Strona · s. 5strona oryginału ↗
GORĄCY TEMAT
Слово Просвіти, №03 за 2008 рік
…ше ноября” i „domashnya rabota”? Nie, poprawnie: „ше ноября” i „домашня работа”. I o celowym kaleczeniu świadomości najmniejszych obywateli naszego państwa. Oto typowe błędy uczniowskie: „zbierajcie się” (zapisane błędnie), „danie”, pasażer, śnieg, robota, jego, pokazuje, późno, źdźbło (zapisane błędnie), wstaniesz, kolektyw, Emma, kłosy, skrzydła, szczęście, „za przykazem”, „rozkwitł kwiatek”, „śmiali się ze mnie”, „rzeka zamarzła”. A oto jeszcze przykład „szarpaniny” między dwoma światami językowymi, już z zeszytu do języka ukraińskiego: „sczęście”. Co myślał ów uczniak, wypisując na papierze taką nowotworzoną formę, a w istocie podpisując wyrok systemowi edukacji językowej w Ukrainie?! A to, że dziecko myślało (przypominało sobie, wahało się, wybierało poprawny wariant) nad pisownią wyrazu, jest zupełnie oczywiste. A co myślą ci dziadkowie, którzy twierdzą, że nauka obcych języków (zwłaszcza rosyjskiego) w młodszym wieku szkolnym jest nieocenionym dobrodziejstwem? Czy powinno to odbywać się kosztem języka ukraińskiego? Ile znasz języków, tyle razy jesteś człowiekiem. A kiedy człowiek nie zna należycie żadnego języka i zmuszony jest stale przebywać w warunkach stresu, za każdym razem przełączając kod językowy, to ilu ludzi w Ukrainie jest wtedy takich? Języki wchodzą ze sobą w konflikt. Równoległa nauka spokrewnionych języków (a język to narzędzie myśli, gwarancja rozwiniętego mózgu) jedynie utrudnia, a nawet hamuje proces myślenia. Dwujęzyczna osoba częściej nie zna nawet połowy (jednej trzeciej) żadnego języka, nie jest zdolna wyrazić najsubtelniejszych odcieni uczuć, to już nie osobowość językowa, lecz półjęzykowa. Trudno od takiego człowieka oczekiwać wysokiego lotu myśli i twórczego olśnienia. O. Potebnia uważał, że uczenie dzieci obcego języka od pieluch to robienie z nich półidiotów, żywych pomników bezsensu i duchowego niewolnictwa rodziców. W medycynie takie zjawisko nazywa się krótko — schizofrenią, czyli rozszczepieniem psychiki, rozdwojeniem osobowości, których podstawą jest właśnie dwu(wielo)językowość. Okazuje się zatem, że zamiast „rozwoju i jak najpełniejszej realizacji naturalnych zdolności uczniów” szkoła seryjnie wypuszcza towar eksportowy, półrozwiniętą językowo i umysłowo hołotę, zdolną poddać się woli kolonizatorów i za grosze wykonywać brudną robotę za granicą. A jednak zgadzam się ze stwierdzeniem byłego ministra o najważniejszym zadaniu edukacji — rozwijaniu osobowości. Lecz rozwijać ją trzeba w środowisku ojczystego języka, zapewniając narodowi spójność, kulturową całość, możliwość postępu. Wówczas opanowanie obcych gwar też będzie nieskomplikowane. Tymczasem mamy „sczęście” nieporozumień, niepewności i zwątpienia, a w żadnym razie nie „przełomu językowego”. A jeszcze — dwóje. Niech więc wpiszą je nie do dzienniczka ucznia i nie nauczyciela, lecz tym, którzy opracowują odpowiednie programy i określają kurs edukacji narodowej.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
