Strona · s. 7strona oryginału ↗
Czy 23. rok niepodległości stanie się rokiem „leninopadu”?
Слово Просвіти, №03 за 2014 рік
żadnego zniszczenia, zburzenia czy uszkodzenia monumentu nie stwierdzono. Po prostu ten Lenin, wykonany z mieszanki gipsu i sklejony z trzech części, stał się tak spróchniały, że po prostu się rozpadł. Obalonego Lenina odkryto 6 stycznia na terenie szkoły w Berdyczowie w obwodzie żytomierskim. Milicja uważa, że samodzielnie zrzucić taką maszynę jedna osoba raczej nie byłaby w stanie, więc trzeba szukać grupy sprawców. Wstępna kwalifikacja prawna — cz. 1 art. 296 Kodeksu karnego (chuligaństwo). A w Jenakijewem monumentalne mozaikowe panneau z portretem Lenina, które zdobiło ślepą ścianę pięciopiętrowego budynku, komunalnicy zamurowali ociepleniem. Żaden komunista nie wystąpił z protestem, żaden regionalista się nie oburzył, żaden kolektyw pracowniczy nie zorganizował pikiety. Wygląda na to, że obecnie wizerunek Iljicza już nikogo nie grzeje. W noc 26 grudnia 2013 roku w Dnieprodzierżyńsku monumentalny Iljicz zmienił kolor na fioletowy. W centrum rejonowym Berezówka w obwodzie odeskim 5 stycznia nieznani sprawcy oblali pomnik Lenina czarną farbą. Demontaże pomników Lenina należałoby już dawno przeprowadzić na szczeblu państwowym. Przecież to niedorzeczność, że w 23. roku niepodległości na Ukrainie wciąż straszy od tysiąca do dwóch i pół tysiąca bożków Lenina. Najwięcej zachowało się ich na wschodzie, południu i w centralnej części kraju. Czy nie czas już się ich pozbyć? Komuniści są kategorycznie przeciwni, bo, jak twierdzą, na ich straży stoi ustawa „O ochronie dziedzictwa kulturowego”. W zeszłym roku, powołując się właśnie na nią, Przymorski sąd rejonowy Odessy zaspokoił pozew czerwonych przeciwko komitetowi wykonawczemu rady miejskiej i uchylił jego decyzję o przeniesieniu 10-metrowego monumentu Iljicza z Pola Kulikowskiego do parku Leninowskiego Komsomołu, gdzie umieszczono swoisty panteon kamiennych bożków epoki totalitarnej. Ponieważ werdyktu sądu nikt nie zaskarżył, wszedł on w życie, a komuniści zamierzają odrestaurować i zwrócić pomnik do centrum miasta. Jednocześnie niemal wszędzie, gdzie u władzy są regionaliści, lokalne organy władzy pod naciskiem swoich popleczników z KPU wzięły pomniki Lenina pod ochronę. Nacjonaliści i przedstawiciele partii opozycyjnych jednogłośnie nalegają na demontaż wszystkich pomników działaczy byłego ZSRR. A bezpartyjny deputowany Rady Najwyższej Wiktor Bałoha trzyma się bardziej umiarkowanego punktu widzenia. „Po pierwsze, należy zakazać wznoszenia nowych pomników uljanowom-stalinom jako wrogom nie tylko Ukraińców, ale i całego świata. Po drugie, podjąć wyważoną decyzję w sprawie pomników, które stanowią jakąś tam niezrozumiałą „wartość architektoniczną”. Je zostawić dla historii, a wszystko inne — zdemontować. Jednocześnie trzeba wprowadzić surową odpowiedzialność karną za zniszczenie znaków pamięci, niezależnie od tego, komu są poświęcone. Ponieważ wychodzi tak — kiedy ktoś niszczy pomnik na Wschodzie, to winna jest „Swoboda” i nacjonalistom szyją kryminał. A kiedy na Zachodzie niszczą pomniki bojowników o Ukrainę — nie ma winnych”. Kiedy gazeciarze zainteresowali się opinią Wiktora Bałohy w sprawie zburzenia pomnika Lenina w Kijowie, odpowiedział: „To tylko kwiatki… Naród się radykalizuje. Prezydent musi wsłuchać się w swój naród, w inicjatywę grupy „Pierwszego grudnia”, autorytetów moralnych narodu, przestać ignorować realia i bawić się w milczenie”. Realiami teraźniejszości jest także „leninopad”, przecież to również swoisty wyraz woli narodu ukraińskiego. Patrioci uważają, że tylko zamieniwszy się w kupę kamieni, były wódz ostatecznie traci swoją władzę nad poddanymi i stopniowo znika z ich pamięci. Niszcząc bożków Lenina, kierują się ustawą o demontażu pomników totalitarnego, komunistycznego reżimu, zatwierdzoną za prezydentury Wiktora Juszczenki. Choć tej ustawy nikt nie odwołał, ale dzisiaj nikt jej nie stosuje. Więc bojownicy z pomnikami muszą manewrować. Tak kierownik służby analitycznej WS „Swoboda” Jurij Lewczenko radzi swoim partyjnym kolegom zwrócić uwagę na te pomniki okresu radzieckiego, które nie trafiły do rejestru państwowego, a zatem nie ma podstaw do pociągnięcia do odpowiedzialności za ich zniszczenie. Pomniki Iljicza i inne artefakty okresu komunistycznego to swoisty i dość cenny materiał dla wystaw i muzeów pod gołym niebem, różnorodnych instalacji historycznych. Kolekcjonerzy już dawno polują na takie eksponaty. Tak charkowski przedsiębiorca Wołodymyr Ływywyj wystawił pomniki radzieckich wodzów na podwórku swojej pracowni. Proponuje państwu podejść do sprawy profesjonalnie. Wysłać na wysypisko realny złom, a historyczne pomniki, których wartość artystyczną powinni potwierdzić eksperci, zachować. Ale chyba najbardziej atrakcyjnym miejscem dla miłośników egzotyki epoki komunistycznej jest etnowioska Frumuszyka-Nowa w obwodzie odeskim, którą stworzyła na ziemiach byłego poligonu wojskowego rodzina przedsiębiorcy Ołeksandra Pałarijewa. Tam są nie tylko zamieszkane ukraińskie, niemieckie, mołdawskie, gagauskie, rosyjskie, bułgarskie, żydowskie zagrody, typowy dom radzieckiego kołchoźnika, cerkwie, warsztaty, karczma, owczarnia, pasieka, bażanciarnia, a jeszcze cały park rzeźb wodzów światowej rewolucji. Na jednej z polan można zobaczyć swoisty „sierpowo-młotowaty” Stonehenge, gdzie wokół Iljicza w pełnej postaci po kole stoją jego popiersia. Położony 200 kilometrów od Odessy, ten „Park okresu radzieckiego” stał się niezwykle atrakcyjnym obiektem dla zagranicznych i krajowych turystów. Tym, którzy oskarżą mnie o zachęcanie do masowego „leninopadu”, chcę powiedzieć, że mnie osobiście imponuje ten stosunek do pomników Iljicza, jaki demonstrują nasi kolekcjonerzy. A tych bezbarwnych, sztampowych bożków w centrach miast i wsi mi nie żal.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
