Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

KIJÓW JAZZUJE

Слово Просвіти, №03 за 2004 рік

NASZEGO KWIATU... “Echo duszy” — artystyczne credo każdego prawdziwego artysty, bez którego, zdawałoby się, nie sposób nawet myśleć o prawdziwym sukcesie artystycznym, stało się lejtmotywem programu koncertowego zespołu tańca ludowego “Pawłyczenko” oraz chóru i grupy orkiestrowej “Łastiwka” z Saskatoon (Saskatchewan, Kanada). Niewielkie tournée tego dynamicznego zespołu w ciągu niespełna dwóch tygodni ubiegłego roku poruszyło dusze Ukraińców Kijowa, Czerniowiec, Tarnopola, Iwano-Frankiwska i Lwowa. Zjednoczone duchowo i twórczo w jeden artystyczno-twórczy organizm, te grupy amatorskie na scenie osiągały taką spójność i wyczucie stylu, że ich szczerości i bezpośredniości mógłby pozazdrościć niejeden z “pierwotnych” wykonawców z metropolitalnej Wielkiej Ukrainy, od których diasporowi Ukraińcy z Kanady zapożyczyli swoje kompozycje. Właśnie tej bezpośredniości, szczerości wykonania, a niekiedy pierwotnej “żywiołowości” wykonania często brakuje zbyt już sprofesjonalizowanym ukraińskim “zespołom pieśni i tańca”, gdzie każdy z komponentów niegdyś synkretycznego ludowo-wykonawczego widowiska (pieśń, muzyka, taniec, dekoracje itp.) postrzegany i oceniany jest oddzielnie i zazwyczaj z pozycji wysoce profesjonalnej sztuki akademickiej. Młodzi i niestrudzenie ruchliwi dziewczęta i chłopcy z Saskatoon, jakby spontanicznie wyczuwając taką sztuczność, nieustannie starali się jej unikać, dynamicznie i mobilnie wyszukując drogi do naturalnego połączenia konwencji każdego z rozczłonkowanych składników w jedną i niepodzielną artystyczno-twórczą całość. Najwyraźniej dlatego sposób śpiewania, kultura aktorsko-mizansceniczna, poszczególne improwizacyjne “pa” w balecie, a zwłaszcza niezwykle naturalnie i niemal całkowicie po ludowemu zaimprowizowane przegrywki i przygrywki skrzypiec solo w orkiestrze raz po raz “przebijały” inscenizacyjny schemat akademicko-chóralnej czy baletowo-orkiestrowej “szkoły” i spontanicznie wylewały na zewnątrz elementy żywiołu prawdziwie ludowej gry śpiewanej (“Petriwoć- PROJEKTY KLUBOWE W odróżnieniu od reszty cywilizowanego świata, jazz na Ukrainie to sztuka wąskoelitarna. Współczesny jazz w Europie jest znacznie popularniejszy, ma wyraźnie ustrukturyzowaną systematykę festiwali, klubów, scen, wyspecjalizowanej prasy oraz firm fonograficznych, które z powodzeniem sprzedają płyty jazzowe. U nas jest inaczej. O masowości jazzu dziś mówić za wcześnie, ale… Jedno wielkie “ALE” już jutro przekreśli dzisiejszy pesymizm jazzowych entuzjastów. Sądźcie sami. U nas z powodzeniem działa radio “Kontynent”, wychodzi stylowy i treściwy magazyn “Nota”, wydawane są, choć nieczęsto, płyty kompaktowe z nagraniami najlepszych muzyków jazzowych, odbywają się — dość regularnie — imprezy i festiwale, stabilnie funkcjonuje wyraźnie zorientowany na jazz klub “44”. Ten klub otworzył i podniósł do kultowego poziomu najsłynniejszy kijowski Niemiec Erik Aigner. Oto co mówi o Eriku i “44” znany krytyk jazzowy Ołeksij Kogan: — Początkowo nie wierzyłem w sukces jazzu w tym konkretnym klubie. Wydawało mi się, że dalej niż alternatywa, rock czy muzyka pop Erik nie pójdzie. Ale potem zobaczyłem, że Erik wszystko robi dobrze i w klubie zapanowała jakaś niezwykła europejska atmosfera. I ona w przeważającej mierze jest jazzowa. Tutaj jest już agencja reklamowa, magazyn, stworzono studio nagrań “44 Records”. A co najważniejsze — w “44” nauczyli się wynosić swoje koncerty na szeroką scenę. Jeśli wejście na koncert klubowy gwiazdy jazzu nie jest tanie, to następnego dnia bilet na koncert tego samego artysty w Teatrze Operetki lub w Pałacu Październikowym będzie kosztował dwa lub trzy razy taniej. I jeszcze: gdyby dwa lata temu powiedziano mi, że wystąpią tu gwiazdy jazzu światowego formatu, nie uwierzyłbym… I rzeczywiście, w krótkim czasie Kijów odwiedzili prawdziwi giganci jazzu — Billy Cobham, Joe Zawinul, John McLaughlin. To tak, jakby do fanów popu zawitali Michael Jackson, Britney Spears czy Robbie Williams. Więc wiosną jazzowy Kijów witał Joe Zawinula z jego grupą “Syndykat”. To był fantastyczny koncert, z rzędu tych, których się nie zapomina! Joe Zawinul urodził się w Wiedniu, gdzie otrzymał klasyczne wykształcenie. Pod koniec lat 50. przeprowadza się do USA i przez lata 60. występuje w zespole Juliana Adderleya jako pianista. Tam zauważył go legendarny Miles Davis. Joe Zawinul bierze udział w nagraniach pół tuzina najbardziej znanych albumów Davisa. Rok 1961 był zwrotny w biografii muzyka. Razem z saksofonistą Wayne’em Shorterem tworzą “Weather Report”, która stała się prawodawcą stylu fusion. “Weather Report” — to legendarna grupa, której muzyka zainspirowała kilka pokoleń wykonawców jazzowych. W 1988 roku Zawinul tworzy nową grupę “Syndykat”, która transformując styl i skład, istnieje do dziś. Niestrudzony eksperymentator i genialny kompozytor, Joe Zawinul kontynuuje mistrzowskie syntetyzowanie dźwięków akustycznych i elektrycznych, muzyki folklorystycznej różnych narodów i współczesnego fusion. W Kijowie Joe Zawinul opowiedział, że ostatni skład “Syndykatu” — jest najsilniejszy spośród wszystkich istniejących. Inna legenda współczesnego jazzu — John McLaughlin — uszczęśliwił stołecznych fanów w listopadzie. John McLaughlin — to muzyk, którego twórczość trudno określić konkretnymi terminami. Zaczynał pod koniec lat 60., grając rhythm and blues w brytyjskiej grupie “Greme Bond”, a później współpracował z Milesem Davisem. To właśnie ten John McLaughlin, który przyjął nowe imię Mahavishnu i stworzył legendarną grupę “Mahavishnu Orchestra”. Potem był nie mniej ciekawy projekt “Shakti”, który zyskał szeroką popularność wśród fanów jazzu ezoterycznego. “Shakti” aktywnie wykorzystywał indyjskie instrumenty muzyczne. Dyskografia Johna McLaughlina składa się z wielu oryginalnych albumów. Nagrywał z wybitnymi gitarzystami, takimi jak Al Di Meola, Paco de Lucía oraz Larry Coryell. Występował razem z Carlosem Santaną, Herbiem Hancockiem, Jeffem Beckiem. Kilka lat temu McLaughlin ponownie zebrał grupę “Shakti”, która wydała dwa bardzo udane albumy i teraz stale zbiera zachwyconą publiczność w wielu krajach świata. O muzyce “Shakti” można powiedzieć tylko jedno — to kosmos, ale zupełnie inny kosmos kultury wschodniej, w naszych szerokościach geograficznych zupełnie nieznany. Teraz kurtynę nieco uchylił sir John McLaughlin. Oprócz wyżej wymienionych mistrzów światowej sceny jazzowej, Kijów uraczyli swoją sztuką nie mniej znani Billy Cobham, Victor Bailey, Szkoda, że organizatorzy kijowskiego koncertu, urządzonego „pod łukiem” (który w mowie potocznej nazywają „jarzmem”), tak wartościowy program pozostawili samemu sobie: faktycznie, na sąd i rozwagę przypadkowych przechodniów i gapiów. Zapewne uwaga stołecznych urzędników od kultury jeszcze długo będzie przykuta do natrętnych i zuchwałych artystów ze Wschodu, a ukraińskie programy diasporowe będą musiały cierpieć z powodu syndromu „orientalnej orientacji”. Tak stało się też z inną amerykańsko-kanadyjską grupą z udziałem znanego w USA i na świecie bandurzysty pana J. Kytastego oraz błyskotliwej kanadyjskiej śpiewaczki ukraińskiego pochodzenia pani L. Kochan. Ale żadne zewnętrzne przeszkody, włącznie nawet z wyłączeniem fonogramu (stan i jakość odtwarzania fonogramów to przedmiot osobnej analizy), bez czego, według trafnego określenia prowadzącego koncert W. Iłaszczuka, w Ukrainie nie odbywa się żaden „prawdziwy” koncert, nie były w stanie stłumić twórczego entuzjazmu artystów z Saskatoon. Kalejdoskop wrażeń ze scenicznych dokonań naszych zamorskich gości zakończył się „Kanadyjskim kalejdoskopem” — kompozycją śpiewaczo-taneczną, którą całkiem odpowiednio można nazwać twórczym podsumowaniem całego programu. Jak w prawdziwym kalejdoskopie przed widzami przepłynęły egzotyczne obrazy z życia północnoamerykańskich aborygenów (Indian), Szkotów, Irlandczyków, Niemców, Hiszpanów, Filipińczyków, Francuzów i, oczywiście... Ernie Watts, Hiram Bullock. Obecnie Erik ma wielkie plany na bieżący rok, a to oznacza: do Ukrainy przyjadą in Nawet dokładnie najbardziej profesjonalne zespoły i artyści, pomimo swojego doprawdy wysokiego zewnętrznego profesjonalizmu, nierzadko grzeszą absolutnym brakiem wewnętrznego przeżycia i szczerej wiary w to, do czego tak usilnie próbują przekonywać słuchacza ze sceny.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn