Strona · s. 3strona oryginału ↗
Wieczór Świątecznych Wasyli
Слово Просвіти, №03 за 2018 рік
Kto wie: czy to ironia losu, czy też naturalny zbieg okoliczności, ale po czterdziestu latach pracownicy biblioteki naukowej Uniwersytetu Lwowskiego sporządzali akt zwrotu do Moskwy tych książek na adres następczyni Centralnej Biblioteki Ukraińskiej w Moskwie — Biblioteki Literatury Ukraińskiej w Moskwie, która wznowiła swoją pracę w grudniu 1989 roku. Co prawda, tym razem z tej liczącej ponad sześć tysięcy kolekcji udało się zebrać we Lwowie jedynie 1200 egzemplarzy — reszta przepadła lub została rozesłana poprzez wymianę książek… Oto jak dramatyczny i poruszający jest los jednego z tysięcy ośrodków ukraińskiego ducha poza granicami naszej Ojczyzny — Biblioteki Ukraińskiej w Moskwie. Nowoczesne represje wobec słowa drukowanego z brzegów Dniepru Wraz z odzyskaniem przez Ukrainę niepodległości tułaczka ukraińskiej książki w Moskwie i jej głównej kolekcji nie zakończyła się. Niestety, szereg stron tej historii pozostaje niewyjaśnionych. Od lipca 1997 roku oficjalnie placówka ta nazywała się Biblioteką Literatury Rosyjskiej i Ukraińskiej. I praktycznie od tego czasu obecni kierownicy ukraińskich organizacji rosyjskiej stolicy przy wsparciu Ambasady Ukrainy w Moskwie zwracali się do rozmaitych wysokich moskiewskich instancji z dwiema kwestiami, które wymagały pilnego rozwiązania: przywrócenia statusu tej placówki jako samodzielnej biblioteki miejskiej oraz zapewnienia odpowiedniego pomieszczenia dla jej pracy. Potrzeba nowego pomieszczenia jest szczególnie aktualna. Przecież już na początku lat 2000. księgozbiory biblioteki liczyły ponad 33 tysiące tytułów ukraińskich książek. Powiększały się one niemal codziennie. Ponieważ na adres Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie wciąż napływały paczki z książkami. I to nie tylko ze wszystkich zakątków Ukrainy, ale także od naszych rodaków z bliskiej i dalekiej diaspory. Za czasów prezydentury Kuczmy i Janukowycza pojawił się w tej sprawie jeszcze jeden niezrozumiały fenomen: ukraińskiej książki w Moskwie nie chcieli widzieć nie tylko moskiewscy politycy i „derżymordy” (tyrani), ale także swoi, rodzimi „twórcy państwowości”. Tak, w archiwum Biblioteki Literatury Ukraińskiej w Moskwie przyszło mi widzieć niemało kopii z obfitej korespondencji biblioteki oraz Ambasady Ukrainy w Moskwie z urzędnikami Państwowego Komitetu Celnego oraz kierownikami urzędów celnych w Konotopie i Głuchowie w sprawie bezpodstawnego konfiskowania na tych przejściach granicznych książek adresowanych do Biblioteki Ukraińskiej w Moskwie. Oto charakterystyczny wyciąg z pisma ambasady do komitetu celnego w Kijowie: „Na stacji Chutir-Mychajliwśkyj pracownicy urzędu celnego w Głuchowie 1 września około godziny 18 skonfiskowali literaturę ukraińską dla Biblioteki Literatury Ukraińskiej, nie zważając na wyjaśnienia, które złożył B. W. Wasylyszyn, oraz na posiadanie przez niego odpowiednich aktów i czeków, których kopie załącza się (oryginały znajdują się w Ambasadzie Ukrainy). Przy tym akt konfiskaty nie został sporządzony, pracownik urzędu celnego nie podał swojego nazwiska”. Wydarzenie, o którym mowa, miało miejsce w 1994 roku. A oto jeszcze jeden przykład. W dniu prezentacji w Moskwie nowego ukraińskojęzycznego kijowskiego czasopisma „Polityka i kultura”, znanego u nas jako „PiK” W. Krywenki, w Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie 17 grudnia 1999 roku stało się wiadome, że wydania nie dowieziono do Moskwy. Kilka paczek czasopisma zostało „aresztowanych” na naszej, konotopskiej, granicy. …Smutny finał tej historii. W marcu 2017 roku Bibliotekę Ukraińską w Moskwie, która brała swój początek od lat 20. XX wieku, zamknięto. Książki spakowano i wywieziono. Ostatnią dyrektorkę tej biblioteki, Natalię Szarową, skazano na cztery lata. Za to, że trzymała „ekstremistyczne książki” i za to, że „podsycała nienawiść narodową do Rosjan”. Mówią, że historia się powtarza. Ale za drugim razem staje się już farsą… Heorhij ŁUKJANCZUK Zdjęcie autora Święto na początku lat 90. zapoczątkował filozof, publicysta, dysydent Jewhen Swerstiuk — jako wieczór pamięci wybitnych ukraińskich patriotów Wasyli, którzy urodzili się w te Świąteczne dni. Uczestnicy uroczystego wydarzenia wspominali „świątecznych Wasyli”: Wasyla Czumaka, który zginął w wieku 18 lat, Wasyla Ellana-Błakytnego, który przeżył 34 lata, Wasyla Symonenkę, któremu los dał 28 lat życia, a najwięcej mówiono o Wasylu Stusie, który przeżył wiek Szewczenki — 47 lat. Wspomniano także znanego na Ukrainie i w świecie patriotę, który poszedł na ochotnika na wojnę z moskiewskimi okupantami w Donbasie i oddał swoje życie za Ukrainę, światowej sławy gwiazdę operową — Wasyla Slipaka. W tym roku wieczór Świątecznych Wasyli poświęcono 80. rocznicy urodzin Wasyla Stusa. Za życia Jewhena Swerstiuka w tym dniu odbywało się ogłoszenie laureatów nagrody im. Wasyla Stusa. Słowo Jewhena Ołeksandrowycza również brzmiało podczas wieczoru, gdyż zachowały się nagrania audio głosu założyciela wydarzenia, a obecni usłyszeli wspomnienia Jewhena Swerstiuka o Wasylu Stusie. Jego dzieło obecnie kontynuuje radziecki więzień polityczny i badacz historii ruchu dysydenckiego Wasyl Owsijenko, który w swoim wystąpieniu zaprezentował obecnym strój obozowy, w którym chodzili w więzieniu zarówno on, jak i Wasyl Stus oraz wielu innych ukraińskich dysydentów: Ołeksa Tychyj, Wałerij Marczenko, Jurko Łytwyn, Łewko Łukjanenko, Iwan Sokulśkyj, a także obozowe klucze do cel, w których siedzieli… Przeczytał proroczy wiersz Wasyla Stusa o historycznej śmierci i odpowiedzialności Imperium Moskiewskiego za popełnione przez nie na przestrzeni wielu wieków zbrodnie — „O wrogu, kiedy ci zostanie wybaczone…”. — „Oto wyrok śmierci Wasyli dla Imperium Rosyjskiego. I ten wyrok już się wykonuje. Oni ruszyli na Krym, na Donbas i tam znajdą swój koniec!” — podsumował Wasyl Owsijenko. W wydarzeniu wzięli również udział przewodniczący Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej Wołodymyr Wiatrowycz, przewodniczący frakcji „Swoboda” w Radzie Miasta Kijowa Jurij Syrotiuk, bardowie i wykonawcy — Ihor Żuk, Nela Franczuk, Hryhorij Łukjanenko oraz Marjana Łukjanenko, wirtuoz skrzypiec Kyryło Stecenko. Prowadził wydarzenie aktor, bard Kyryło Bulkin. Obecnym przypadło do gustu Świąteczne widowisko w wykonaniu dziecięcego teatru folklorystycznego „Daj Boże” (kierownik Olha Melnyk) oraz dziecięcego zespołu folklorystycznego „Oreli” Muzeum Iwana Honczara. Podczas wieczoru działała wystawa-kiermasz książek historycznych i literackich bestsellerów wydawnictwa „Klio”. Tutaj można było nabyć także utwory Świątecznych Wasyli. W Sali Kolumnowej Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej odbył się Wieczór Świątecznych Wasyli, który zorganizowali Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej oraz wydawnictwo „Klio”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
