. W dziesiątym roku niepodległości zubożała materialnie i zdezorientowana duchowo ludność pyta raz po raz: Czy na taką niepodległość tak długo czekaliśmy? Odpowiedź jest jednoznaczna – nie! MARZEC, NR 3 (81), 2001 ROK

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn