Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

ZAPOROŻEC ZA ODEREM (CZYLI SZCZERE WYZNANIE WSPÓŁCZESNEGO OCHOTNICZEGO «PODPANKA»)

Слово Просвіти, №03 за 2001 рік

wyjechał do Polski dorabiać. Stało się to jakieś dziesięć lat temu. Pracowaliśmy w prywatnej firmie remontowo-budowlanej, za co dostawaliśmy jak na tamte czasy niezłe pieniądze. Red.: Czyli, Aleksandrze, można powiedzieć, że kilka lat pracowaliście dla panów? O. (śmieje się): Dokładnie tak. Ale, proszę zauważyć, pracowaliśmy, jak to się mówi, z zapałem. Dzień pracy trwał 11–14 godzin, ale wszyscy byli zadowoleni i staraliśmy się, bo u Polaków obowiązywały dość surowe wymagania co do jakości robót. Mieszkaliśmy w domach razem z gospodarzami, i nawet osobnej jadalni nie mieliśmy. Dlatego nie odczuwaliśmy żadnego przygnębienia ani poniżenia. Red.: Pewnie mieliście wyjątkowe szczęście do gospodarzy? O.: To prawda. Były ich u nas dwie, i obie — Ukrainki. Red.: Słucham?!.. O.: Tak. Obie są dziećmi dawnych członków OUN, którzy w swoim czasie zmuszeni byli opuścić ojczyznę. Teraz są prawosławnymi Ukrainkami, które szanują swoją pierwszą ojczyznę, cenią wszystkich gości z Ukrainy i wszystko, co ukraińskie: język, pieśni, literaturę, historię, kulturę… Red.: A skąd, panie Aleksandrze, mają informacje o historii i kulturze? O.: Wie pani, obie żony to Polki. Ale i one, a zwłaszcza ich dzieci, dobrze znają język ukraiński. To było dla nas bardzo miłym zaskoczeniem. A tyle książek o historii, filozofii, ukrainistyce i kulturze, dzieł sztuki i wyrobów ukraińskich rzemieślników ludowych nie widziałem w żadnej naszej rodzinie. Red.: A może ci ludzie mają związek ze specjalnymi zakładami? O.: Dokładnie. Mają. Do zakładów duszy. A oni wszyscy są specjalni. Red.: Co ma pan na myśli? O.: Mam na myśli to, że jeśli człowiek ma w duszy Boga, to nie trzeba go namawiać, żeby chodził do cerkwi. Jeśli człowiek kocha swoją ojczyznę, jej język i kulturę, to one są z nim nieustannie. Oto właśnie są specjalne zakłady duszy i niczego nie trzeba narzucać, tak jak nie trzeba nic sprowadzać ani wywozić. Wszystko to już jest! «Човники». Takiego pojęcia nie znajdziemy ani w dawnych, ani we współczesnych słownikach językowych. Jednak każdy, komu je wymienicie, zrozumie — chodzi o naszych współobywateli, którzy zarabiają na chleb czasowymi, ale systematycznymi wyjazdami za granicę. Jedni wożą stamtąd towar, by jak najkorzystniej go tu «opchnąć», inni wyjeżdżają tam na najem, jeszcze inni na zarobki — nasi «zaporożcy» tam budują, remontują, sprzątają, obsługują itd. A ktoś, jak przejęzyczył się pewien mój przypadkowy znajomy, wraca do Ukrainy z «okruchami ukraińskiej kultury». Ta myśl wydała mi się najpierw nonsensem, a potem — zupełnie nową i ciekawą. Dlatego postanowiłem nieco bliżej poznać jej autora. Wiemy bowiem, że kulturę można zaszczepić, wychować lub zniszczyć w jakiś sposób. Ale przywieźć lub wywieźć, ukraść lub podarować — raczej nie. Red.: I jak to się przejawia? O.: Bardzo prosto. Oni na przykład mają swoje Stowarzyszenie ukraińskiej wspólnoty (my mieszkaliśmy w Szczecinie), które istnieje jako organizacja społeczna. Trzeba powiedzieć, że oprócz szczecińskiej, po całej Polsce, jak i w wielu innych krajach, istnieją podobne społeczne zrzeszenia Ukraińców. Stale się kontaktują, wymieniają informacjami i nowinami, wydawnictwami literackimi i artystycznymi. Nawiasem mówiąc, właśnie z tamtych czasów zachowała się u mnie bardzo cenna, być może unikatowa dla Ukrainy Ilustrowana Biblia dla młodzieży, wydrukowana małym nakładem przez Ordynariat greckokatolickiej Kryżewskiej Eparchii w Zagrzebiu w 1990 roku. Otóż w Polsce corocznie odbywa się wiele forum, zjazdów, koncertów i religijnych zgromadzeń, na które zjeżdżają się przedstawiciele wspólnot z wszystkich stron i wszyscy chętni. Byliśmy na kilku z nich, na przykład na festiwalu ukraińskiej sztuki amatorskiej w mieście Sopot. Nawet braliśmy udział w ich pracy, reprezentując właśnie Ukrainę. I trzeba było widzieć, jakim szacunkiem świeciły się oczy szlachetnych kanadyjskich, amerykańskich czy australijskich Ukraińców, z którymi można było tak swobodnie porozmawiać ojczystym językiem. W Szczecinie, oprócz Stowarzyszenia, działa prawosławny kościół, gdzie jest tylko jeden etat — święty ojciec Mychajło. Całą zaś pracę związaną ze sprzątaniem świątyni (około 400 — 500 wiernych), obsługą świątecznych, uroczystych i tradycyjnych uroczystości wykonują nawet nie sami parafianie-Ukraińcy, lecz ich dzieci. Widzieliśmy stosunek tych dzieci do wiary, a przez nią — do ojczyzny swoich ojców i dziadów, choć sami jej jeszcze nie widziały. Bardzo zazdrościłem tym rodzicom i myślałem o tym, że po powrocie do domu będę wychowywał swoje dzieci właśnie tak, jak robią to nasi bracia za granicą. Red.: Rozumiem, że wrócił Pan już kilka lat temu. Ale u nas teraz w sprawie wiary też są pewne zmiany. Najważniejsze — państwo zwróciło się twarzą do Cerkwi. O.: Być może. Jednak, przepraszam, u nas nie czuć niczego podobnego. Rozumiem, że mogą mi zarzucić, iż agituję za ślepą wiarę w nieistniejącego Boga, za czczenie wymyślonego idola. Rozmowy o „opium dla ludu” trwają, choć nie tak głośno, jak 10 — 15 lat temu. Sądzę, że dopóki do nas nie przyjdzie wiara ucywilizowana, rozumna i rozważna, spokoju w duszy nie będzie! Trzeba ją bowiem wpuścić do duszy i stworzyć tam dla niej najlepsze warunki istnienia. To nie dzieje się od razu. I będzie potrzeba wiele czasu, a być może kilku pokoleń, zanim dzieci zrozumieją różnicę między „procesją religijną” a „tusovką”, między zaspokajaniem potrzeb różnych zakątków duszy. Dopiero wtedy będziemy mogli porozmawiać o gromadzeniu kulturalnego zasobu narodu i jego duchowego bogactwa… A tymczasem, przepraszam, wszystkie te tak zwane wystawy i galerie — to pokazowe występy zarozumiałych „mistrzów sztuki”, których mało kto docenia. Red.: Ale przecież, jak Pan sam powiedział, może upłynąć życie kilku pokoleń. Nas już nie będzie. O.: Zatem nie będzie. Ale będą inni, dla których my dziś kładziemy przyszły fundament współczesnej ukraińskiej kultury narodowej. Którą trzeba tworzyć tutaj, na Ukrainie, ale też sprowadzać zewsząd utracone kiedyś „okruchy” — to nie grzech. I jeśli ludzie gdzieś zachowali albo nawet wzbogacili nasze kulturalne dziedzictwo, to ten import dla nas powinien być święty. Rozmowę prowadził Ołeksandr SYDORENKO

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn