Strona · s. 7strona oryginału ↗
NIE BĄDŹMY OWCAMI OTARY
Слово Просвіти, №03 за 2004 рік
Wyrosłem na dawnym kozackim chutorze Fastiwci, po którym nie zostało już nawet śladu. Ojciec wspominał, że kiedy był jeszcze małym chłopcem, w chutorze mieszkały 25 rodzin, a 21 z nich nosiło nazwisko Fastiwec. Nie pamiętam, jak było w innych rodzinach, ale u nas słowo „kozak” brzmiało dumnie. Także do wszystkiego, co ukraińskie, odnoszono się z szacunkiem, zwłaszcza do pieśni — ojciec znał ich wiele i pięknie śpiewał.
Kiedy jednak przyszło mi opuścić rodzinne gniazdo i znaleźć się w stolicy obwodu, od razu poczułem pogardliwe nastawienie mieszczan, w większości wczorajszych wieśniaków, do „kugutów” (tak lekceważąco nazywano nas, wiejskich chłopaków), którzy mówili po ukraińsku. A tak bardzo chciałem też być taki jak wszyscy. Tym bardziej że w medycznym technikum, gdzie się uczyłem, żaden przedmiot nie był wykładany po ukraińsku. Wkrótce i ja stałem się „jak wszyscy” — popisywałem się przed kolegami „językiem ruskim”. Prawdziwy miastowy! Minęło niewiele czasu, a napisałem nawet list do domu „miejskim” językiem. Ponieważ w języku rosyjskim nie ma słowa „tato”, nazwałem ojca „papą”. Pamiętam, że długo czekałem na odpowiedź, a kiedy ją otrzymałem… Ojciec, niech mu Królestwo Niebieskie będzie, dał mi solidną reprymendę. „W Sumach możesz sobie po kacapsku gadać, jeśli już tak bardzo chcesz, ale ja twojego papkania nie potrzebuję”, — surowo nakazywał. Od tamtej pory minęło ponad 40 lat, a mnie do dziś pali sumienie wstyd, że swoim listem upokorzyłem rodziców. I wstyd mi też za cudze dzieci, gdy słyszę, jak po pobycie w mieście, próbują „sztokać” z rodzonymi rodzicami.
Chociaż nie ma w tym nic dziwnego. Przez stulecia wmawiano nam bowiem, że język ukraiński jest jak brud, który przylgnął do ciała. A im szybciej go zmyjesz, tym szybciej będziesz miał przyzwoitszy wygląd. Krótko mówiąc, to nie pański, lecz chłopski język. Tak było, tak jest i jeszcze długo będzie, bo realnych kroków na rzecz utwierdzenia języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia kraju jak nie było, tak nie ma. Co więcej, trwa totalne zrusyfikowanie ukraińskiego ludu. Nawet moja ośmioletnia wnuczka, wychowana w duchu ukraińskim, kiedy zaczyna bawić się lalkami, mimowolnie, bywa, rozmawia z nimi po rosyjsku, gdyż prawie wszystkie dziecięce audycje telewizyjne są rosyjskojęzyczne. I język rosyjski jest już zakodowany w podświadomości dziecka. Zdobywszy państwową niezależność, Ukraina mimo wszystko nie uniezależniła się od ucisku języka rosyjskiego, który coraz bardziej umacnia swoje pozycje w naszej przestrzeni informacyjnej. Oto przykład. W przeddzień Nowego Roku byłem w Kijowie, odwiedziłem nie mniej niż 10 kiosków z gazetami i stoisk i w żadnym (w żadnym!) nie udało mi się kupić gazety w języku ukraińskim. Gdzie my żyjemy? Kijów — stolica jakiego państwa? Boli i wstyd… Moim zdaniem w utwierdzeniu języka państwowego wiele zależy od pozycji języka w szkołach wyższych. Dziś przeważająca większość rodziców wszelkimi dostępnymi sposobami stara się umieścić swoje dzieci na uczelniach. A wyobraźcie sobie, że nauka w nich odbywa się wyłącznie w języku ukraińskim. Jaka byłaby reakcja rodziców? Oni by domagali się, żeby już od przedszkola uczyć ich dzieci tym językiem, który dominuje na uczelniach. Nie wątpię,
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
