Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

PROBLEMY, KTÓRE PRZEMILCZANO... Ukraiński pravopys i spekulacje polityczne

Слово Просвіти, №03 за 2001 рік

... Chociaż nie wszystkim — zwłaszcza tym, którym żal swojej pracy, którym trudno (i musimy to zrozumieć) rozstawać się z nagrodami, tytułami, przywilejami... Czasem — za daremną pracę. Sądzę, że najlepiej to rozumieją uczciwi robotnicy na polu kultury, a w ogóle ci, których nazywa się narodem. Czy może życzyć im i ich dzieciom źle człowiek, który napisał podręczniki do języka ukraińskiego dla wszystkich klas? Widocznie ten człowiek jednak coś wie! Chodzi o profesora, kierownika katedry językoznawstwa słowiańskiego i ogólnego Międzynarodowego Instytutu Lingwistyki i Prawa Iwana Juszczuka. Iwan Juszczuk w pełni podziela zdanie wieloletniej pracy Narodowej Komisji Pravopysu. Co więcej, stwierdza: «Dziś w różnych wydawnictwach każdy pisze słowa, jak chce. To w żaden sposób nie sprzyja kulturze językowej społeczeństwa i szczególnie negatywnie wpływa na stan piśmienności uczniów: zasady wymagają jednego, a w pamięci utrwala się co innego» (gazeta «Osvita», 25 stycznia 2001 r.). Trochę historii problemu. Niedawno jeden z zastępców przewodniczącego Narodowej Komisji Ortograficznej Anatolij Pohribnyj zilustrował swoje wystąpienie dokumentem — artykułem z gazety «Prawda» z 29 grudnia 1937 roku. Dotyczy on wydania słownika rosyjsko-ukraińskiego. Do jakiego to tylko bluźnierstwa nie posuwają się recenzenci! Piszą i o kontrrewolucji, i o faszyzmie ze strony językoznawców. Oto do czego prowadzi upolitycznienie czysto językowych problemów! Oto do czego prowadziło upolitycznienie całego życia — do przyklejania etykietek, do oskarżania człowieka pracy o burżuazyjność itp. Oczywiście wyciągano wnioski. I wnioski te wyciągali, z reguły, nieuczciwi wrogowie narodu ukraińskiego. W imię czego? Bezpamiętnym stadem łatwiej kierować — to dobrze przyswoili sobie uciskający. 8 lutego w budynku Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy odbyło się posiedzenie Komisji Ortograficznej na temat «Ukraińska ortografia a spekulacje polityczne». Na nim doktor nauk filologicznych, profesor, zastępca przewodniczącego Narodowej Komisji Ortograficznej Ołeksandr Ponomariw zatrzymał się nad problemem rzeczowej dyskusji nad zagadnieniem oraz niekompetentnego przedstawiania w mediach dojrzałych zmian w ukraińskiej ortografii. Wszystkie cywilizowane narody mają podobne stale działające komisje i w miarę potrzeb wprowadzają zmiany, chronią swoje języki. Czy trzeba to robić? Odpowiedź we wszystkich przypadkach jest jednoznaczna. Francuzi chronią swój język przed amerykanizacją itd. Wszyscy ludzie na świecie uważają język za narodową świętość! Więc o co chodzi? Dlaczego u nas, na Ukrainie, archeolodzy pouczają filologów? Filologowie nie pouczają przecież budowniczych, jak mają budować! Trzeba znów stwierdzić fakt upolitycznienia sytuacji. Ile można zwlekać? Komisja przecież pracowała wiele lat. Przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki Pawło Mowczan wszechstronnie przeanalizował problem, który powstał wokół proponowanych zmian w ortografii. Mówił

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn