Strona · s. 13strona oryginału ↗
Odciągnąć chłopców od iluzorycznego „haju”
Слово Просвіти, №03 за 2001 рік
zapomniane, stare bywa czasem interesujące. Najwyraźniej w moich oczach przemknęło takie zwątpienie, że Ihor zamilkł. A po dziesięciu minutach obaj już wiedzieliśmy: właśnie jego „front” jest tym, którego potrzebuję. Mój dobry dawny przyjaciel — Łewczenko Ihor Ołeksijowycz, wykładowca I kategorii przedmiotów zawodowych Kijowskiego Technikum Mechaniczno-Metalurgicznego (KTMM), od dwóch lat ma jako dodatek do swojego głównego programu jeszcze jedną dyscyplinę, którą wykłada, powiedzmy tak — nie całkiem standardowo. Nazywa się ona „Bezpieczeństwo życia”. Na pierwszy rzut oka to jeszcze jeden przedmiot nauczania, do tego planowy. Ale to tylko na pierwszy rzut oka. Lecz najpierw kilka słów o samej dyscyplinie. Oto trzymam w rękach „Program nauczania dyscypliny normatywnej dla wyższych zakładów edukacyjnych”, zatwierdzony przez pierwszego zastępcę Ministra Edukacji W. P. Andruszczenkę 4 grudnia 1998 roku. Co zatem przewiduje ten program, jaki jest jego cel? Jeśli krótko, to „Zadaniem dyscypliny jest nauczyć studentów: — identyfikować potencjalne zagrożenia, czyli rozpoznawać ich rodzaj; — określać niebezpieczne, szkodliwe i rażące czynniki; — prognozować możliwość i skutki wpływu niebezpiecznych i szkodliwych czynników na organizm człowieka; — wykorzystywać bazę normatywno-prawną ochrony jednostki i środowiska naturalnego, praw jednostki do pracy, zabezpieczenia medycznego, ochrony w sytuacjach nadzwyczajnych itp.; — opracowywać środki i stosować środki ochrony przed działaniem niebezpiecznych, szkodliwych i rażących czynników; — zapobiegać powstawaniu sytuacji nadzwyczajnych, a w razie powstania wykonywać działania skierowane na ich likwidację” i tak dalej, i tym podobne… Powstaje odczucie, że najważniejsze w tym wszystkim są jednak te same czynniki, a nie człowiek. Wielu pedagogów, a jednym z nich jest Łewczenko, intuicyjnie wyczuwa ten błąd i podchodzi do wykładania przedmiotu, polegając na swojej wizji i swoim doświadczeniu. W tym samym programie zaznaczono: „Studiowanie dyscypliny „Bezpieczeństwo życia” prowadzi się na 1—2 roku nauki i przewiduje zajęcia wykładowe, przeprowadzanie wycieczek oraz samodzielną pracę studentów”. Wszystko. Rozumiejcie jak chcecie. I działajcie — jak sami zdecydujecie. Więc nie dziwi, że praktyczne umiejętności studenci powinni otrzymywać, jak wskazano w Programie, „… na zdobytym doświadczeniu życiowym”. Nieźle byłoby wiedzieć, na jakim dokładnie? Gdzieś ze dwa czy trzy lata temu byłem kilka razy obecny na zajęciach fakultatywnych w Peda- Podczas zajęć czy instytutowy kurator grupy szkoleniowej jest tak czy inaczej obciążony dodatkowymi obowiązkami z wychowania swoich podopiecznych. Po prostu wcześniej nad tym problemem nikt poważnie się nie zastanawiał, pieniędzy za to prawie nie płacono. Dlatego entuzjaści prowadzili zajęcia fakultatywnie. O. S.: A co się stało z naszym myśleniem w 98-ym? I. Ł.: To stało się z czyimś innym, a nie z naszym. My do tego dochodzimy od razu, otrzymawszy pierwsze swoje wychowawstwo klasowe. W pierwszym roku pracy ze studentami zaczynasz rozumieć, że oni właśnie tutaj i właśnie od ciebie potrzebują uwagi nawet większej, aniżeli w domu od rodziców. Często bywa i tak, że rodzice już nic dać dzieciom sami nie mogą, nawet gdyby chcieli. Oto wychodzi, że większy wpływ na ich rozwój i formowanie zyskuje zakład edukacyjny, koledzy, nauki, pedagodzy. Od nas zależy, czy przyjemnie i komfortowo studenci będą czuli się w kolektywie, w audytorium. Mając na uwadze właśnie to, staram się wnieść do programu ten ładunek emocjonalny, tę energetykę, które nie mogą być przewidziane przez żadnego, nawet najlepszego urzędnika. Właśnie dlatego chodzę z nimi i jeżdżę do muzeów, sal wystawowych, do lasu na wycieczki..., bywa — w góry. Bo oni mają taką potrzebę, wiele rzeczy poznają po raz pierwszy, robią dla siebie odkrycia. A dla mnie odkryciem jest każda ich dusza. Kiedy udaje się choć czasem kogoś z nich odwieść od błędnej drogi, jestem pewien, że wysiłki nie były daremne. Może cię to zdziwi, ale wielu z tych dzieci ode mnie po raz pierwszy słyszy nazwiska Brumiela, Amundsena czy Koniuchowa. Bardzo może być, że ja jestem dla nich pierwszą i ostatnią instancją na ich bardzo skróconej drodze poznania społecznego. Dalej będzie codzienne życie, praca albo jej poszukiwania, rodzina, byt, problemy… A na razie cel swój widzę w tym, żeby jakoś odciągnąć chłopców od iluzorycznego „haju”, zainteresować ich rzeczywistymi wartościami ogólnoludzkimi. O. S.: Tak, rozumiem. Ależ to wielkie osobiste nakłady: wysiłku, czasu, to kłopot… ceny za ziele, za to, że stała się grzeczniejsza, spokojniejsza, bardziej rozważna. Wszystko to dodaje sił, pozytywnego nastroju. O. S.: No właśnie. A myślałem, że znam cię do końca. Posłuchaj, a jak ci się udaje zainteresować swoich młodych przyjaciół w tymże wyjściu na spektakl czy w jakimś wydarzeniu? I. Ł.: Zainteresować? Ależ nie. Nie zrozumiałeś mnie. Tutaj nikt nikogo i nigdzie za ręce nie ciągnie. Najczęściej oni sami „odkopują” jakąś ciekawą informację i proponują mi i wszystkim innym, żeby pójść, pojechać, pobyć. Wśród nich nie ma kultorgów czy ludzi, którzy by jakoś przypominali dawnych komsomolskich przywódców. A bywa, że coś mi staje się wiadome, wtedy informuję już ich. A w ogóle to nie jest najważniejsze. O. S.: A co jest wtedy najważniejsze? I. Ł.: Najważniejszy jest jednak program, plan. Jest zatwierdzony, nikt go nie odwołał i w związku z tym należy go przestrzegać nieuchronnie. A po wykonaniu głównej części, potem możemy zajmować się dowolną. O. S.: I co, główna część cię całkowicie zadowala? I. Ł.: A czy to możliwe? Gdzie widziałeś taki plan, który mógłby wszystkich zadowolić i przewidzieć wszystkie życzenia? Oczywiście, zawsze znajdzie się coś krytycznego do powiedzenia pod adresem autorów programu nauczania. Ale nie chciałbym teraz rozwodzić się o tym. I nie dlatego, że kogoś tam się boję. Ale nie chcę tracić czasu. Każdemu swoje: sprawą urzędnictwa jest pisać dla nas instrukcje, a naszą — wykonywać je albo nie wykonywać, jeśli są nieracjonalne; uzupełniać je, jeśli są słabe. Ale przy tym wszystkim musimy wychowywać młode pokolenie i co do tego, jestem pewien, każdy pedagog ma swoje zdanie. Posłowie. Myślę, że czytelnikowi zrozumiały jest nasz stosunek do przedmiotu dyskusji. I jeśli ktoś z zainteresowanych osób oraz specjalistów ma coś do powiedzenia w tej sprawie, czekamy na Wasze listy. Przecież rzecz idzie o nowe pokolenie — budowniczych świetlanej przyszłości. Badanie przeprowadził Ołeksandr SYDORENKO MARZEC, NR 3 (81), 2001 ROK
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
