Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

Śladami geniusza w Nieżynie…

Слово Просвіти, №03 за 2014 рік

Dyrektor Fundacji Charytatywnej „Niżyn”, zastępca przewodniczącego Nieżyńskiego Miejskiego Związku Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Mykoła Szkurko o tym, że jest członkiem komitetu organizacyjnego ds. przygotowania i obchodów uroczystości z okazji 200-lecia urodzin T. H. Szewczenki, dowiedział się, przeglądając w listopadzie stronę internetową rady miejskiej. Zarządzenie w tej sprawie nr 92 sekretarz rady miejskiej Ołeh Kirsanow podpisał 17 czerwca 2013 roku. Spośród 18 członków komitetu organizacyjnego 10 to urzędnicy. Reszta — kierownicy placówek kulturalnych i oświatowych. W dokumencie tym zatwierdzono również plan działań dotyczących przygotowania i obchodów jubileuszu. 12 głównych punktów przewiduje organizację masowych koncertów, zawodów sportowych, wystaw, godzin wychowawczych i wieczorów tematycznych, które w jednym podpunkcie nazywane są „okrągłymi stołami”, w innym — wyjazdowymi wykładami, dysputami czy wycieczkami tematycznymi. Ta lista jest najwyraźniej wystarczająca dla urzędniczego raportu przed wyższymi władzami, ale zbyt skromna dla mieszkańców Nieżyna, którzy przestrzeń tego miasta postrzegają nie w wymiarze geograficznym, a jako pojęcie własnego losu, a poczucie jego duchowego środowiska jest u nich niezwykle silne. Obecność tutaj Tarasa Szewczenki, w którego wykupie z poddaństwa brali udział absolwenci Nieżyńskiego Gimnazjum Nauk Wyższych księcia Bezborodki, jest odzwierciedlona nie tylko we wspomnieniach współczesnych, ale także w jego utworach prozatorskich. Aktywnie badał je jeden z pierwszych biografów Kobziarza, urodzony we wsi Perechiwka wychowanek Nieżyńskiej Szkoły Powiatowej Ołeksandr Konyski. Spuściznę epistolarną Tarasa Szewczenki badał znany szewczenkolog, dyrektor Nieżyńskiego Liceum Prawnego Mychajło Czałyj. Wkład w szewczenkologię i stworzenie Narodowego Muzeum Tarasa Szewczenki w Kijowie wniósł nieżynianin Mychajło Nowycki. Rozprawę naukową „Taras Szewczenko i Czernihowszczyzna” pozostawił nam docent Nieżyńskiego Uniwersytetu Państwowego imienia Mykoły Hohola Heorhij Nediłko. Jej wersję elektroniczną przygotowało już Centrum Badań nad Hoholem przy uniwersytecie. Zostanie ona opublikowana w czasopiśmie popularnonaukowym „Nasza ukraińska ojczyzna” dla nauczycieli Ukrainy i diaspory, wydawanym przez Centrum Współpracy Humanitarnej z ukraińską diasporą. Dział historyczny Nieżyńskiego Muzeum Krajoznawczego imienia Iwana Spaskiego bada nieżyńskie szlaki Tarasa Szewczenki, które planuje wydać w formie osobnego przewodnika. Opracowano również odpowiednią wycieczkę tematyczną. Czy wiedzą o tym autorzy Planu działań? Nie tylko ja zwróciłam uwagę na punkt 10: „Przeprowadzić prace remontowe i renowacyjne w zakresie zagospodarowania i uporządkowania obiektów związanych z imieniem T. H. Szewczenki w latach 2013—2014”. Najwyraźniej za takie uważają teren przy pomniku Kobziarza w parku kultury i wypoczynku jego imienia oraz plac przy cerkwi Przemienienia Pańskiego na ulicy Moskiewskiej, gdzie odprawiano nabożeństwo żałobne nad ciałem Tarasa Szewczenki podczas przewożenia go z Petersburga do Kaniowa, gdzie w punkcie 1.2 zaplanowano teatralne złożenie kwiatów. Wymienię jeszcze jedno miejsce pamięci, które powinno być oznaczone nie tylko w gazecie. Na ulicy Hohola, tam, gdzie obecnie stoi pomnik Jurija Łysyńskiego, wznosił się budynek Zgromadzenia Szlacheckiego. O pobycie tutaj Tarasa Szewczenki w 1846 roku napisał Ołeksandr Konyski. „Kiedy Szewczenko i Czubynski (ten ostatni był zresztą wychowankiem Liceum Nieżyńskiego) przyjechali do Nieżyna, wieść o ich przyjeździe natychmiast rozeszła się po mieście, a drzwi naszego mieszkania — opowiada Czubynski — nie zamykały się, zwłaszcza od studentów: wśród nich był wtedy jeszcze znany później tłumacz dzieł Szekspira, Schillera, Goethego i Szewczenki — Mykoła Herbel. W czwartek na zapusty w nieżyńskim klubie (kasynie) był bal. Taras i Czubynski poszli na bal. Jeden ze starszyzny klubowej, widząc, że Szewczenko ma na głowie czapkę, i nie wiedząc, kim on jest, czyją głowę ta czapka okrywa, nie chciał wpuścić go na bal. Ale surowemu starszemu wyjaśniono, że czapka okrywa głowę geniusza Ukrainy i w jakimkolwiek stroju byłby Szewczenko, on, wchodząc do klubu, oddaje temu ostatniemu cześć i szacunek”. W tym samym pomieszczeniu, jak informuje afisz muzealny, w piątek 24 lutego 1912 roku przez Nieżyńskie Ukraińskie Kółko Dramatyczne wystawiona zostanie „Najmyczka”, dramat w pięciu aktach Karpenki-Karego, z udziałem Marii Kostiantyniwny Zańkoweckiej — przyszłej pierwszej artystki ludowej Ukrainy, której 160-lecie urodzin również przypada na 2014 rok. Recenzenci jej twórczości zauważali, że na scenie wyraziła ona ból narodu ukraińskiego tak samo genialnie, jak Szewczenko w słowie. I to daje nam prawo umieścić te wybitne ukraińskie nazwiska na jednym znaku pamięci w skwerze Łysyńskiego. Zarówno wydawnictwa, jak i renowacja oraz ustawianie znaków pamięci wymagają środków, których brak w budżecie miejskim urzędnicy w ostatnich latach wykorzystują jako wymówkę od pracy. Dlatego poseł na Sejm Ukrainy Rusłan Marcinkiw, przypisany do okręgu wyborczego Czernihowszczyzny z ramienia frakcji Ogólnoukraińskiego Zjednoczenia „Swoboda”, 6 września 2013 roku zwrócił się z zapytaniem poselskim do premiera Ukrainy Mykoły Azarowa. Prosi on o włączenie cerkwi Przemienienia Pańskiego do planu zamówień państwowych w zakresie renowacji zabytków architektury na 2014 rok oraz objęcie osobistym nadzorem odbudowy świątyni w Nieżynie. Uważam za stosowne przypomnieć jeszcze jedną nieżyńską historię związaną z imieniem Tarasa. Ciało Szewczenki z Petersburga na Ukrainę przewożono przez Nieżyn 17 maja 1861 roku. Powitanie było szczególnie uroczyste. Przy rogatkach na ulicy Moskiewskiej zebrali się przedstawiciele nieżyńskiej inteligencji: rzemieślnicy z rozwiniętymi chorągwiami i znakami cechowymi, studenci liceum oraz gimnazjaliści. Karawan z trumną wielkiego poety przewieziono ulicą Moskiewską na teren cerkwi Przemienienia Pańskiego. Po panichidzie, którą odprawili na placu cerkiewnym nieżyńscy księża, przymocowano do wieka trumny wieńce i kwiaty. Procesja kościelna odprowadzała trumnę przez całe miasto ulicą Kijowską, która od 1917 roku nosi imię Tarasa Szewczenki. W 1991 roku na pamiątkę tego smutnego wydarzenia przy cerkwi Przemienienia Pańskiego ustawiono znak pamięci. A w parku wypoczynkowym imienia Tarasa Szewczenki — pomnik wielkiego Ukraińca autorstwa rzeźbiarza Ołeksandra Skobłykowa. Zostało to zrobione z inicjatywy społeczności, a mianowicie Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. T. H. Szewczenki, któremu wtedy w Nieżynie przewodniczył Mykoła Szkurko. Poparła go rada miejska i osobiście przewodniczący komitetu wykonawczego Anatolij Romanenko. Kolektywy pracownicze przekazywały jednodniowy zarobek na budowę pomnika, a organizatorami prac byli właśnie urzędnicy. A czy mają dzisiaj pracownicy komitetu wykonawczego kosztorys na wykonanie zaplanowanych prac? Jesteśmy zmuszeni zadawać takie pytania przez gazetę, ponieważ nic nie wiemy o działalności tego komitetu organizacyjnego. Niepokoi także nieodbyty 240-letni jubileusz Jurija Lisianskiego. Ponad rok to-wyglądzie. Władza radziecka specjalnymi tabliczkami deklarowała ochronę zabytków historycznych, a przy tym bezkarnie je niszczyła. I w czasach nowożytnej ukraińskiej niepodległości władze miejskie rozdawały tereny chronione pod zabudowę handlową, dbając o własny zysk, a nie o pamięć pokoleń. Dlatego, najwyraźniej, tak przeciągnął się proces tworzenia rezerwatu. Punktem oparcia, wokół którego będzie formował się rezerwat, musi stać się już istniejące muzeum krajoznawcze imienia Iwana Spaskiego. Los muzealnictwa w Nieżynie był i pozostaje niełatwy. Napisała o tym kierowniczka działu historycznego muzeum, kandydat nauk historycznych Natalija Dmytrenko. Jej zdaniem ekspozycja wymaga zarówno merytorycznego, jak i artystycznego odnowienia. Prezentacja czasopisma „Pamjatky Ukrajiny” stała się powodem. Cerkiew Przemienienia Pańskiego w Nieżynie

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn