Strona · s. 4strona oryginału ↗
BUDŻETOWE ROMANSE
Слово Просвіти, №03 за 2004 рік
Zdjęcie G. Oborskiej skład armii o jedną trzecią — z obecnych 310 do 200 tysięcy. Liczba oficerów ma zmniejszyć się z 32% liczebności Sił Zbrojnych Ukrainy do 20%. Na koniec 2006 roku przewiduje się istnienie 190 stanowisk wyższego korpusu oficerskiego, zmniejszy się z 6,6 tysiąca do 2,3 tysiąca liczba stanowisk pułkowników, a miesięczna pensja kontraktowców w 2015 roku ma wynosić 500—700 dolarów (dziś — 250—400 hrywien). W ten sposób utrzymanie zaplanowanej na 2015 rok armii będzie kosztować państwo 3,2—3,4 mld dolarów. (Ponieważ budżet na 2004 rok na potrzeby SZU przewidział 4,9 mld hrywien, 200-tysięczna armia w 2015 roku nie wygląda zbyt optymistycznie). Z drugiej strony mamy światowe tendencje XXI wieku, które wymagają zmian w rozwoju kompleksu obronno-przemysłowego, najnowszej organizacji i środków w sferze wojskowej. Przecież odchodzą w przeszłość wojny czwartej (II wojna światowa) i piątej (z bronią jądrową) generacji. Zaostrza się przede wszystkim walka o zasoby, o rynki zbytu produktów, o rynki pracy itp. Dziś nieaktualna i niepożądana jest szeroko zakrojona agresja wojskowa z okupacją całego państwa. W XXI wieku podmiotami wojny stają się wielkie korporacje narodowe i transnarodowe. Wojna to już nie czołgi, artyleria, ogromna flota morska i powietrzna, to zwykła globalizacja przestrzeni ekonomicznej, kulturowej, językowej, informacyjnej. Interesy wielkiego kapitału wielkich krajów są lobbowane przez rządy, dyplomatów, operacyjne i celowe interwencje resortów wojskowych. Siły pozaglobalne i antyglobalne zmuszone są stosować różne rodzaje terroryzmu, tak zwane „asymetryczne działania bojowe”. Wielkie mocarstwa z kolei również przechodzą na szybkie punktowe uderzenia wojskowe, których celem jest zajęcie lub zniszczenie ważnego obiektu strategicznego, likwidacja węzłów zarządzania systemowego (krajem, regionem, przedsiębiorstwem) itp. W tym celu tworzone są specjalne wojska mobilne, które mogą „pracować” na terytorium wroga, zapobiegając masowym ofiarom wśród ludności cywilnej. Tworzenie zdolnych do walki Sił Przewodnich obrony — pierwsze zadanie kierownictwa SZU i państwa. Ponieważ asymetryczne działania bojowe wykorzystują przede wszystkim wrażliwość rozwiniętego zurbanizowanego społeczeństwa, należy wzmocnić niezawodność i ochronę komunikacji oraz innych środków zarządzania armią, gospodarką… Warto stworzyć alternatywną łączność komunikacyjną (w Szwajcarii istnieją pododdziały łączności gołębiej). Ważna jest również obecność pewnych zdecentralizowanych stref z autonomicznym podtrzymywaniem życia, gdzie ludność nie ucierpiałaby z powodu zniszczenia infrastruktury. Wojny szóstej generacji stawiają priorytet obronny na czynniku ludzkim, czyli na kształtowaniu osobowości zdolnych do podejmowania decyzji przy braku scentralizowanego zarządzania. Póki co, najbardziej optymalną dla SZU jest droga do najpotężniejszej siły wojskowej, do NATO, która posiada ponad 4,5 mln osób personelu. Mimo że 3 mln osób sił zbrojnych NATO przypada na Europę, a 1,5 mln — na Stany Zjednoczone, zrozumiałe jest, że wiodącą rolę odgrywają te ostatnie. Ponieważ interesy europejskie na tym niekiedy cierpią, NATO powoli traci swoje pozycje geopolityczne i zaufanie do siebie ze strony Europy. W niezbyt odległej perspektywie Ukraina może przyłączyć się do tworzenia czysto europejskiego sojuszu obronnego, którego konieczność powstania poważnie omawia kierownictwo państw europejskich. W ramach NATO obserwujemy przepaść w możliwościach technicznych USA, Europy i Kanady. Wystarczy powiedzieć, że wojskowych samolotów transportowych dalekiego zasięgu Stany mają 250, Wielka Brytania — 4, a 9 — łącznie pozostałe kraje NATO. I Ukraina, nawet w tym konkretnym przypadku, pracuje dla Europy jak najlepiej. Nasz An-124 „Rusłan” jest dziś największym samolotem lotnictwa wojskowo-transportowego na świecie, a jego nowe projekty przewyższają C-17 firmy „Boeing” (głównego konkurenta) pod każdym względem, a cena jest 1,8—2 razy niższa niż amerykańskiego. Ukraina musi wziąć pod uwagę również to, że członkowie NATO mają wąską specjalizację wojskową, na przykład Polacy odpowiadają za prace inżynieryjno-saperskie i ochronę przed środkami masowego rażenia, przede wszystkim przed bronią chemiczną. Dlatego w razie rozpadu NATO istnieje zagrożenie pozostania z nieproporcjonalnie rozwiniętą armią, niezdolną do wykonywania minimalnych kompleksowych zadań. Niektórzy specjaliści, w szczególności W. M. Hejeć i W. W. Demjanenko, nie radzą pochopnie forsować tworzenia w stu procentach kontraktowej armii na Ukrainie. W krajach z gospodarką tranzytową i nierozwiniętym społeczeństwem obywatelskim istnieje zagrożenie stworzenia profesjonalnej armii wzoru latynoamerykańskiego, swoistej „zamkniętej kasty”, która będzie dokonywać przewrotów państwowych lub stanie się służbą struktur władzy. Dlatego równolegle z formowaniem profesjonalnych Sił Przewodnich obrony w składzie Strategicznych niejądrowych sił odstraszania, Sił szybkiego reagowania oraz wojsk osłonowych może istnieć aktywna rezerwa poborowa. Pilnymi zadaniami kierownictwa SZU są, oczywiście, zapewnienie mieszkań 47 tysiącom rodzin wojskowych nieposiadających lokali, zmniejszenie dysproporcji między szeregowymi, starszymi i młodszymi oficerami, odpowiednia do realiów i światowych standardów siatka taryfowa uposażeń (zamiast dziesiątek dodatków stabilne uposażenie zasadnicze i należne dodatki za stopnie wojskowe), proporcjonalne wydatki obronne (50% — na utrzymanie personelu SZU, 25% — na modernizację i nowe wzory uzbrojenia i techniki, 25% — na bieżące zapewnienie zdolności bojowej armii), rozwój krajowego kompleksu obronno-przemysłowego… Perspektywicznym ma stać się wniesiony do parlamentu projekt ustawy, który przewiduje udział kapitału prywatnego w biznesie zbrojeniowym i ogólnie w kompleksie obronno-przemysłowym Ukrainy. W ten sposób można pozyskać inwestycje zagraniczne, zaktywizować własne banki komercyjne. Finansowym podsumowaniem działalności wojskowych w minionym roku stał się briefing nowo mianowanego (od 17 grudnia 2003 roku) wiceministra obrony Wałerija Muntiana. Jak wiadomo, budżet 2003 na potrzeby Sił Zbrojnych przewidywał wydzielenie 4406,7 mln hrywien. Dość postępowo, jeśli uwzględnić budżet 2002 roku z zaplanowanymi 3683,8 mln hrywien na armię. Co więcej, Wałerij Muntian oświadczył, że „po raz pierwszy w całej historii, przez 12 lat istnienia Sił Zbrojnych Ukrainy, Gabinet Ministrów sfinansował z funduszu ogólnego wydatki na Ministerstwo Obrony w wysokości 100%”. Z drugiej strony, niedofinansowanie na 22 grudnia 2003 roku wynosiło 380,9 mln hrywien. Są to, według informacji wiceministra, głównie środki z funduszu specjalnego. Czyli chodzi o fundusz, który napełnia samo Ministerstwo Obrony kosztem sprzedaży „nadmiarowego” lub przestarzałego uzbrojenia, sprzętu wojskowego, innego mienia sił zbrojnych. „Główna przyczyna niedofinansowania — zaznaczył Wałerij Muntian — przede wszystkim w tym, że „Naftohaz Ukrainy” nie wykonał swoich zobowiązań dłużnych wobec ministerstwa”. Jak twierdzi pan Muntian, na dziś dług przedsiębiorstwa wynosi około 140 mln hrywien. Jeśli w poprzednich latach na budowę mieszkań wydzielano 15 mln hrywien z funduszu ogólnego, to w 2003 roku ta suma wzrosła do
285 mln hrywien. Natomiast program „Reformowania i rozwoju Sił Zbrojnych” nie doliczył się 146,1 mln hrywien, czyli 54,1% wykonania rocznych przydziałów. Odnośnie budżetu na 2004 rok pan Muntijan poinformował, że ministerstwo złożyło zapotrzebowanie na realne potrzeby Sił Zbrojnych w wysokości 10,9 mld hrywien. Minimalna krytyczna potrzeba, biorąc pod uwagę realia gospodarcze państwa, wynosiła 6,4 mld hrywien. Tymczasem Ustawa Ukrainy „O budżecie państwowym Ukrainy na 2004 rok” zatwierdziła wydatki w wysokości 4924,9 mln hrywien. Priorytetowymi programami 2004 roku stały się budowa mieszkań dla żołnierzy (304,4 mln hrywien z funduszu ogólnego, w porównaniu z ubiegłorocznymi 285 mln hrywien) oraz reformowanie Sił Zbrojnych (269,7 mln hrywien w porównaniu z 60 mln hrywien w 2003 roku). Powoli wzrosły wydatki na zapewnienie szkolenia bojowego i operacyjnego (z 6,8 mln hrywien w 2003 r. do 31,6 mln hrywien w 2004 r.) oraz na przywrócenie zdolności bojowej uzbrojenia i sprzętu wojskowego (o 23 mln hrywien). Szczególnie aktualnym nazywany jest program utylizacji niebezpiecznej i niezdatnej do użytku amunicji. Jeśli w 2003 roku przewidziano na to 3,8 mln hrywien, to w tym roku – 20 mln hrywien. Choć środki te praktycznie nie rozwiążą problemu, gdyż w pierwszej kolejności należy zutylizować 225 tysięcy ton wybuchowej amunicji, co będzie kosztować budżet około 742 mln hrywien – podsumował Wałerij Muntijan. Wśród negatywnych czynników działalności gospodarczej Sił Zbrojnych Ukrainy w 2003 roku znalazły się: rozproszenie zasobów na budowę mieszkań, zadłużenie wobec wojskowych (w szczególności za „mienie mundurowe” – około 614 mln hrywien), niewykonanie kontraktów z ministerstwem przez struktury komercyjne (tylko firma „Konsol” zalega z 10 mln hrywien), powolna likwidacja dysproporcji w emeryturach wojskowych oraz uwzględnione pozwy sądowe podmiotów prywatnych przeciwko Ministerstwu na sumę 92 mln hrywien. Materiały przygotował Ołeksandr SOŁONEC
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
