Strona · s. 2strona oryginału ↗
24 lutego 2001 roku w Kijowie odbył się zjazd Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. W jego pracach wzięło udział 265 delegatów wszystkich zjednoczeń obwodowych, Krymu oraz Sewastopola.
Слово Просвіти, №03 за 2001 рік
Przewodniczący Towarzystwa, deputowany ludowy Ukrainy Pawło Mowczan. Drodzy moi Ukraińcy, moi bracia, proświcianie niepodległej Ukrainy! Wam, a przez Was — wszystkim tym, którzy dwanaście lat temu odważyli się dołączyć do swojego, danego przez Boga i rodziców imienia, to piękne imię «proświcianin», wyrażam swoją wdzięczność za nieustanne poczucie ramienia, poczucie jedności, prawdziwej, codziennej soborowości «Proświty» — od Zachodu do Wschodu, od Północy do Południa, która, jak i sama matka-Ukraina, już całą dekadę oznacza się nie tylko nazwami geograficznymi, ale i imionami prośwician — Waszymi imionami, drodzy delegaci VI zjazdu «Proświty»! Prawie dwa miesiące temu pożegnaliśmy XX wiek i na ekranach naszej wyobraźni pojawiły się tytaniczne postacie, które tworzyły ukraińskość ostatniego stulecia, a wśród nich, bez wątpienia, ojcowie «Proświty», którzy do tej pory nie zajęli należnego miejsca w świadomości społecznej... Naturalnym podsumowaniem minionego już wieku jest powstanie państwa ukraińskiego, o którego parametrach ideologicznych oraz obecnej jakości społecznej zmuszeni będziemy mówić nie w optymistycznych określeniach. A to świadczy o nieugaszonej potrzebie patriotyzmu i historyzmu oraz o tym, że postrzegamy historię tylko pod warunkiem niezaprzeczalności naszego prawa do miejsca w niej naszego narodu. Wszystkie wcześniejsze oczekiwania końca wieków towarzyszyły eschatologicznej nieuchronności upadku świata. A my wszyscy, tu obecni, jesteśmy wypełnieni absolutnie przeciwnym pragnieniem: rzeczywistego odrodzenia Ukrainy jako państwa narodowego, a nie kosmopolitycznego, jako państwa prawdziwie niepodległego we wszystkich jego przejawach, a przede wszystkim w wymiarze narodowym, czyli ukraińskim. Lecz, dokonując podobnych podsumowań, musimy być szczerzy: XX wiek — to masowe odnarodowienie Ukraińców, totalne odduchowienie, demoralizacja i samowola reżimu, który właściwie tylko się przefarbował; niedola i wykrwawienie idei ukraińskiej XX wieku — to syberyjskie bezdroża, masowe przesiedlenia Ukraińców, utrata ziem, utrata ogromnego zasobu genetycznego, utrata wielkiego zasobu intelektualnego na tle katastrofy czarnobylskiej. Czasami pojawiało się w nas poczucie, że Najwyższy odwrócił się od nas, gdybyśmy sami nie byli świadkami tego, że Jego obecność w najnowszej historii Ukrainy jest obecna. MARZEC, NR 3 (81), 2001 ROK. Ale drogi próby są dla nas już inne: na niedostatki materialne, na idealizację przyjemności, a nie odpowiednich samoograniczeń, na pragmatyzm, a nie romantyczną samoofiarność. Logicznym uważa się spadek temperatury duchowej pod koniec wieku, tak samo jak i odłączenie młodzieży od źródeł rodowych, które żywiły przez wieki cały naród. Trzy czwarte ostatniej dekady dla nas wszystkich były oczekiwaniem cudu państwowości, który przepuści cały nasz lud jak przez wielkie wrota do raju. Lecz ostatnie pięć lat nas otrzeźwiło i rozwiało iluzję o wszystko rozwiązującej państwowości, iluzję o narodzie jako zjednoczeniu ludzi, którzy mają jeden cel, z jednym systemem korzeni kultury, języka i historii. Władza pojęcie narodu umiejętnie zastąpiła innym — elektoratem, ludnością. Dla nas zaś to pojęcie — ugory, niwa, której trzeba przywrócić siłę i płodność. Rzeczywiście, nie możemy zmienić się w mgnieniu oka, ale możemy i musimy określić przyczyny naszych duchowych niepowodzeń i drogi ich usunięcia. I czy musimy dziękować Bogu za okrutną lekcję ostatnich sześciu lat, bo teraz już dokładnie wiemy, kto jest kim i jak mamy działać. Nasza narodowa sprawa oświatowa — to sprawa ludzi powołanych przez Boga, pisarzy, pedagogów, uczonych, lekarzy, dziennikarzy, filologów, po prostu Ukraińców. Dlatego w planie metafizycznym naszymi oponentami, jestem przekonany, są słudzy diabła. I przejawy tych sił są oczywiste: podłość, zachłanność, niemoralność, brutalność, rozwiązłość. Nie tylko staliśmy się świadkami tego, jak znieważane są nasze świętości, święte imiona, jak prowadzone jest na poziomie podświadomości totalne napromieniowanie narodu okrucieństwem, rozwiązłością, przyzwoleniem na wszystko, ale także zdołaliśmy zjednoczyć się w tę siłę, która się temu przeciwstawia. I ci, którzy myślą, że to właśnie oni umiejętnie grają nami, wyobcowując od nas i los nasz, i słowo, i samego Najwyższego, i naszą kulturę, powinni wiedzieć: dla nas to nie gra, a życie. A przegrywać swojego życia nie zamierzamy. My zamierzamy żyć! «Proświta» dzisiaj — to zdolna do życia i, powiedziałbym, żywotna organizacja: organizacje krajowe we wszystkich obwodach Ukrainy, na Krymie oraz w mieście Sewastopolu zgromadziły wokół siebie około 200 tysięcy członków i sympatyków Towarzystwa, pracując w 324 oddziałach rejonowych i 151 miejskich. Za tymi znaczącymi liczbami chcemy znać każdego proświcianina, nazwać jego imię, widzieć jego oczy i słyszeć jego głos, bo właśnie ci ludzie byli i są zaczynem, dzięki któremu zadawano i realizowano nasze proświciańskie, nasze ukraińskie sprawy! I jeśli dzisiaj mówimy o świadomości państwowej Ukraińca obecnego czasu, to właśnie ci ludzie są jej fundamentem i aktywnymi budowniczymi. Manipulatorzy świadomością społeczną, wypracowawszy swoje technologie w ostatnich latach, już uwierzyli w swoją wszechmoc i bezkarność, w swoją wieczność, pamiętacie: «wieczne — na wieki!». Zagarnąwszy w swoje ręce wspólne mienie, rozgałęziwszy po całej Ukrainie rosyjskie i prorosyjskie mass media i wypracowawszy poza granicami Ukrainy technologie zarządzania świadomością, ale zastosowawszy je wobec nas, uwierzyli, że ulepią z organizmu narodowego to, czego nie udało się ulepić w czasach radzieckich: posłuszną, podatną biomasę, którą kierują technologie PR. Hipokryzja i niespotykana bezwstydność przyszły na miejsce fałszywej komunoideologii... Ukraina stała się całkowitym poligonem doświadczalnym tych technologii: jak z narodu należy tworzyć biomasę, konserwując internacjonalistę-sowka, ze świętości — wytwarzać zboczenie i wampiry, wielki, bogaty język przekształcać w «pełne marabu», z nastolatków-romantyków produkować konsumentów narkotyków, a kontynuatorki naszego rodu — dziewczęta i matki — dostarczać jako towar na rynki handlu ludźmi, — liczba ich już przekroczyła krytyczną dla narodu granicę — 600 tysięcy; jak narodowy intelekt czynić handlarzem i czyścicielem Europy, a ukraińskich specjalistów przekształcić w sezonowych najemników... Ten szereg można czynić nieskończonym, bo właśnie w latach, którymi oznaczony jest okres sprawozdawczy, zetknęliśmy się z niespotykanymi dotąd problemami, które dotyczą zdrowia narodu i jego perspektywy, zagrażając nie tylko językowi ukraińskiemu z jego problemami, ale samemu życiu, duchowemu i fizycznemu zdrowiu nosicieli naszego języka... Zarodki tych problemów wykiełkowały, oczywiście, nie wczoraj i nie raz były nazywane nie tylko przez nas. Mieliśmy nadzieję, że pojawi się wola polityczna u kierownictwa państwa, a przede wszystkim Prezydenta, i sytuacja zostanie zmieniona, ruina zatrzymana, a my, proświcianie, będziemy zmobilizowani jako państwowe duchowe wojsko. Nie, wręcz przeciwnie. Odeski akordeonista staje się pierwszą wielkością kulturową, rosyjskie Członkowie prezydium zjazdu (od lewej do prawej): Jurij Hnatkewycz, Ołeksandr Ponomariw, Pawło Mowczan, Mykoła Nesterczuk, Hryhorij Bułach
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
