Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №03 за 2019 рік

16 s. · 35 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROZNAWCZY 3 (1003), 17—23 stycznia 2019 O walce o państwowość i spóźnionym powrocie prawdy w nowym dwuksiążkowym wydaniu profesora Mykoły Tymoszyka

Zdjęcie Heorhija Łukjanczuka. Dokończenie na str. 3. Ponad 20 lat temu profesor Tymoszyk jako pierwszy spośród humanistów Ukrainy i zagranicy otrzymał zaproszenie strony kanadyjskiej do opracowania kolosalnego pod względem skali, dotąd nieznanego w Ojczyźnie archiwum metropolity Iłariona (Iwana Ohijenki) w Winnipeg. Wynikiem dwumiesięcznego opracowania naukowego tej kolekcji stało się nie tylko wydanie światu pierwszego badania o życiowej i twórczej drodze wielkiego Ukraińca oraz jego liczne prezentacje w dziesięciu miastach Kanady, gdzie mieszka najwięcej Ukraińców, ale także zapoczątkowanie w Kijowie projektu wydawniczego „Spóźniony powrót”. U podstaw projektu leżą niepublikowane prace Ohijenki-Iłariona. Oficjalne prawo do ich pierwszego wydania na Ukrainie wraz z kopiami wszystkich tekstów rękopiśmiennych profesor Tymoszyk otrzymał od strony kanadyjskiej razem. MIŁOŚĆ W CZYNACH, A NIE W SŁOWACH

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Rada Perejasławska jako element hybrydowego kłamstwa

Błędy historii drogo kosztują narody. Dla Ukraińców takim jest tak zwana Rada Perejasławska z 8 stycznia 1654 roku. Usunąć moskiewskie kłamstwo jako środek zniewolenia Ukrainy poprzez uchwalenie przez Radę Najwyższą Ukrainy Ustawy „O dekolonizacji Ukrainy i uwolnieniu jej od kłamliwych źródeł promoskiewskiej identyfikacji Ukraińców jako skutku ponad 300-letniej okupacji przez Moskwę i inne imperia” – domagali się na wiecu przedstawiciele licznych organizacji społecznych. W wydarzeniu wzięli udział Ruch Społeczny „Ukraińska alternatywa patriotyczna” (w składzie Kongresu Ukraińskich Nacjonalistów, Ukraińskiej Partii, UNA-UNSO, Organizacji Społecznej „Ludowy Ruch Ukrainy”, Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, Związku Oficerów Ukrainy, OUN(d), Ogólnoukraińskiego Zjednoczenia Weteranów, Międzynarodowej Organizacji Społecznej „Bractwo Sołowieckie”) oraz partia polityczna „Patriota”, NPS „Uświadom sobie, że jesteś Ukraińcem!”, Kijowska Wspólnota Ukraińskich Rodnowierców oraz szereg innych organizacji społecznych. Na wiecu wystąpili: przewodniczący PP „Patriota” Mykoła Hołomsza, przewodniczący OUN(d) Wiktor Switajło, przewodniczący MOS „Bractwo Sołowieckie” Heorhij Łukjanczuk, współprzewodniczący Ruchu Społecznego „Ukraińska alternatywa patriotyczna” Wiktor Horbacz, lider ruchu młodzieżowego Kostiantyn Nowałenko, przedstawiciele organizacji społecznych, aktywiści, naukowcy. Po zakończeniu wydarzenia uczestnicy wiecu przyjęli Apel do władz. Zaznaczono w nim w szczególności, że „dzisiaj, kiedy wojna o zachowanie ukraińskiej kultury, tradycji, języka, państwowości i narodu przebiega przez świadomość Ukraińców, koniecznie trzeba przeszkodzić moskiewskiemu wrogowi w szerzeniu jego kłamliwych historycznych insynuacji wobec Ukrainy w celu zrodzenia janczarów i mankurtów na Ukrainie dla ułatwienia jej zagarnięcia!”. Dalej w skrócie: W związku z tym żądamy, aby: 1. Władze ukraińskie oficjalnie sprostowały fakt tak zwanego „zjednoczenia Ukrainy i Moskwy” jako zjawiska, które nigdy nie istniało w przyrodzie. Zamiast tego należy zaznaczyć, że państwo hetmańskie zostało okupowane przez Moskwę, a rezultatem tego stało się masowe niszczenie ukraińskiej kultury, zakaz języka ukraińskiego, ruina ukraińskiej armii (kozaczyzny) oraz narzucenie moskiewskiego światopoglądu, co miało na celu przekształcenie Ukraińców w niewolników moskiewskiego imperium i zagarnięcie ukraińskiej ziemi (terytorium), co dzieje się również dzisiaj za pomocą środków wojny hybrydowej, którą prowadzi Moskwa przeciwko Ukrainie, okupując Krym i dokonując inwazji wojskowej na wschodzie Ukrainy w obwodach ługańskim i donieckim. 2. Na szczeblu Rady Najwyższej Ukrainy została niezwłocznie uchwalona Ustawa Ukrainy „O dekolonizacji (deokupacji) Ukrainy i usunięciu skutków prawie 400-letniej okupacji Ukrainy przez moskiewskich najeźdźców i inne imperia”. Gabinet Ministrów Ukrainy zorganizował i przeprowadził, jako uzupełnienie dekomunizacji (którą jeszcze trzeba zakończyć), działania w zakresie dekolonizacji i demoskowizacji Ukrainy. 3. W ramach działań na rzecz dekolonizacji i demoskowizacji usunąć wszystkie tak zwane znaki pamięci „O zjednoczeniu Ukrainy i Moskwy”: istniejący w Kijowie pod nazwą Łuku Przyjaźni Narodów, a znany jako „jarzmo”, oraz wszystkie inne znaki pamięci, nazwy topograficzne i administracyjne na całej Ukrainie, związane z moskiewskim okresem carsko-samodzierżawnej okupacji Ukrainy. 4. Dla ochrony ukraińskiej suwerenności, ukraińskiego narodu i państwowości położyć kres szerzeniu na Ukrainie kłamliwych moskiewskich mitów, w tym celu zerwać wszelkie stosunki z państwem-wrogiem Moskwą, zaprzestać z nią handlu, zamknąć granicę, stosując surowy reżim wizowy, zlikwidować na Ukrainie promoskiewskie media, które pracują na rzecz agresora. Własna informacja. KANONIZACJA DUCHA NARODOWEGO. NIEZMYŚLONE HISTORIE

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

mało tatarskich nazwisk: Sałtykowowie, Szeremietiewowie, Jusupowowie, Bułhakowowie, Jełaginowie, Basmanowowie i inne. „…Nie z zewnątrz, a od wewnątrz tatarski żywioł opanowuje duszę Rusi, przesiąka w ciało i krew...” — twierdził Gieorgij Fiedotow w swoim dziele „Rosja i wolność”. Okresowe iniekcje tatarskiej krwi istotnie wpłynęły na formowanie się moskiewskiego etnosu, jego mentalności. Tatarskie jarzmo przesądziło o azjatyckiej drodze Moskwy, co obróciło się z czasem zwierzęcym poddaństwem i srogim samodzierżawiem. Czy istniała alternatywa dla azjatyckiej drogi Moskwy? Tak, istniała. Księstwo twerskie, historyczny konkurent Moskwy, przez długi czas ciążyło ku Europie, utrzymując przyjazne stosunki z Wielkim Księstwem Litewskim. Europejską drogę wybrał także Wielki Nowogród, który prowadził handel ze Szwecją i innymi krajami bałtyckimi. Lecz za to okrutnie pomściła się na nich Moskwa… Oto z takim państwem zeszły się drogi Ukrainy w ekstremalnych dla niej czasach. A miejscem ich spotkania stał się Perejasław. W poszukiwaniach historycznej drogi …Już szósty rok trwała wojna na Ukrainie. W tyle pozostawały sławne zwycięstwa i przykre porażki, spustoszone ziemie i zrujnowane miasta, zwątpienie i tęsknota w sercach ludzi… Bohdana Chmielnickiego niepokoiła nieudana sytuacja geopolityczna wokół jego Hetmanatu. Niezdolny był on przeciwstawić się siłom zbrojnym Rzeczypospolitej: potrzebna była natychmiastowa pomoc. Tragedia Ukrainy polegała na tym, że przetrwać jako suwerenne państwo mogła ona jedynie pod protektoratem jednego z potężnych państw fatalnego trójkąta — Rzeczypospolitej, państwa moskiewskiego oraz Imperium Osmańskiego. Innego wyjścia nie istniało. Jeszcze na początku wojny wyzwoleńczej przeciwko Rzeczypospolitej, w 1647 roku zwrócił się Bohdan Chmielnicki o pomoc do tureckiego sułtana Ibrahima I. Sułtan pozwolił krymskiemu chanowi Islam Girejowi udzielić pomocy wojskowej ukraińskim powstańcom, w wyniku czego zawarty został ukraińsko-krymskotatarski układ. Właśnie krymscy Tatarzy byli sojusznikami hetmana Bohdana w latach 1650—1653. Próbując zachować przynajmniej autonomię nowo utworzonego państwa, Bohdan Chmielnicki wielokrotnie zwracał się do cara z propozycją wzięcia Ukrainy pod swoją protekcję. Między Czehryniem a Moskwą nawiązane zostały stosunki dyplomatyczne, jednak „braterska” Moskwa nie śpieszyła się z pomocą. Zapewne w Moskwie czekano, aż wykrwawią się i osłabną jej sąsiedzi. Do tego stosunek ze strony Moskwy do wojny na Ukrainie początkowo był zbyt ostrożny, nawet wrogi: carski rząd po-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Upadek projektu perejasławskiego

Na rok 2014 przypadł popularny w byłym ZSRR jubileusz historyczny — 360. rocznica zjednoczenia (czy przyłączenia?) Ukrainy i Rosji. Jednak zamiast świątecznych salutów — śmiercionośne salwy z rosyjskiej broni ciężkiej. Czyżby to właśnie był podsumowanie wieloletniej „przyjaźni i braterskiej miłości” z północno-wschodnim sąsiadem? O tym wymownie świadczy imperialna agresja putinowskiej Rosji na Krymie i na wielostronnie cierpiącym wschodzie Ukrainy, która trwa już pięć lat. Swoimi butami putinowscy żołnierze całkowicie zmiażdżyli sympatie Ukraińców do Rosji, wywołali do niej wstręt. I dzisiaj świat obserwuje, jak Ukraina walczy, broniąc nie tylko swoich interesów narodowych i integralności terytorialnej, ale także całej Europy przed rosyjskim najeźdźcą. U źródeł fenomenu trudnych relacji między Rosją a Ukrainą leży ugoda perejasławska z 1654 roku. Wokół tego wydarzenia powstało niemało legend i mitów historycznych... Wołodymyr SKRYNCZENKO Mitopoetyka carstwa moskiewskiego W rosyjskiej, jak i w radzieckiej historiografii, zawsze panował moskwocentryzm — ideologiczny imperatyw rosyjskiej świadomości narodowej, zgodnie z którym koncepcja „Moskwa — Trzeci Rzym” uzasadniała wszechświatowe historyczne przeznaczenie Rosji. Ta idee fixe wciąż jeszcze żywi duszę przeciętnego Rosjanina, jego mentalność. Jednak korzeni jej należy szukać w głębi wieków, kiedy na moskiewskim tronie zasiadł książę Iwan Kalita, który „łączył cechy tatarskiego lizusa i głównego mongolskiego niewolnika”, jak wyraził się Karol Marks. Wnuk legendarnego Aleksandra Newskiego, Iwan Kalita, odziedziczył dokonany przez dziadka wybór azjatyckiej drogi Rusi — zasłynął krwawymi pogromami powstającej przeciwko Tatarom Twery i otrzymał za to jarłyk głowy złotoordyńskiej administracji na Rusi Północnej. To on stanął u źródeł moskwocentryzmu: właśnie od niego rozpoczęła się ekspansja Moskwy wobec terytoriów sąsiednich księstw, czyli proces „zbierania ziem”, na których ostatecznie zakorzenił się złotoordyński wariant despotii typu wschodniego. Przeszłość zawsze ciąży ku mitowi. I jest to zrozumiałe, bo z czasem znikają w pamięci ludzkości realistyczne detale, które w kontekście historycznym mają decydujące znaczenie. Rosyjscy mitotwórcy historii, w szczególności Wasilij Kluczewski, nieodmiennie zapewniali cały świat o pokojowym nastawieniu Moskwy. Ale fakty świadczą o czymś innym… Agresywnego ducha moskiewskiego ekspansjonizmu odczuła Europa Wschodnia, począwszy od XV wieku, kiedy młode państwo moskiewskie obejmowało jakieś 24 tys. km kw. Lecz na początku XX wieku Imperium Rosyjskie zajmowało już 23,8 mln km kw., czyli jedną szóstą część lądu Ziemi (i 55% całego światowego czarnoziemu — 130 mln hektarów). Zatem terytorium Rosji przyrastało średnio w tempie 80 km kw. na dzień! Wybitni rosyjscy eurazjaci — książę Nikołaj Trubecki, Gieorgij Fiedotow i Lew Gumilow — zawsze uważali Moskwę za bezpośredniego spadkobiercę imperium Czyngisydów. Od Mongołów Moskwa, ułus Złotej Ordy, odziedziczyła i zrealizowała w nowych warunkach historycznych zasady efektywnego zarządzania ogromnym imperium, przy czym ustrój państwowy formował się zgodnie ze złotoordyńskimi standardami. Dotyczy to administracji, wojska, cła, poczty, łączności transportowej, systemów finansowych i pieniężnych itp. Według złotoordyńskiej technologii bito w Moskwie pieniądze aż do początku XVIII wieku. Na Moskowszczyznę chętnie szła służyć tatarska szlachta. Właśnie dlatego wśród rosyjskiego szlachectwa obawiano się (i nie bez podstaw), że wybuchną powstania także w państwie moskiewskim. Jedynie zagrożenie przejścia Ukrainy pod protektorat turecki zmusiło Moskwę do działania bardziej energicznego i podjęcia odpowiednich decyzji Soboru Ziemskiego w październiku 1653 roku. Zatem los Ukrainy rozstrzygał się 8 stycznia 1654 roku. Do Perejasławia przybyli hetman Bohdan Chmielnicki wraz z generalną starszyzną oraz poselstwo moskiewskie na czele z bojarem Wasylem Buturlinem. Na Generalnej radzie kozackiej podjęto ostateczną decyzję w sprawie przejścia Ukrainy pod zwierzchność cara moskiewskiego, o czym powiadomiono Buturlina. A potem w swoim wystąpieniu na centralnym placu miasta hetman podkreślił ludowi potrzebę posiadania przez Ukrainę najwyższego władcy, rozważył potencjalnych kandydatów do tej roli. Zadowolony, że wybór padł na prawosławnego władcę, tłum przychylnie zareagował na przemówienie Bohdana. Podczas publicznej ceremonii hetman i starszyzna kozacka przysięgli, „aby być im z ziemią i miastami pod carską wielką ręką nieodstępnie”. Po odczytaniu carskiej gramoty Bohdan Chmielnicki, starszyzna i Buturlin weszli do soboru Uspieńskiego, by złożyć przysięgę. Wprawdzie szczegóły rady perejasławskiej znane są ze szkolnych podręczników. Jednak niemało Ukraińców wciąż jeszcze pozostaje pod wpływem uchwały KC KPZR „O obchodach 300-lecia zjednoczenia Ukrainy z Rosją”, która opiera się na stworzonym przez radzieckich historyków mity o radzie perejasławskiej. Najmniejsze wątpliwości w nim brutalnie prześladowano, czego przykładem jest złamany los wybitnego ukraińskiego historyka Mychajła Brajczewskiego, autora słynnego traktatu „Przyłączenie czy zjednoczenie?”. Dla odrodzenia prawdy należy rozważyć podstawowe aspekty polityczne i prawne tego brzemiennego w skutki wydarzenia, gdyż ustalenia perejasławskie były ustne i w ogóle oryginał dwustronnej umowy nie istniał. Ugoda perejasławska nie była ogólnonarodowa i reprezentatywna, ponieważ obecnych na niej było nie więcej niż 300 osób, głównie kozacy i mieszczanie. Nie zaproszono na radę przedstawicieli głównych warstw społecznych i grup ukraińskiego społeczeństwa — kobiet, chłopstwa i duchowieństwa. Ponadto przysięga w Perejasławiu nie była ogólnoukraińska i jednomyślna. Geograficznie, pod względem reprezentacji terytorialnej, przysiąc Moskwie miała ludność tylko Hetmanatu, w skład którego wchodziły wtedy województwa bracławskie, kijowskie i czernihowskie, czyli 20—25% etnicznych ziem ukraińskich. Zrozumiałe, że nie przysięgano na ziemiach podległych w tamtym czasie Polsce (czyli Galicja, Chełmszczyzna, Wołyń, Podole i inne), ponieważ front przebiegał wzdłuż linii Żytomierz-Winnica. Nie cała elita kozacka przychylnie przyjęła sojusz z Moskwą. Wśród tych, którzy odmówili przysięgi, byli pułkownicy Iwan Bohun, Iwan Sirko, Osyp Hłuch, Hryhorij Hulanycki, Petro Doroszenko oraz Mychajło Chanenko. W opozycji do Bohdana Chmielnickiego pozostawali hierarchowie Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego, w szczególności metropolita kijowski Sylwester Kossow, który kategorycznie odmówił przysięgania Moskwie. Być może dlatego hetman zmuszony był wybrać na miejsce negocjacji Perejasław, a nie Kijów (wbrew życzeniom Moskwy). Jednak ugoda perejasławska nie była kaprysem woli hetmana czy intrygą garstki starszyzny: faktycznie oficjalnie zalegalizowała ona suwerenność państwową Ukrainy, poświadczyła prawną formę jej oddzielenia od Rzeczypospolitej i zawarcia sojuszu wojskowego z Moskwą. To wydarzenie stało się punktem zwrotnym w historii nie tylko Ukrainy, ale także Rosji i Polski. Doświadczenie niewypowiedzianej wojny Chmielniczczyzna w dziwny sposób zbiegła się z wydarzeniami angielskiej rewolucji burżuazyjnej XVII wieku: sam Oliver Cromwell, lord protektor Anglii, pogratulował hetmanowi Bohdanowi zwycięstwa. Od tego czasu do Ukrainy zawitało rynkowe rolnictwo, rozpoczęło się kształtowanie społeczeństwa obywatelskiego typu europejskiego. Miasta korzystały z demokratycznego europejskiego prawa magdeburskiego, które przewidywało wybieralność wójta (mera) miasta. Władzę sądowniczą sprawowały sądy niezależne od administracji państwowej. Kolegium Kijowsko-Mohylańskie dzięki staraniom Mazepy przekształciło się w akademię, a uczyło się tam ponad dwa tysiące studentów z Ukrainy i Polski, Serbii, Turcji oraz Moskowii — ze wszystkich warstw szlachty, starszyzny kozackiej, mieszczaństwa, duchowieństwa, kozactwa i chłopstwa. Wśród słynnych absolwentów byli Dymitr Rostowski (Tuptało), Teofan Prokopowicz i Stefan Jaworski, który stanął na czele rosyjskiej cerkwi po śmierci patriarchy Adriana. Wielu ukraińskich teologów i uczonych, przenosząc się do Rosji, rozpoczęło tam nową epokę w historii rosyjskiej kultury. Tylko w samej Moskwie pracowało ponad 114 wychowanków Akademii Kijowsko-Mohylańskiej. W murach Akademii odbywały się dysputy naukowe, tutaj czytano wiersze, wystawiano dramaty, śpiewał najlepszy w Kijowie chór akademicki i grała orkiestra. W takie dni biły dzwony, na placu w pobliżu Akademii tłoczyli się ludzie, grano wertepy i intermedia. Było to prawdziwe święto — na Ukrainie tętniło życie kulturalne. Za czasów Mazepy Ukraina stała się prawdziwym duchowym donatorem Rosji. Piśmienni byli nawet chłopi. Według świadectwa cudzoziemca Pawła z Aleppo, „mało nie wszyscy Ukraińcy i większa część ich kobiet umieją czytać”. (Nawiasem mówiąc, znaczna część otoczenia Piotra I była w ogóle niepiśmienna, w szczególności Aleksander Mienszykow). Jednak od ugody perejasławskiej rozpoczęła się niewypowiedziana wojna Moskowii przeciwko Ukrainie: od ideologicznego i „duchowego” podboju — podporządkowania metropolii kijowskiej patriarchatowi moskiewskiemu w 1686 roku. A potem Ukrainę odgrodzono od Zachodu: łączność szła przez nowo założone przez Piotra I „okno na Europę”, czyli Sankt Petersburg, a nie Kijów. Dalsze pochłanianie autonomii Ukrainy odbywało się na mocy ukazów Katarzyny II: w 1764 roku ostatecznie zniesiono Hetmanat, w 1775-tym zniszczono Sicz Zaporoską. Od tego czasu aż do 1917 roku Ukraina nie miała własnego państwa. Zatem projekt perejasławski stał się pułapką dla ukraińskiej państwowości… Po utracie autonomii politycznej nad Ukrainą zawisło zagrożenie utraty także kulturowej odrębności: na początku XIX wieku przekształciła się ona w kraj z niemal całkowitym analfabetyzmem. Język ukraiński został zakazany ukazem Piotra I, co katastrofalnie odbiło się na sprawach drukarstwa. To boleśnie dotknęło również literaturę ukraińską, którą aż do Tarasa Szewczenki uważano za „literaturę drugiej kategorii”. I później trwał atak Moskwy na kulturę ukraińską w celu jej podbicia. Rząd carski wielokrotnie potwierdzał swoimi okólnikami zakaz języka ukraińskiego i drukarstwa (ukaz Wałujewa z 1863 roku, ukaz emski z 1876-go). Najwybitniejszych przedstawicieli ukraińskiej inteligencji zaliczano ogólnie do działaczy kultury rosyjskiej, w szczególności Mikołaja Gogola, Michała Glinkę, Dymitra Lewickiego, Włodzimierza Borowikowskiego, Dymitra Bortniańskiego, Ilję Riepina, Mikołaja Bierdiajewa i innych. …Zwieńczający etap niewypowiedzianej wojny Moskwy przeciwko naszej Ojczyźnie trwa na wschodzie Ukrainy. 35 tysięcy zabitych, dziesiątki tysięcy rannych, 2 mln przymusowych przesiedleńców, miliardy strat — oto taka cena za wolność i niepodległość naszego państwa. I dopóki reżim putinowski pozostaje u władzy, niemożliwe jest wyobrażenie sobie pojednania między Rosjanami a Ukraińcami — przelana krew jeszcze długo będzie dzielić niegdyś bratnie narody. Jednak ofiary, jakie ponosi Ukraina w tej wojnie, są w pełni uzasadnione, wszak dzisiaj naszemu państwu przypadł wysoki zaszczyt i historyczna okazja bronić nie tylko swoich interesów narodowych i integralności terytorialnej, ale także całej Europy przed rosyjskim najeźdźcą, jak wyraził się niedawno na konferencji prasowej w Gruzji minister spraw zagranicznych Łotwy Edgars Rinkēvičs.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

O walce o państwowość i spóźnionym powrocie prawdy w nowej dwuksiążce profesora Mykoły Tymoszyka

Zakończenie. Początek na str. 1. Do tej pory dzięki uporządkowaniu, przedmowom i przypisom M. Tymoszyka światło dzienne ujrzał 21 tom dzieł Iwana Ohijenki. A w 2017 roku — także dwuksiążka o życiowej i twórczej drodze twórcy zdumiewającego kanadyjskiego archiwum. Jest to człowiek światowej sławy, którego imię przez wszystkie lata radzieckie, na polecenie ideologów komunistyczno-bolszewickiego systemu, zabraniano używać w jakimkolwiek kontekście — w prasie, radiu, telewizji. Autor znalazł bardzo udaną metodę wykładu materiału — opowieść dokumentalno-publicystyczną. I tym razem została ona stworzona na podstawie nie tylko kanadyjskich archiwów, ale i nowych dokumentów, odnalezionych przez autora w archiwach Polski, Szwajcarii, Francji i USA. Te książki czyta się łatwo, z zaciekawieniem. I to przy dojrzałej naukowości wykładu. Według słów akademika Dmytra Stepowyka, synteza kilku cech gatunkowych na podstawie danych dokumentalnych i ekspresyjności autorskiego wykładu coraz bardziej charakteryzuje styl podobnych publikacji w rozwiniętych krajach Zachodu. I z tym nie da się dyskutować. Wszystko jest sprawiedliwe. Tutaj autor staje się prawdziwym oświecicielem, tak jak jego idol. Jest wyraźnie zakochany w przedmiocie badań. I tak samo łatwo i przekonująco przeciąga na swoją stronę czytelnika. Niestandardowy „materiał życiowy”, zmieszany z gwałtownymi i nieoczekiwanymi zmianami w losie bohatera opowieści, z karkołomnymi faktami biograficznymi, nie wypuszcza czytelnika od pierwszej do ostatniej strony. Talent naukowca, wysoka publicystyczna pasja, mistrzostwo stylu są składowymi niezaprzeczalnego sukcesu tych prac. Według mojego głębokiego przekonania, powinny one stać się przedmiotem zainteresowania narodowego czytelnika, ponieważ niosą w sobie wysoki ładunek dojrzałości obywatelskiej i miłości do Ukrainy. Jeszcze Iwan Ohijenko podkreślał: „Tylko książka przyniesie wolność narodowi ukraińskiemu”. Na jakich akcentach warto się zatrzymać po zapoznaniu się z treścią zarówno „Jego walki o państwowość”, jak i „Spóźnionego powrotu”? Opowieść o życiowej i twórczej Halyna DACIUK Książki z projektu „Spóźniony powrót” w opracowaniu, z przedmowami i przypisami naukowymi Mykoły Tymoszyka ukazują się drukiem w dwóch seriach wydawniczych — „Dziedzictwo rękopiśmienne” oraz „Pierwodruki zagraniczne”. W pierwszej serii ujrzały już światło dzienne takie dzieła I. Ohijenki (Ilariona): „Ratowanie Ukrainy”, „Taras Szewczenko”, „Ukrzyżowany Mazepa”, „Bohdan Chmielnicki”, „Ukraińskie mnichostwo”, „Miasteczko Brusiłów i jego okolice”. Dzieła drugiej serii: „Historia ukraińskiego języka literackiego”, „Kultura ukraińska”, „Święta Ławra Poczajowska”, „Słowo o wyprawie Igora”, „Kościół ukraiński w czasach Ruiny”, „Kościół ukraiński”, „Historia ukraińskiego drukarstwa”, „Język ojczysty”, „Nasz język literacki”, „Służyć narodowi — to służyć Bogu”, „Ideologia Kościoła ukraińskiego”, „Kochajmy swój Kościół ukraiński” i in. Łącznie jest to 21 tomów na kilka tysięcy stron. Każda z książek przedstawia całe pokłady z historii kultury ukraińskiej, które wymagają politycznie niezaangażowanego przemyślenia i godnego szacunku współczesnych. Te książki, które czekały na swój powrót na Ukrainę ponad drogę Iwana Ohijenki, są głęboko aktualizowane i mimowolnie wyprowadzają czytelnika na problemy naszej niespokojnej i pełnej nadziei teraźniejszości. Życiowe trudności tego człowieka, konsekwencja, wytrwałość i determinacja w bronieniu Ukraińskiej idei narodowej powinny stać się ważnym czynnikiem wychowania współczesnej młodzieży. Na przykładzie takich życiorysów warto nauczyć ją bronić ideałów ukraińskiej państwowości, prawdy historycznej, przywracać pamięć i utwierdzać imiona prawdziwych, a nie narzuconych przez obcą władzę bohaterów narodu. Wszak jednym z ulubionych dewiz Iwana Ohijenki były słowa „Twórzmy uparcie!”. Kierował się nimi zarówno w czasach Rewolucji Ukraińskiej, kiedy jako jeden z pierwszych, wbrew decyzji rady naukowej całkowicie zrusyfikowanego Uniwersytetu św. Włodzimierza, przeszedł na wykładanie w języku ukraińskim, jak i w czasach emigracji, naznaczonych bezrobociem, tułaczką, dramatem życia osobistego. Jak nigdy dotąd na czasie jest ideologiczna podstawa twórczości Iwana Ohijenki. Jest nią obrona idei Niepodległego Sobornego Państwa Ukraińskiego. Po klęsce zmagań wyzwoleńczych, których był bezpośrednim uczestnikiem, pisał: „Zatrzymali nasze niepodległe państwo, ale nie zatrzymasz naszej niepodległościowej ideologii. Płonęła ona w jasnych ukraińskich duszach palącym i jasnym płomieniem, a zrodziła nam rycerską walkę o Państwowość. Nam walka o państwowość czerwoną nicią przechodzi przez całą historię ukraińską jako główny cel, jako jej główny cel istnienia. Ten główny cel wolnomyślni nasi ojcowie przekazują swoim synom, a synowie — swoim dzieciom, i nasza walka o Państwowość przechodzi działająca i aktywna z pokolenia na pokolenie”. Te słowa byłego Głównopełnomocnika rządu Ukraińskiej Republiki Ludowej w ostatniej stolicy Ukrainy — Kamieńcu Podolskim, napisane już na obczyźnie wiele lat temu. Ale jakże są aktualne obecnie, kiedy północny agresor po raz kolejny napadł na nasz kraj i próbuje zawrócić go na łono Imperium Rosyjskiego! W dwuksiążce wszechstronnie scharakteryzowano nie tylko życiową drogę, ale i twórczy oraz naukowy spadek Iwana Ohijenki (metropolity Ilariona). Szczególnej uwagi zasługują te prace działacza, które poświęcono językowi ukraińskiemu, kulturze ukraińskiej, ukraińskiemu drukarstwu. Jest ich dziesiątki — znane i mniej znane ukraińskiemu czytelnikowi. Zasłużenie nadają one jego autorowi zaszczytny tytuł uczonego językoznawcy, są nowatorskie w kwestiach pochodzenia ukraińskiego języka literackiego, który, według twierdzenia Iwana Ohijenki, narodził się jeszcze w głębokiej starożytności, na długo przed oficjalnym przyjęciem chrześcijaństwa. Poznawczy i wychowawczy ładunek tych prac jest bezsporny. Iwan Ohijenko (metropolita Ilarion) — ideolog Kościoła Ukraińskiego. Takim jawi się z prac „Ideologia Kościoła Ukraińskiego”, „Kochajmy swój Kościół ukraiński”, „Kościół ukraiński”, „Kościół ukraiński w czasach Ruiny”, „Służyć narodowi — to służyć Bogu” i innych. Charakterystykę tych prac również podano w książce „Spóźniony powrót” (s. 289—318). Czytasz rozdziały poświęcone problematyce cerkiewnej i łapiesz się na myśli, że nie tylko ideologiczne, ale i historyczne, polityczne oraz narodowe podłoże dla uzyskania Tomosu o niezależności naszej Cerkwi przygotował w swoim czasie metropolita Iłarion. Gdyby więcej Ukraińców czytało takie teksty, mielibyśmy mniej dyskusji, a więcej konkretnych działań wokół tej kwestii. Będąc już na obczyźnie, nie przestawał marzyć o Jednej Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej. I robił wszystko, aby przybliżyć to upragnione marzenie milionów Ukraińców. Jeszcze w polskim Tarnowie na początku lat 20. ubiegłego wieku stworzył wydawnictwo „Ukraińska Cerkiew Autokefaliczna”. Z czasem przeniósł jego działalność na tereny kanadyjskie. Tam stworzył Naukowe Towarzystwo Teologiczne, założył popularnonaukowe miesięczniki „Słowo Prawdy”, „Wiara i Kultura”, „Nasza Kultura”. Znamienitym wydarzeniem w życiu wszystkich chrześcijan stało się wydanie światu przekładu Biblii autorstwa Ohijenki w 1962 r. Dzięki wsparciu finansowemu Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego oraz wydrukowaniu Biblii w wystarczającym nakładzie, Ukraińcy otrzymali wreszcie możliwość zwracania się do Boga w języku ukraińskim. Obszerna opowieść o niewiarygodnych perypetiach związanych zarówno z samym przekładem, jak i z wydaniem Księgi Ksiąg, została zamieszczona w książce „Jego walka o państwowość” (s. 234—263). W niedawnym orędziu do parlamentu Prezydent Ukrainy Petro Poroszenko trafnie zacytował słowa metropolity Iłariona (Iwana Ohijenki) jako bojownika o „odmoskwienie Ukraińskiej Cerkwi”. I jest to bardzo słuszne. Słowa i czyny metropolity Iłariona powinny służyć procesowi tworzenia na Ukrainie Cerkwi Lokalnej jako ostoi siły państwowej i środka jednoczenia narodu. Dopiero co otrzymany od Patriarchatu Ekumenicznego Tomos o Ukraińskiej Autokefalii stał się pięknym prezentem dla pamięci Wielkiego Ukraińca. I na koniec zwrócę uwagę na rozdział z „Spóźnionego powrotu” — „Pośród cynizmu i obojętności: opór urzędników-niepatriotów”. Mowa tu o tym, jak trudno postać Iwana Ohijenki wchodziła w ukraińską przestrzeń informacyjną, jak długo powracało na Ukrainę uczciwe i czyste imię tego działacza. 17 lat trwała walka o nadanie imienia Iwana Ohijenki jego dziełu — Kamieniecko-Podolskiemu Uniwersytetowi Narodowemu, którego był fundatorem, organizatorem i pierwszym redaktorem (lata 1918—1920). Mnie o tym pisać bardzo trudno, trudno wspominać o oszczerstwach kamieniecko-podolskich komunistów i zamaskowanych funkcjonariuszy KGB pod adresem Iwana Ohijenki, pod adresem tych, którzy przez lata walczyli o prawdę. Wśród takich bojowników był i pozostaje profesor Mykoła Tymoszyk. W tej recenzji nakreśliłam tylko niektóre ważne aspekty unikatowego dwuksiążka Mykoły Tymoszyka. Warto zauważyć także taki szczegół. Książki mają obszerne streszczenia w językach angielskim i niemieckim. Obie są bogato ilustrowane rzadkimi fotografiami i dokumentami. Przyjemnie zaskakuje oprawa graficzna. Trafną ocenę unikatowego kanadyjsko-ukraińskiego projektu Mykoły Tymoszyka „Spóźniony powrót” dał w swoim czasie znany na Ukrainie i w diasporze filozof i dziennikarz z Winnipeg Stepan Jarmuś: „Męki i poszukiwania Ohijenki-Iłariona oraz jego współmyślicieli na nieprostych drogach emigracji jakby nakładają się na takie same drogi i poszukiwania setek i tysięcy rodaków-Ukraińców, rozrzuconych przez życiowe i polityczne okoliczności po bliskich i dalekich światach, a ich myśli i nadzieje są zgodne z wieloma naszymi współczesnymi — zarówno na Ukrainie, jak i wśród tych, którzy są w rozproszeniu”. Dzieła dokumentalno-publicystyczne o tematyce ukrainoznawczej, do których należy zarówno „Jego walka o państwowość”, jak i „Ukraińska książka i świat”, oraz dwutomowe „Wieś”, zaświadczają, że w osobie ich autora Mykoły Tymoszyka mamy godnego kandydata do zdobycia tegorocznej nagrody im. Szewczenki. Jewhenija SOHACKA, profesor, założycielka i pierwsza przewodnicząca Ogólnoukraińskiego towarzystwa im. I. Ohijenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Prezentacje «Spóźnionego powrotu» w Kijowie i Warszawie

Znany uczony, publicysta, działacz społeczny, doktor nauk filologicznych, członek centralnego zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, profesor Mykoła Tymoszyk, od kilku lat prowadzi w Ukrainie i za granicą unikatowe tournée-prezentację kanadyjsko-ukraińskiego projektu wydawniczego «Spóźniony powrót». Jego podstawą jest dotąd niedrukowana twórcza i naukowa spuścizna Wielkiego Ukraińca Iwana Ohijenka (metropolity Ilariona). Pół wieku, nasycone ogromnym materiałem faktograficznym, przepuszczone przez nieobojętne serce ich twórcy, skłaniają do myślenia i działania. W tym roku szczególną cechą takich prezentacji stał się obfity twórczy plon samego autora, opublikowany w ciągu ostatnich dwóch lat. Są to m.in. głośne w prasie dwutomowe «Село» (tom pierwszy – «Zejść z bezpamiętnego stanu», tom drugi – «Trudny szlak odmoskiewszczenia»), dwutomowa epopeja o życiu i twórczości Iwana Ohijenka (metropolity Ilariona) «Jego walka o państwowość» oraz «Spóźniony powrót», a także swoista encyklopedia życia Ukraińców w diasporze «Książka ukraińska i świat». Właśnie te dzieła, na wniosek Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta», zostały zgłoszone do tegorocznej Nagrody im. Szewczenki. Szczególne emocjonalne i poznawcze wrażenie z takiego spotkania pozostaje także dlatego, że opowieść profesora Mykoły Tymoszyka towarzyszyła pokazowi rzadkich dokumentów i innych materiałów za pomocą systemu multimedialnego. Tematyka książek tego autora jest bliska setkom tysięcy rodaków-Ukraińców, rozproszonych w diasporach. Dlatego w ostatnim czasie chętnie zapraszają go na wieczory autorskie. Takie już odbyły się w Waszyngtonie, Stamford, Cleveland, Rzymie i Londynie. A w przededniu świętego Mikołaja z nowościami wydawniczymi Mykoły Tymoszyka mieli możliwość zapoznać się Ukraińcy z Warszawy. Inicjatorami tych prezentacji byli Ukraiński Dom w Warszawie oraz wspólnota greckokatolickiej katedry ojców bazylianów. Wieloludna prezentacja „Spóźnionego powrotu” odbyła się pod koniec ubiegłego roku także w Kijowie. Miejscem jej przeprowadzenia był Narodowy Muzeum Literatury Ukrainy. Wieczór został poświęcony 100-leciu Rewolucji Ukraińskiej i 150-leciu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”. Na wieczór przybyli znani uczeni, naukowcy, dziennikarze, politycy. Wśród nich byli metropolita Lwowski i Sokalski Dymitr (Rudiuk), profesor Dmytro Stepowyk; politycy, działacze społeczni Iwan Zajec i Georgij Filipczuk; sekretarz prasowy przewodniczącego Rady Najwyższej Andrij Kowalow; założyciel Ogólnoukraińskiego Towarzystwa im. Iwana Ohijenki, profesor z Kamieńca Podolskiego Jewhenia Sochacka; laureaci Nagrody im. Ohijenki — dziennikarze Halina Daciuk i Serhij Kozak. Delegację rodaków z Brusiłowa prowadził przewodniczący Brusiłowskiej gminy terytorialnej Wołodymyr Habenec. Część artystyczną wieczoru mistrzowsko poprowadził zasłużony artysta Ukrainy, wirtuoz banduryste Taras Janycki. Prowadzącym prezentację był Pawło Mowczan — ukraiński działacz społeczny, dziennikarz i polityk, laureat Państwowej Nagrody Ukrainy im. T. H. Szewczenki, przewodniczący OTW „Proświta” im. T. Szewczenki.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Rosyjska cerkiew to siedlisko demonów

Hryhorij OMELCZENKO, Bohater Ukrainy, generał porucznik SBU Rosyjska cerkiew — w szeregach okupantów Rosyjska Cerkiew Prawosławna, na której czele stoi patriarcha Cyryl, ogłosiła Ukrainie „świętą wojnę”, a okupację części terytorium Ukrainy nazwała „Krucjatą prawosławia” i pobłogosławiła prezydenta Rosji Putina na agresję zbrojną przeciwko Ukrainie oraz wojnę w Syrii. W maju 2015 roku prezydent Petro Poroszenko podczas uroczystego posiedzenia Rady Najwyższej odczytywał nazwiska Bohaterów Ukrainy, z których połowa zginęła w walce przeciwko rosyjskiej agresji. Aby uczcić minutą ciszy pamięć poległych Bohaterów, wstali wszyscy obecni w parlamencie przedstawiciele kościołów i wyznań, nawet obcokrajowcy. Jedynie księża Patriarchatu Moskiewskiego na czele z Onufrym demonstracyjnie nie wstali. Przedstawiciele PM na Krymie i w Donbasie otwarcie wspierają rosyjską agresję, brali aktywny udział w przeprowadzaniu referendów oraz ogłoszeniu tak zwanych „ŁNR” i „DNR” oraz przyłączeniu Krymu do FR, wzywali parafian do chwycenia za broń i zabijania Ukraińców, błogosławili przywódców organizacji terrorystycznych „ŁNR” i „DNR” na wojnę przeciwko Ukrainie, udzielali bojownikom schronienia w pomieszczeniach kultowych i świątynnych, ukrywali w świątyniach i cerkwiach broń. Nawet Ławrę Świętogórską wykorzystywano jako bazę dla rosyjskich grup dywersyjnych i skład broni. Rosyjski diakon Andriej Kurajew tak skomentował pojawienie się bojowników i rosyjskich wojskowych w cerkwiach i świątyniach Donbasu z bronią w rękach: „Zgodnie z zasadami (69) Soboru Trullańskiego oraz tradycją, która zrodziła się jeszcze w wczesnym okresie bizantyjskim, nie tylko wojownicy, ale nawet imperatorzy przed wejściem do Świątyni zdejmowali z siebie broń i zostawiali ją poza świątynią”. Patriarcha Cyryl na pojawienie się rosyjskich żołnierzy z bronią w świątyniach zauważył: „Im z bronią do świątyni wolno — oni są obrońcami”. Odnotowano liczne przypadki, gdy rosyjscy księża z bronią w rękach przebywali w szeregach wojsk okupacyjnych w Donbasie i mają na rękach krew Ukraińców. Były przypadki, gdy torturowali ukraińskich jeńców wojennych. Księża PM odmawiali odprawiania pogrzebów ukraińskich wojskowych, którzy zginęli na wojnie. Metropolita RPC Hilarion zaznacza: „W naszym charakterze narodowym przeważa służalczość i poddaństwo, nieprzyzwoitość i krwiożerczość, bezwzględność i pijaństwo”. Istnieje cała sieć rosyjskich księży, którzy są tajnymi agentami lub kadrowymi oficerami GRU i FSB FR i aktywnie pomagają rosyjskim wojskowym oraz ich najemnikom na wschodzie Ukrainy. RPC PM w Kijowie jest ważnym składnikiem tak zwanej „wojny hybrydowej”, którą Rosja prowadzi przeciwko Ukrainie. Zaprawdę, rosyjska cerkiew to „siedlisko demonów” i „służebnica Antychrysta”. Pomyślcie tylko, co uczynili polityczni i religijni psychopaci-maniacy prezydent Putin i patriarcha Cyryl ze swoimi rodakami: obywateli Rosji — etnicznych Rosjan, prawosławnych z wiary, wysłali na Ukrainę, by zabijali swoich braci i siostry w wierze i krwi w imię kolejnego mitu — „Wielkiej Rosji” i „ruskiego miru”. Bezduszny morderca i bandyta Senator USA John McCain w grudniu 2016 roku oświadczył: „Władimir Putin to bandyta, morderca i agent KGB. Nazwijmy Putina tym, kim jest”. Z Putinem trzeba rozmawiać właśnie z pozycji siły, tak jak robił to prezydent Ronald Reagan, podkreślił McCain. W lutym 2017 roku, występując w Senacie, John McCain powiedział: „...Wszyscy wiedzą, że Putin jest mordercą. Jest rzeźnikiem i zbrodniarzem”. Podczas przemówienia McCain wymienił poległych przeciwników politycznych Putina i dziennikarzy, o których morderstwo zasadnie oskarża się prezydenta Rosji. „W Putina wstąpił Szatan” We wrześniu 2014 roku Patriarcha Kijowski i całej Ukrainy-Rusi Filaret oświadczył: „Wśród władców tego świata, którzy przez fakt chrztu należą do Cerkwi Prawosławnej, pojawił się prawdziwy nowy Kain — nie z imienia, ale z czynów — Putin. Nazywa siebie bratem dla narodu ukraińskiego, ale w rzeczywistości Putin przez swoje czyny prawdziwie stał się nowym Kainem, przelewając braterską krew i kłamstwem oplatając cały świat. W Putina, jak w Judasza Iskariotę, wstąpił Szatan, ale koniec jego siły jest bliski”. W marcu 2009 roku Putin odwiedził Gimnazjum Prawosławne w Togliatti i przekazał mu cudowną Iberyjską ikonę Matki Bożej XVIII wieku. Przekazując ikonę, Putin przeżegnał się lewą ręką. Cenzura kanału telewizyjnego FSB „Zwiezda” nie zauważyła tego i przepuściła materiał na antenę. Rosyjscy specjaliści w dziedzinie teologii i teologii zauważają, że żegnanie się lewą ręką jest oznaką satanizmu, która u Putina przejawiła się na poziomie podświadomym. Najwyższy czas przypomnieć, że prawie dwieście lat temu jeden z najbardziej szanowanych w prawosławiu świętych, Czcigodny i Bogonośny Serafin z Sarowa Cudotwórca, swoim proroctwem ostrzegał Rosję: „Wśród Słowian rosyjskich narodzi się prawdziwy Antychryst — Biesolud. Antychryst narodzi się w Rosji, między Petersburgiem a Moskwą, w połowie XX wieku. Kiedy przyjdzie Antychryst, będzie miał na ziemi wszędzie dostęp... Ale Cerkiew Kijowska was obroni i prawdziwemu prawosławiu Antychryst nic nie będzie mógł zrobić”. Teolodzy odkryli ponad dziesięć oznak i proroctw, które wskazują, że Putin jest Antychrystem. Antychryst — człowiek, który podaje się za Mesjasza (Mt 24,4), ale ma złą naturę (2 Tes 2,8). W Piśmie Świętym powiedziano: Antychryst — posłaniec Szatana, zostanie pokonany (2 Tes 2,8). Zgodnie z wnioskami komisji Prezydium Rady Najwyższej RFSRR ds. zbadania przyczyn i okoliczności GKCzP (sierpień 1991 roku), której przewodniczyli Gleb Jakunin i Lew Ponomariow (byłem ekspertem-konsultantem Komisji. — H. O.), na podstawie dokumentów archiwalnych KGB ZSRR ustalono „antykonstytucyjne wykorzystywanie przez KC KPZR i KGB ZSRR szeregu organów kościelnych do swoich celów poprzez werbowanie i wysyłanie do nich agentury KGB. Wykryto, że wielu hierarchów Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego (RKP) było tajnymi agentami KGB, którzy robili błyskawiczną karierę w hierarchii kościelnej. Charakter wykonywanych przez nich poleceń świadczy o nieoddzieleniu synodalnego wydziału zewnętrznych stosunków kościelnych od państwa oraz o transformacji tego wydziału kościelnego w tajne centrum agentury KGB wśród wierzących. Władyka Cyryl (Gundiajew Władimir Michajłowicz, urodzony w Leningradzie) był jednym z tajnych agentów KGB pod pseudonimem „Michajłow”, który często wykonywał tajne polecenia KGB podczas zagranicznych podróży”. Rosyjski publicysta Boris Stomachin zauważał, że w Związku Radzieckim „miejsce wydziału ideologicznego KC KPZR dawno i mocno zajął RKP — totalitarna sekta, stworzona przez Stalina w 1943 roku pod pozorem odrodzenia prawosławia, która w latach radzieckich była faktycznie filią KGB”. Zaznaczę, że „synodalne centrum RKP-KGB-FSB” Cyryl kierował od 1989 do 2009 roku. Putin opowiedział, że chrzcił go w soborze Przemienienia Pańskiego w Leningradzie ksiądz Michaił (również agent KGB — Aut.), ojciec patriarchy Cyryla. W Rosji Gundiajewa ochrzczono „tytoniowym oligarchą” z osobistym majątkiem w wysokości czterech miliardów dolarów. Wicepremier Bułgarii Waleri Simeonow oświadczył, że „głowa RKP Cyryl, znany jako agent KGB i papierosowy metropolita Rosji, nie ma prawa wskazywać Bułgarii, jak i co ma robić. Ten człowiek nie zszedł z niebios, nie wyszedł z Raju i nie jest posłańcem Jezusa Chrystusa. Cyryl jest znany jako papierosowy metropolita Rosji. Ten spryciarz od 1996 roku wwiózł na 14 mld dolarów bezakcyzowych papierosów i na 4 mld dolarów wina na potrzeby cerkwi. Ma prywatny samolot i zegarek, który kosztuje 30 tysięcy dolarów”. Poprzednik Cyryla — patriarcha moskiewski Aleksy II (Ridiger Aleksiej Michajłowicz), został zwerbowany przez KGB w lutym 1958 roku pod pseudonimem „Drozdow”. W grudniu 1975 roku metropolita Aleksy II był jednym z założycieli organizacji „Rodina” (wybrany na członka jej rady), organizacji służącej do przykrycia działalności KGB pod kuratelą starszego oficera wywiadu zagranicznego KGB ZSRR Wasiliewa P. I. Jesienią 1989 roku miałem okazję poznać w Moskwie osobiście zarówno Aleksego II, jak i Cyryla. Po rozpadzie Związku Radzieckiego było jeszcze kilka spotkań z nimi. Ciekawe były to rozmowy... Już wtedy w ich wypowiedziach było nieprzyjazne, nawet wrogie nastawienie do ogłoszenia przez Ukrainę niepodległości i utworzenia Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego, jego założyciela Patriarchy Kijowskiego Mścisława oraz Błogosławionego Metropolity Kijowskiego i całej Ukrainy Filareta. Na moją uwagę, że jesteśmy teraz niepodległym państwem i powinniśmy mieć swój jedyny lokalny autokefaliczny Ukraiński Kościół Prawosławny, który mieliśmy jeszcze przed pojawieniem się Moskwy, oni, nie przyjmując żadnych argumentów i faktów historycznych, pouczająco mówili, że Rosjanie i Ukraińcy to bratnie narody, jeden słowiański naród, dla którego tylko RKP jest duchowym centrum, i że Ukraina to odwieczne kanoniczne terytorium Rosyjskiego Kościoła. Każdy z nas pozostał przy swoim zdaniu... Rosyjski historyk Wasilij Kluczewski zauważał: „Rosyjskie duchowieństwo zawsze uczyło swoją trzodę nie poznawać i kochać Boga, a jedynie bać się diabłów, których samo rozmnożyło wraz ze swoimi księżmi”. Przypomnę moskiewskim popom, że Ruś Kijowska została ochrzczona w 988 roku (kiedy Kijów miał ponad 500 lat!) i w ciągu stulecia zajaśniała złotymi kopułami cerkwi, świątyń, soborów, ławr, klasztorów wiary prawosławnej (Cerkiew Dziesięcinna — 996 r., Sobór Mądrości Bożej w Kijowie — 1037 r., Monaster Wydubicki — 1050 r., Sobór św. Michała Archanioła — 1088 r., Ławra Peczerska — 1089 r.). Po chrzcie utworzono metropolię kijowską. W tamtym czasie na miejscu dzisiejszej Moskwy (pojawiła się ona dopiero po 274 latach — w 1272 roku!) były nieprzebyte lasy, zarośla i bagnisty teren, który miejscowi mieszkańcy nazywali „śmierdzącym bagnem”. W rosyjskich źródłach cerkiewnych wprost wskazano, że Moskwa (jej pierwszy sobór) została zbudowana w 1272 roku na ziemi wsi Kuczkowo przez mongolskiego chana Cziłaukuna. W XV wieku moskiewscy księża w nielegalny (niekanoniczny) sposób oddzielili się od metropolii kijowskiej. Prawie półtora wieku Patriarchat Ekumeniczny nie uznawał kościoła moskiewskiego, nazywając go „przytułkiem demonów”, „sługą Antychrysta”. W 1589 roku, kiedy patriarcha konstantynopolitański Jeremiasz II przybył do Moskwy, rosyjski car Borys Godunow uwięził go w klasztorze i przetrzymywał tak długo, aż ten, pod presją psychiczną i zastraszaniem egzekucją, podpisał gramoty o uznaniu kościoła moskiewskiego. Sobór biskupów UKP Patriarchatu Moskiewskiego na czele z Onufrym (rezydentura Moskwy) zgodnie z instrukcjami Cyryla odmówił udziału w tworzeniu autokefalicznego kościoła na Ukrainie i wystosował ultimatum do Prezydenta Petra Poroszenki, oświadczając, że spotkanie, które było wcześniej zaplanowane z nim na 13 listopada w Ukraińskim Domu, możliwe jest tylko w Ławrze Peczerskiej. Czy można sobie wyobrazić, żeby w jakimkolwiek innym kraju kościół mógł wystosować ultimatum do głowy państwa? Przed tym Prezydent Rosji Putin oskarżył Poroszenkę, że prowadzi antypaństwową i antynarodową politykę i podkreślił, że ułoży stosunki z nową władzą po wyborach prezydenckich i parlamentarnych na Ukrainie. Histerię Rosji, a co za tym idzie RKP, nietrudno zrozumieć, wszak Moskwa po nadaniu Tomosu i utworzeniu Prawosławnego Kościoła Ukrainy traci duchową władzę nad nami. Z bronią rosyjscy najemnicy-mordercy w świątyni, pułkownik służb specjalnych RF Girkin-Striełkow (po prawej)

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Oderwawszy się od Metropolii Kijowskiej w 1589 roku, cerkiew moskiewska w sposób niekanoniczny (nielegalny) otrzymała w 1686 roku list synodalny, który dał moskiewskiemu patriarsze prawo, w trybie ekonomii, święcenia metropolity kijowskiego. Mit, że „Moskwa trzecim Rzymem” Po 332 latach historyczna prawda i sprawiedliwość zostały przywrócone — Ukraina otrzymała niezależność duchową od religijnej okupacji Moskwy i duchowe zwycięstwo nad nią! 11 października 2018 roku Synod Patriarchatu Ekumenicznego podjął historyczną decyzję dla Ukrainy: 1) uchylił niekanoniczny List Synodalny z 1686 roku; 2) przywrócił Stauropigię (autonomię Kościoła prawosławnego) Patriarchy Ekumenicznego w Kijowie, jedną z jego wielu Stauropigii na Ukrainie, które zawsze tam istniały (czyli UKP KP i UAKP uznano za kanoniczne); 3) uznał za nieważną klątwę nałożoną na Filareta i Makarego, kanonicznie przywrócił ich w stopniu biskupim i kapłańskim oraz odnowił współprzystępowanie ich wiernych z Cerkwią; 4) przystąpił do nadania autokefalii Cerkwi Prawosławnej na Ukrainie. Na początku września Patriarchat Ekumeniczny w ramach przygotowań do nadania autokefalii wyznaczył swoich egzarchów (pełnomocników) w Kijowie. W Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej wywołało to panikę. Moskiewscy popi uznali skierowanie egzarchów do Kijowa za „najazd na kanoniczne terytorium Rosyjskiej Cerkwi”. Metropolita Onufry odmówił spotkania z egzarchami, a Synod UPC MP wystąpił z żądaniem, aby opuścili Ukrainę jako „kanoniczne terytorium ich Cerkwi”. Decyzje podjęte przez Synod Patriarchatu Ekumenicznego wywołały w Moskwie histerię i groźby pod adresem patriarchy Bartłomieja. RPC podjęła decyzję o pełnym zerwaniu wspólnoty eucharystycznej z Konstantynopolem, patriarchę Bartłomieja nazwano „schizmatykiem” prawosławia, jego imienia nie będzie się wspominać w nabożeństwach cerkwi moskiewskiej, choć jest to zakazane przez prawosławne kanony cerkiewne, w których wprost zaznaczono, że cerkwie prawosławne są zobowiązane to czynić. Synod UPC MP i jego metropolita Onufry (świeckie imię Orest Bierezowski), na rzecz Moskwy, kategorycznie wystąpił przeciwko autokefalii Cerkwi Ukraińskiej i w ślad za RPC zerwał stosunki z Patriarchatem Ekumenicznym, czym potwierdził, że Patriarchat Moskiewski w Kijowie (wielu jego przedstawicieli ma obywatelstwo rosyjskie, archiwalne pseudonimy tajnych agentów KGB-FSB-SWR-GRU i odznaczeni są rosyjskimi orderami) oraz Rosyjska Cerkiew (popi, pod których sutannami – pagony kadrowych oficerów rosyjskich służb specjalnych) są „sługami antychrysta Putina”. Prezydent Rosji w „trybie pożarowym” wieczorem 12 października omówił z stałymi członkami Rady Bezpieczeństwa sytuację RPC na Ukrainie. Rzecznik prasowy prezydenta Pieskow oświadczył, że Rosja zamierza bronić interesów prawosławnych na Ukrainie wyłącznie „polityczno-dyplomatycznymi” środkami („księżmi” Pietrowymi, Boszyrowymi i im podobnymi, pod których sutannami – pagony gereuszników. — Aut.). Teraz RPC będzie podporządkowana wyłącznie pachańskiemu paktowi Łubianki, a pop Cyryl, według zasad mafii, jest zobowiązany całować rękę „ojca chrzestnego” Rosji Putina. Kum Putina, przewodniczący rady politycznej partii „Za życie”, którą kieruje poseł Wadim Rabinowicz (agent KGB o pseudonimie „Żołądź”), Wiktor Miedwediuk (agent KGB o pseudonimie „Sokołowski”) na początku października w jednym z rosyjskich propagandowych kanałów telewizyjnych wsławił się oburzającym oświadczeniem, nazywając Patriarchat Kijowski i Ukraińską Autokefaliczną Cerkiew Prawosławną nie cerkwiami, lecz „organizacjami religijnymi”, które „wraz z władzą świecką w osobie Prezydenta Ukrainy wtrąciły się w sprawy Cerkwi”. Podczas wystąpienia Poroszenki w Radzie Najwyższej 20 września z corocznym orędziem do posłów, gdy mówił o „pełnym odmoskwieniu” Cerkwi, posłowie frakcji Bloku Opozycyjnego Wiłkuł, Nowyński, Szuszyn i inni demonstracyjnie opuścili salę obrad. Moskwa za pośrednictwem swojej agentury nawet zainspirowała pozew do Okręgowego Sądu Administracyjnego Kijowa, który 1 października złożyła „Pozarządowa organizacja praworządności”, z żądaniem uznania za bezprawne zwrócenia się Prezydenta Ukrainy Petra Poroszenki do Patriarchy Ekumenicznego Bartłomieja z prośbą o nadanie autokefalii Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej. Z podobnymi pozwami do Sądu Najwyższego zwróciło się również trzech przedstawicieli MP. Jeszcze w maju 2018 roku z polecenia Moskwy poseł Nowyński z grupą przedstawicieli MP (metropolita Antoni, protoprezbiter Danilewicz i inni) pojechał do Warszawy na spotkanie z biskupem Polskiej Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej metropolitą Sawą z zadaniem stworzenia „grupy inicjatywnej” w celu zablokowania nadania autokefalii Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej. Posłowie z Bloku Opozycyjnego skierowali do Patriarchy Ekumenicznego Bartłomieja Dwa łapcie, para łomu: alternatywny apel, w którym prosi się o zachowanie „kanonicznego prawosławia na Ukrainie Patriarchatu Moskiewskiego”. Pierwszym pod apelem podpisał się oligarcha, dawny obywatel Rosji Wadim Nowynski (sponsor MP), który jest jego inicjatorem i jednym z najbardziej zaciekłych obrońców „kanonicznego prawosławia” pod omoforem Patriarchatu Moskiewskiego. Swoje podpisy pod apelem złożyli współprzewodniczący Opobloku Jurij Bojko i Ołeksandr Wilkul, posłowie Serhij i Julija Ławoczkinowie, Nestor Szufricz, Jurij Myroszniczenko, Natalia Korolewska, Mychajło Papijew, Serhij Kiwałow, bracia Dobkinowie i inni „gundiajewcy”, łącznie 39 osób – rosyjska piąta kolumna na Ukrainie, agenci wpływu Kremla oraz, jak pisał Szewczenko, „niewolnicy, podnóżki, błoto Moskwy”. Wśród podpisujących jest także Juchym Zwiahilski – współprezydent Żydowskiej Konfederacji Ukrainy. Osobny przykład współczesnej „kocziubiejszczyzny” na „froncie cerkiewnym” zaprezentowali posłowie Andrij Derkacz, Jakiw Bezbach, Andrij Szypko oraz posłowie poprzednich kadencji z Partii Regionów Hryhorij Smitiuch i Wasyl Horbal, którzy oddzielnie napisali list do patriarchy Bartłomieja z prośbą o odroczenie udzielenia autokefalii Cerkwi prawosławnej na Ukrainie. Piszą, że „większa część ukraińskich prawosławnych będzie mogła przyjąć autokefalię tylko przy zgodzie rosyjskiego patriarchy”. Ani więcej, ani mniej — tylko za zgodą Putina! Wasyl Horbal (honorowy prezes Ukrgazbanku) i Andrij Derkacz (kadrowy oficer KGB) są mecenasami MP. Byli nawet delegatami Pomiestnego Soboru RPC, na którym wybierano patriarchę Cyryla. Nowyński straszy Ukrainę i Patriarchat Ekumeniczny „grandiozalną rzezią krwi” i wyraża zaniepokojenie działaniami „deputowanych spośród postmajdanowskich hunwejbinów” oraz innych przedstawicieli władzy centralnej i lokalnej, którzy knują wszelkie podstępy wobec „kanonicznej” UPC MP. Ostrzegam Nowyńskiego i innych „brudów Moskwy”: nie daj Boże, sprowokujecie coś podobnego do tego, czym straszycie. „Kara Boża” będzie nieunikniona, obrócicie się w „molekularny pył”! Nie zapominajcie też, co spotkało syna zdrajcy-uciekiniera Janukowycza. Stanowisko Moskiewii w kwestii nadania przez Patriarchat Ekumeniczny Tomosu o autokefalii i utworzenia Jednej Pomiestnej Cerkwi Prawosławnej na Ukrainie wygląda komicznie. Bo zgniłe jabłko, które spadło z gałęzi, nie może krzyczeć o rozłamie z drzewem, a tym bardziej twierdzić, że z tego powodu wyklucza z jabłoni macierzyste drzewo. Zaprawdę, jeśli Pan Bóg chce ukarać, to odbiera rozum! Przyczyna takiej reakcji jest zrozumiała: Ukraina przestała być kanoniczym terytorium RPC, które tak uważało przez 332 lata z rzędu. Według stanu na początek 2018 roku UPC KP liczyła 5167 parafii, a MP (filia RPC na Ukrainie) — 11 704. Liczba parafii, które RPC ma tylko w Rosji, według słów patriarchy Cyryla wynosi 12 665 (na całym świecie — 29 263 parafie). Porównajcie liczbę parafii MP na Ukrainie (11 704) i Cerkwi w Rosji (12 665) oraz w skali całego świata — i wszystko stanie się jasne. Zwróćcie też uwagę na fakt, że liczba ludności na Ukrainie jest ponad trzykrotnie (!) mniejsza niż w Rosji. Na podstawie tych danych wyraźnie widać, że pod względem liczby ludności na jedną parafię Ukraina znacznie wyprzedza Rosję. Według szacunków ekspertów roczny obrót gotówki w parafiach i eparchiach Cerkwi MP wynosi co najmniej 500–700 mln dolarów USA. Plus jeszcze 200–250 mln dolarów darowizn nieprzekształconych w gotówkę. Budżet UPC MP sięga około 15 mld dolarów. Teraz, mam nadzieję, wszystkim jasne, dlaczego Moskiewia tak walczy o Ukrainę, bo bez Ukrainy Rosyjska Cerkiew traci miliardy dolarów i praktycznie połowę swojej owczarni, i wtedy nie ma sensu mówić o jakimkolwiek autorytecie RPC w świecie prawosławnym. Przez ponad trzysta lat Centrum prawosławia całej Rusi-Ukrainy było kolonią Rosji i przebywało w duchowej niewoli diabelskiej sekty Moskiewii. Decyzja Synodu Patriarchatu Ekumenicznego ostatecznie rozwiała imperialne iluzje i szowinistyczne fantazje Moskwy, które nie są poparte żadnym dokumentem kościelno-prawnym o Ukrainie jako rzekomo „kanonicznym terytorium rosyjskiej cerkwi”. To, że tak zwane „przejście Metropolii Kijowskiej we władanie Moskwy stało się „nie zgodnie z przepisami kanonicznymi”, Patriarchat Ekumeniczny uznał już w 1924 roku. Dzisiaj Synod po raz kolejny potwierdził to stanowisko. Mówiąc świeckim językiem prawniczym, Patriarchat Ekumeniczny uznał Moskiewię za złodzieja (rozbójnika z wielkiego gościńca), który ukradł (przywłaszczył) prawosławie Rusi Kijowskiej i jej świątynie (cerkwie, sobory, ławry, klasztory). I najważniejszy wniosek prawno-kościelny (kanoniczny): „Przez zniesienie przez Synod Patriarchatu Ekumenicznego Listu Synodalnego z 1686 roku zniesiona została administracja (kierownictwo) Cerkwi moskiewskiej nad Metropolią Kijowską i wszystkimi eparchiami na Ukrainie” — oświadczył archijerej Cerkwi Konstantynopolitańskiej, przedstawiciel Patriarchatu Ekumenicznego przy Światowej Radzie Kościołów, arcybiskup Telmiski Iow (Hecza). „Z kanonicznego punktu widzenia oznacza to, że dzisiaj na Ukrainie Cerkwi prawosławnej MP już nie ma. Wszyscy archijereje na Ukrainie są teraz de facto, zgodnie z tą decyzją synodu, archijerejami Stolicy Ekumenicznej i teraz muszą czekać na dyrektywę Patriarchatu Ekumenicznego dotyczącą ich dalszego istnienia”, — podkreślił archijerej Iow. Wyjaśnił także, że „Zgodnie z kanonami Cerkwi na terytorium jednego państwa może istnieć tylko jedna Cerkiew prawosławna”. Służba prasowa patriarchy Cyryla histerycznie zareagowała na to oświadczenie, cynicznie proponując Iowowi „leczenie” jego „stanu duchowego i zdrowia psychicznego”. Teraz, zgodnie z zasadami i kanonami kościelnymi, RPC jest sektą, nielegalną organizacją religijną, a nie kanoniczną Cerkwią, którą Sobór Ekumeniczny po jej powstaniu przez długi czas nazywał „sługą Antychrysta” i „przystanią demonów”. Okazało się, że Patriarchat Ekumeniczny nigdy nie nadał RPC Tomosu o autokefalii. W Patriarchacie Konstantynopolitańskim podkreślono, że autokefalia RPC była samozwańcza (podobnie jak tzw. „DRL” i „ŁRL”. — Aut.): metropolitę moskiewskiego Jonasza wybrano w 1448 roku w Moskwie bez zgody Konstantynopola, a więc Jonasz był w istocie samozwańcem, podobnie jak sama metropolia Moskiewii. Duch Świętej Rusi — w Kijowie Athoniccy starcy od ponad tysiąca lat zapewniają: „Duch Świętej Rusi przebywa w Kijowie”. A Ekumeniczny patriarcha Bartłomiej napisał kiedyś: „Prawosławie światowe to konstelacja niezależnych i równych narodowych Kościołów”. Jeden z greckich starców – schimnich, który odwiedził Moskwę i zwiedził Sobór Chrystusa Zbawiciela, oświadczył krótko i treściwie: „A Chrystusa to tam przecież nie ma!” Już mamy, że w „konstelacji niezależnych i równych narodowych Kościołów” zajaśniała także nasza miejscowa, jedyna autokefaliczna ukraińska prawosławna Gwiazda. Zjednoczywszy sobór biskupi się odbył. Ekumeniczny patriarcha Bartłomiej osobiście wręczył wybranemu zwierzchnikowi jedynego miejscowego Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Tomos o autokefalii. Jestem przekonany, że w ciągu kilku lat Ruś-Ukraina Prawosławna z duchowym centrum w Kijowie odrodzi się na wieki. Tak powinno być. I tak będzie. To będzie realizacją Bożego planu! My, Ukraińcy, wytrwamy w wojnie z rosyjskim agresorem, odniesiemy zwycięstwo nad putinowskim faszyzmem i odzyskamy dla Ukrainy anektowany Krym oraz okupowane terytoria Donbasu. Imperium Rosyjskie rozpadnie się w wyniku narodowowyzwoleńczej walki uciskanych narodów, dla których Ukraina będzie wzorem demokratycznego państwa.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Wspierajmy odważnych!

«Nadzieja w Bogu, a siła w ręce!» Ten napis na mieczu hetmana Mazepy stał się symbolem dla ludzi, którzy wracają dziś z wojny w Donbasie. O jednym z nich, bojowniku-weteranie — Olesiu Nosohrijce, który po zranieniu trafia do rodzinnego Kaniowa, opowiada powieść „Powrót” (wydawnictwo „Jarosławiw Wał” i Etniczni Kozacy Naddnieprza, 2018). Autorzy Łesia Honczar i Rusłan Najda opisują los chłopaka, znając prawdę z autopsji. No dobrze, kozak wrócił, a co dalej? W jaki sposób — oto główne pytanie — stanie się on człowiekiem nowego typu? Bo przecież wojna dla jednych to upadek i zepsucie, dla innych — droga hartowania ducha. Lecz bez tlenu ogień nie płonie… A bohater powieści, zagnany przez los w straszną bezwyjściowość Donbasu, nagle rozumie: Ojczyznę bronić — to świętość, ale jak żyć dalej, kiedy powietrza nie wystarcza? „Powrót” to próba zrozumienia tego, co się z nim dzieje. Autorzy włożyli w głowę i usta swojego bohatera mnóstwo głębokich i osobistych przemyśleń. Wiktor TKACZENKO, członek „Proświty”, przewodniczący Sekretariatu Ogólnoukraińskiego Związku Weteranów. W przeddzień wyjazdu Sekretariat Ogólnoukraińskiego Związku Weteranów ogłosił zbiórkę prezentów od stołecznych uczniów. Prezenty oraz listy z rysunkami i amuletami dla naszych obrońców zebrały kijowskie szkoły nr 140, 235 oraz dziewiąta „W” klasa ze szkoły nr 317. Książki i gazety dla żołnierzy ukraińskiego wojska przekazał Andrij Szczekun, dyrektor generalny Przedsiębiorstwa Państwowego „Narodowe Wydawnictwo Gazetowo-Czasopiśmiennicze”. Jasne wrażenia pozostały po spotkaniach z desantowcami. Nasz busik długo stał na punkcie kontrolnym, dopóki wyjaśniano szczegóły naszego przejazdu na linię frontu, a kiedy podjechał samochód eskorty, już się ściemniało. Z wyłączonymi światłami nasz eskort szybko poruszał się w stronę frontu. Chłopcy opowiadali, że moskiewscy najemnicy często kierują na nasze pozycje drony, by razić z nich granatami ukraińskich żołnierzy i samochody, w tym również wolontariuszy. Dlatego jechać trzeba bez świateł i jak najszybciej. Na koncert zbierało się po kilka osób z każdej pozycji, oddziału, plutonu. Pomieszczenie było już przygotowane. Na „scenie” przymocowano flagi od stołecznych szkół, które przekazały prezenty bojownikom. Na tych flagach żołnierze pisali dzieciom słowa podziękowania. Po pieśni powitalnej Ałły Wasyk włączyłem laptopa, na którym było nagrane świąteczne pozdrowienie od uczniów stołecznej szkoły nr 140. Wstrzymując oddech, słuchała go cała sala. Amulety, wykonane troskliwymi rękami dzieci ze szkoły nr 235, trafiły do każdego obrońcy. Potem — kozacka pieśń bandurzysty Witalija Moroza. Koncert zakończył się wspólnym wykonaniem pieśni „Oj, w ługu czerwona kalina”. Za czas pobytu u naszych obrońców odwiedziliśmy nie tylko desantowców 80. brygady, ale i Halina WOŁOSZCZUK, wykładowczyni katedry filologii Kołomyjskiego Instytutu Naukowo-Dydaktycznego. Studenci i wykładowcy Kołomyjskiego Instytutu Naukowo-Dydaktycznego niedawno przeprowadzili słodki kiermasz charytatywny „Pomóż wojownikowi ATO”, który organizują w przeddzień świąt już czwarty rok z rzędu. Udało im się zebrać 5 000 hrywien. Środki przekazano kapelanowi Kołomyjskiej eparchii UKGK ojcu Wasylowi Dowhaniukowi na zakup leków i słodyczy dla szpitala wojskowego w Siewierodoniecku. Na początku akcji do obecnych zwrócił się dyrektor instytutu Jurij Plekan: „Wyrażamy wdzięczność wojownikom, którzy bronią naszego kraju i robią wszystko, co możliwe, by wspierać kilku innych, stojących na czołowych rubieżach linii frontu. Zdarzały się też problemy, których w takich wyjazdach nie brakuje. Ale potężny ładunek pozytywnych emocji i energia od bojowników Sił Zbrojnych Ukrainy były najlepszą nagrodą za wszystkie niedogodności i kłopoty. — Do każdego chciało się przytulić sercem — dzieliła się zasłużona artystka sztuki estradowej Ukrainy Ałła Wasyk. — Ci odważni mężczyźni i kobiety dziś swoimi życiami bronią rodzinnego kraju przed podstępnym wrogiem. Nie lubię zimna i bardzo zmarzłam w podróży, ale ich uśmiechy, życzenia grzały moją duszę. Dodawały sił do każdego naszego kolejnego przejazdu i występu. Modlę się do Boga, aby omijały ich kule, aby po zwycięstwie wrócili do swoich rodzin zdrowi i nieuszkodzeni. Aby pojechać na linię frontu, Ałła Wasyk, Ołeksandr Kozułko, Witalij Moroz wzięli urlop na własny koszt. Te poświęcenia mogą wydawać się komuś niezbyt wielkimi, ale określają one poziom ich świadomości i postawy obywatelskiej. Każdy z nas musi pomagać lub wspierać Siły Zbrojne Ukrainy w tym trudnym czasie. Nie szukać przyczyny, by nie robić, a szukać możliwości. Obecnie wszyscy Ukraińcy muszą wyznawać dewizę desantowców: „Nikt oprócz nas!”. Tetiana KUSZTEWSKA, pisarka (Essen, Niemcy). Dla autorów ich twórczość literacka to misja zarówno duchowa, jak i społeczna. Znam ich osobiście od dawna. Oni sami tacy są — ludzie nowego typu. Przyjrzyjmy się różnorodności ich projektów: tutaj i „Pomniki Przodków” Łesi Honczar (moim zdaniem nikt jeszcze nie napisał nic głębszego, życzliwszego i smutniejszego niż te sagi i dawne ukraińskie legendy), proza na tematy współczesne, a do tego jeszcze powieści kulinarne, jedna z nich „Kozacka Kuchnia”, nawiasem mówiąc, przetłumaczona na niemiecki, w Niemczech stała się już bestsellerem. Za każdym bohaterem twórczego małżeństwa stoi to, co można nazwać „kodeksem honorowym”. A ich nadzieję sformułowałabym tak: nieprzeciętni ludzie odwiecznie są w opozycji do władzy, a ludzie bez talentu — zawsze radośnie do władzy lgną. Dlaczego tak? A dlatego, że władza potrzebuje konserwacji rzeczywistości, a ludzie utalentowani — potrzebują postępu. Czy Ukraina jest dziś zainteresowana talentami? Takimi jak bojownik-kozak Ołeś z „Powrotu”? On jest centrum przyciągania wszystkiego, co jasne, godne i życiodajne, wokół niego gromadzi się jego kozackie bractwo — chłopcy o absolutnie przejmującej szczerości i prostocie. Rozumni, myślący o losach Ukrainy i Rosji. Człowiek powinien myśleć, patrzeć prawdzie w oczy. Rosja dzisiaj to epoka całkowitego gnicia i totalnej manipulacji, ideologicznego terroru i wszechobecnego kłamstwa. Agresja Rosji to przyczyna cierpień i nieszczęść Ukrainy, która pięć lat temu wybrała europejską drogę. „Powrót” to niezwykle aktualny dziś tekst, pragnienie dostrzeżenia czasu w odcieniach i barwach. Fabuła to szkielet, z którego wyrastają ciało i dusza powieści. Autorzy gęstością swojego pisania, ilością podtekstów, fantastycznych dialogów (czego wart jest sam „prosty mówiący koń”, który otrzymuje listy z frontu!) — zamienili książkę w niezwykle żywy dialog z czytelnikiem. A prawdziwa istota i talent Olesia to kozackie załogi, gdzie najważniejsze jest bractwo, niezależność ekonomiczna, „...wolność, własna ziemia, młoda żona i towarzystwo. Wierzyłem, że właśnie takie załogi rozkwitną wkrótce, jak tylko ta przeklęta wojna się skończy — po całej kozackiej Ukrainie!” — tak piszą autorzy. Żyć wśród swoich, tych, którzy myślą tak jak ty, podzielają ideały pasjonarności, zdrowej wściekłości (mój stary mądry ojciec mawiał — „zrób albo zdechnij!”), siły zamiaru, powrotu do najlepszych tradycji kozackiej Ukrainy, do tej samej dewizy życia, która była na mieczu Mazepy: „Nadzieja w Bogu, a siła w ręce!”. Autorzy jakby wstrzyknęli nam swoje 136 zastrzyków-stron dzielności i optymizmu. Powieść ma wyrazisty finał — misternie spleciony i nieoczekiwany, jakby wybuchała nasza świadomość: wszystko uda się Olesiowi Nosohrijce! I nam wszystko się uda! W „Powrocie” występuje postać Wirinei — dziewczyny potężnej, która potrafi podejmować trafne i ryzykowne decyzje: pod ostrzałem ze strefy wojennej Donbasu ratuje się sama i ratuje swojego konia. Odszyfrowanie wizerunku silnej kobiety, prawdziwej ukraińskiej kozaczki, to ważna cecha współczesnej literatury ukraińskiej. To właśnie ten wizerunek, za którym wiecznie tęskni przeważnie męska literatura ukraińska. Na świat od dawna przebija się epos o życiu w dzisiejszej Ukrainie, o wojnie w Donbasie, o tragedii Krymu — materiału jest na dziesięciu Szekspirów. A wizerunek dzisiejszej Ukrainki jest niezwykle znaczący. Zdaję sobie sprawę, jak trudno go sprasować w powieść, opowiadanie czy sztukę. Ale trzeba przynajmniej próbować przemyśleć tę rzeczywistość. ...Nigdy nie zapomnę tego zmierzchłego wieczoru listopada 2018 roku. Za oknem pociągu „Konstantynówka – Kijów” — noc i step. W przedziale jesteśmy trzy kobiety… Pierwsza — starsza, przez całą drogę milczy albo nagle przełyka łzy, odwracając się do okna wagonu. My z młodą towarzyszką rozmawiamy o życiu. Żenia — tak ma na imię, była pielęgniarką w ukraińskim szpitalu w Donbasie. Opowiada, że w szpitalu leżał u nich młody żołnierz z przerwanym kręgosłupem. Jemu, samemu na świecie, nie było dokąd i do kogo wrócić po szpitalu. Żenia, z natury romantyczka i, według jej słów, „człowiek z pragnieniem czynu bohaterskiego”, — odważyła się na ten czyn, zabrała żołnierza do siebie. Ale nic z tego nie wyszło. Złożyła się — nie-miłość. Do całkowitego odrzucenia i nienawiści do siebie nawzajem… Tak bywa w strasznym świecie, gdzie nikogo i nigdy nie można siłą uratować. „Ale przecież jasne momenty u was były?” — pytam. „Najjaśniejszymi dla niego chwilami były te, kiedy odwiedzali go sąsiedzcy chłopcy-bliźniacy, a on lepił im z plasteliny wesołe zwierzątka…” — powiedziała Żenia i zapłakała. I wtedy cierpliwość starszej kobiety się skończyła. Okazało się — jest spod Saratowa. Wiezie do domu urnę z prochami syna-kontraktowca. Pojechał on na Donbas na wojnę zarabiać pieniądze. „Ale więcej wam, dziewczęta, nic nie powiem. Nie wolno. O tym — gdzie i jak zginął syn — nie mogę mówić. Bo nie opłacą pogrzebu i nie dadzą pieniędzy… A ja muszę starszemu synowi-inwalidzie kupić mieszkanie za te pieniądze…” I zapłakała. W ślad za nią zarydałam już ja. Tak właśnie jechałyśmy — dwie Ukrainki, jedna spod Krzemieńczuka, druga — z Doniecczyzny, a trzecia — Rosjanka spod Saratowa. I płakałyśmy… Ot, o tym by napisać i napisać z taką niedźwiedzią furią, jak u najlepszych ukraińskich klasyków. Tekstów, które z latami będą znajdować nowe sensy i nowe brzmienie, życzę autorom „Powrotu”. A tę ich książkę z autografem przechowuję i będę przechowywać jak drogą relikwię. Styczeń 2019. Z tygodniowego wyjazdu na front powróciła twórcza grupa koncertowa z Kijowa, która witała naszych żołnierzy z okazji świąt noworocznych. W składzie artystycznego desantu byli także proświcianie. Wyjazd zorganizowało Ogólnoukraińskie Zjednoczenie Weteranów oraz proświcianie przy wsparciu finansowym Państwowej Służby do spraw Weteranów Wojny i Operacji Antyterrorystycznej.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Miłość w czynach, a nie w słowach

„Miłość polega na czynach, a nie na słowach! — mówił Metropolita Andrzej Szeptycki. — Kto na swoim stanowisku pracuje dla dobra narodu, sumiennie wypełniając swoje obowiązki, ten jest lepszym patriotą niż ten, który dużo mówi, a mało robi”. dla naszej przyszłości i przyszłości naszych dzieci. Dziś każdy z nas czym może pomaga naszym obrońcom. Wzywamy do świadomości. Dziękuję wszystkim, którzy wzięli udział w dobroczynnym kiermaszu”. Studenci sprzedawali własnoręcznie przygotowane smakołyki. W akcji wzięli udział dyrektor PP „Kołomyjski Kombinat Chlebowy” Iwan Humeniuk oraz przedsiębiorca, kołomyjanin Oleh Wenc. „Naród naszego państwa zjednoczył się przeciwko rosyjskiemu agresorowi. Na polu bitwy — obrońcy, dzielni, odważni, waleczni. Oni bronią nas i naszej Ukrainy. Także lekarze, którzy przywracają rannych do życia, wolontariusze, na barkach których trzyma się nasza armia. Niech los hojną ręką obdarza wszystkich obrońców naszej niepodległej Ukrainy życiowymi zwycięstwami”, — powiedział ojciec Wołodymyr Humeniuk, duchowy opiekun młodzieży studenckiej Kołomyjskiego Instytutu Naukowo-Dydaktycznego, i pobłogosławił wszystkich obecnych.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Kanonizacja ducha narodowego

Mogiła Askolda… To miejsce święte, obmyte krwią pierwszego z znanych naszych książąt. Jest ono owiane dawnymi i dzisiejszymi legendami. Dziś tu, w kaplicy przy cerkwi św. Mikołaja UGKC, oni powracają do nas, współczesnych, w rozpoznawalnych obrazach. Na pierwszy rzut oka uderzają swoją siłą i niezniszczalnością ducha narodowego. Tego ducha wolności i godności, który unosił się w ruskich drużynach Światosława Waleczного i w kozackich oddziałach Bohdana Chmielnickiego, wrzał w studenckim kurenie bohaterów Krut, kipiał w powstańczych oddziałach ataманów lat 20. i UPA lat 40., huczał podczas Rewolucji Godności, a dziś wrze w sercach naszych obrońców, którzy bronią naszej niepodległości przed dawnym moskiewskim wrogiem. Mykoła CYMBALIUK Całą tę potężną energię ducha narodowego zdołała przekazać w swoim szerokoformatowym monumentalnym dziele zasłużona działaczka sztuki Ukrainy Maryna Sochenko. Nad nim pracowała ponad pół roku — od licznych kartonów (szkiców) aż po ukończony malowany fresk. — To zamknięta kompozycja — opowiada Maryna. — Dodawać tu już nic nie można. Chociaż radzono mi wciąż coś domalowywać. Jest tu już pięćdziesiąt pięć portretów w czterech rzędach. Lewa strona — uogólnione, symboliczne wizerunki bohaterów, którzy symbolizują ten czy inny okres naszej historii. I konkretne: legendarni dowódcy formacji wojskowych UNR, atamani oddziałów powstańczych, nasi współcześni. Prawa — bohaterowie Niebiańskiej Sotni, poległi na froncie wschodnim. Czyli wszyscy ci, którzy walczyli i oddali życie za wolność i niepodległość naszej ziemi. W lewej części kompozycji, począwszy od pierwszego do czwartego rzędu, artystka przedstawiła między innymi atamanów Piotra Diaczenka, dowódcę pułku Czarnych Zaporożców Armii UNR, Wasyla Czuczupakę — Republiki Hołodnojarskiej, Daniła Terpyła (ataman Zielony), Ołeksandra Lisowskiego, setnika 3. pułku hajdamackiego, pułkowników Jewhena Konowalca, Piotra Bołbochana, Wasyla Tiutiunnyka, Ołeksija Ałmazowa, generała-chorążego Armii UNR, dowódcę Zaporoskiego dywizjonu konno-artyleryjskiego Odrębnej Zaporoskiej Dywizji wojsk Centralnej Rady. Są tam dwaj Bohaterowie Krut: Wołodymyr Szulhyn i najmłodszy z niezniszczalnej plejady — Mykoła Hankewycz. W części lewej i całkowicie prawej można rozpoznać Markijana Pasławskiego, pseudonim „Franko”, obywatela USA, który zginął pod Iłowajskiem i został pochowany tutaj, na Mogile Askolda; Bohaterów Ukrainy Andrija Kyzyło, absolwenta Kijowskiego Wojskowego Liceum im. Iwana Bohuna, majora Sił Zbrojnych Ukrainy, generała-majora Serhija Kulczyckiego, Wasyla Sliepaka, pseudonim „Mif”, śpiewaka operowego… Jest tu też pięciu spośród stu poległych „kiborgów”, obrońców lotniska w Doniecku: mieszkaniec Chmielnickiego Iwan Zubkow, kijowianin Ihor Bronewycki („Tak przeszył mi duszę, ma takie oczy!” — mówi Maryna), lwowianin Andrij Hrycan, najmłodszy, 18-letni mieszkaniec Sum Andrij Tabała i chersończyk Ołeksij Boldyriew. To ten Boldyriew, Rosjanin etnicznie i jeden z najbardziej patriotycznych Ukraińców, który na dziewięć dni przed swoją śmiercią we wrześniu 2015 roku na swojej stronie w sieci Facebook zamieścił post: „Tak często zaczęło brzmieć zdanie »ludzie są zmęczeni wojną«… Drodzy ludzie, odpocznijcie. Dla was wojny nie ma, ale i tak jesteście jej zmęczeni… Nie martwcie się! Tu, gdzie wojny nie ma, my, idioci, którzy mogliśmy się wykupić albo uciec do innego kraju, obronimy wasz odpoczynek. My nie umiemy się męczyć. I nie trzeba się martwić o chłopaków, którzy tu są! Przecież nikt was nie prosił, żebyście nas bronili. Wy w ogóle nie rozumiecie, za kogo tu walczymy. Ale to nieważne. Przecież jesteście zmęczeni. Odpoczywajcie…” — Boli mnie to… — dzieli się ze mną Maryna. — Kiedy malowałam ich portrety, tyle wypłakałam… Ci — pokazuje na prawą stronę kompozycji — to nasi majdanowcy. Wielu z nich znałam. Kiedy chowano Andrija Iwanowa, byłam na jego pogrzebie. Był moim przyjacielem. Zmarł latem, chociaż go pielęgnowaliśmy. Po Majdanie Andrij z pierwszą falą ochotników poszedł na front. Pod Debalcewem został ciężko ranny, wrócił bez ręki. Wyobrażasz sobie, w noc jego śmierci przyszła do mnie od niego esemesa: „Mariniczko, ja już tu jestem!”. I tej nocy on umarł… Wielu uczestników Majdanu Soczenko malowała na podstawie fotografii, które przynosili jej wolontariusze i matki. Jedni przychodzili do niej sami, inni nawiązywali z nią kontakt przez Internet. Dla niej praca nad portretem to nie zwykłe odtwarzanie twarzy. Aby pokazać człowieka tak, jak robi to Maryna, poza umiejętnościami malarza trzeba być subtelnym i głębokim psychologiem, wejść w duszę bohatera. Dlatego poznaje ich przyjaciół, krewnych, matki. Rozmowy z nimi pomagają dostrzec żywą duszę przedstawianego, a nie zastygły przed obiektywem zarys. Opowiadając dalej, Maryna przechodzi od jednego bohatera Niebiańskiej Setni do drugiego i wymienia imiona: Illia Idel, bojownik batalionu Ajdar… Żenia Marczuk („zginął bohatersko pod Iłowajskiem”)… Denys Denysiuk, uczestnik Majdanu, dziennikarz kanału STB, zginął pod Szyrokynem (przy okazji, nikt z ich firmy nie przyszedł na otwarcie malowidła)… Kulczycki, tu są dwaj, jeden z nich to Wołodymyr, uczestnik Majdanu… Ołeksandr Klitynski („spłonął w Domu Związków Zawodowych, tutaj, na górze przy cerkwi, pochowany jest obok Pasławskiego”)… Dalej Wiktor Szewec, Olha Bura, Ołeksandr Plechanow, Andrij Mowczan, Nihojan, Żyznewski, Melnyczuk, Poliański… — Miejsce na górnym tarasie nad Majdanem, gdzie zginął Leonid Poliański, — wspomina artystka — jest przedstawione na moim obrazie, który namalowałam tam z natury. Tabliczki tam wciąż nie ma… Często spotykam się i rozmawiam z jego matką: to po prostu jedna wielka żywa rana. Choć wszyscy oni są tacy. A matka Bronewyckiego (jest jego jedynym synem) chodzi z portretem na wszystkie uroczystości, które organizują cyborgowie, na wszystkie spotkania matek… Wychodzi na scenę z jego portretem i mówi: „Przyszłam, i to jedyne, co mam”. Portret Wereminia, dziennikarza gazety „Wiesti”, którego pobili kijami tituszki za jego działalność zawodową, zamówił u malarki ksiądz, proboszcz tej cerkwi. „A na tym miejscu, — martwi się Maryna, — to paskudztwo (aludując na właścicieli gazety) nawet nie postawiło tabliczki pamiątkowej”. Zatem główna część pracy — zdobienie kaplicy cerkwi św. Mikołaja Cudotwórcy — została ukończona. Ale nie mniej pracy pozostaje przy prawym i lewym ołtarzu bocznym. Zgodnie z projektem zostaną też pomalowane dwa łuki. W kartuszach, gdzie zwykle umieszcza się ikony, zostaną wymalowane portrety hetmanów, przywódców narodowo-wyzwoleńczej walki początku XX wieku. Zatem zakończenia tego monumentalno-sakralnego zdobienia kaplicy nie zobaczymy jeszcze szybko. — Kiedy parafianie cerkwi Świętomikołajewskiej zwrócili się do mnie, abym uwiecznieniła pamięć poległych bohaterów za Ukrainę, malując ich portrety, — mówi Maryna Soczenko, — szczerze mówiąc, nie wyobrażałam sobie całego ogromu pracy i odpowiedzialności. Kto wie, gdybym wiedziała, może nawet bym nie zaczynała. Co więcej, początkowo, zgodnie z projektem, ojciec Ihor chciał, abyśmy namalowali całą kijowską Niebiańską Setnię. Ale w trakcie pracy zrozumieliśmy, że to nierealne z wielu powodów. Oczywiście malarstwo cerkiewne ma swoje kanony, dlatego portretów nie można było malować w sposób dowolny. Maryna Soczenko zaproponowała w kompozycji obraz Opieki Najświętszej Bogurodzicy, a pod jej opieką — naszych narodowych bohaterów. Połączenie w sztuce współczesnej różnych stylów, eklektyzm, nie jest niczym nowym. Ale podobnego dzieła w malarstwie monumentalnym, zdaje się, jeszcze nikt nie stworzył. Poszukiwania nowych form wyrazu ideowego językiem sztuki nierzadko prowadzą do uderzających rezultatów. Sam fakt, że artystce, mimo trudności, udało się stworzyć dzieło monumentalne o wysokim wydźwięku społecznym i utalentowanie namalowane, wymaga jeszcze głębszej analizy i refleksji, zarówno ze strony duchownych, jak i historyków sztuki. Jedno jest niezaprzeczalne: na Mogile Askołdowej, w kaplicy przy cerkwi św. Mikołaja Cudotwórcy, wytrysnęło potężne źródło niezniszczalnej energii ducha narodowego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Oto władza: „język” ma, a mowy nie zna

Anatolij KOWALCZUK W grudniu ubiegłego roku w Owidiopolu — stolicy rejonu w obwodzie odeskim, odbyła się uroczystość „Dwie gwiazdy”. Zorganizował ją wydział kultury miejscowej rejonowej administracji państwowej. Prowadzącą święto i przewodniczącą jury, które wyłaniało zwycięzców konkursu piosenki, była kierownik wydziału kultury RAP Ołena Horiaczych. Wystąpienie przed uczestnikami wydarzenia, liczne komentarze i kwestie wygłaszała w języku rosyjskim. Wszystkie ogłoszenia, napisy powitalne z okazji dnia św. Mikołaja i Nowego Roku, wystawione w miejscowym domu kultury, również zostały wykonane w języku nieukraińskim. A działo się to w rejonie, gdzie Ukraińcy stanowią 80% populacji. Dla większości mieszkańców język ukraiński jest ojczystym i wszyscy władają nim bez problemów. Jakie może być wyjaśnienie tego anomalnego przypadku, który jest sprzeczny nie tylko ze zdrowym rozsądkiem, ale i z ukraińskim ustawodawstwem? Z takim pytaniem w poprawnej formie zwróciło się do pani Horiaczych aktywne małżeństwo uczestników święta, Mykoła Ciupa i Wałentyna Petrenko, do niedawna soliści-wokaliści Odeskiego Teatru Operowego. Nawiasem mówiąc, są oni zwycięzcami niejednego konkursu piosenki. Jak się okazało, Horiaczych jest rodowitą mieszkanką owidiopolskiego. Odpowiedziała dobrą ukraińszczyzną, że przyzwyczaiła się prowadzić wszystkie imprezy w „rodzimym rosyjskim”. Nikt nigdy (ani kierownicy rejonu, ani jego mieszkańcy) nie zwracał jej uwagi z powodu ignorowania przez nią, jako urzędnika państwowego, podczas wykonywania obowiązków służbowych państwowego języka ukraińskiego. Jednak taka odpowiedź nie zadowoliła patriotycznego małżeństwa i już następnego dnia zwrócili się oni do zastępcy przewodniczącego Owidiopolskiej RAP Ołeksandra Worochajewa. Ten uważnie wysłuchał nieobojętnych Ukraińców, uznał słuszność ich żądań i obiecał podjąć zdecydowane kroki w celu przestrzegania ustawodawstwa językowego w rejonie. I rzeczywiście, po kilku dniach wszystkie publiczne napisy powitalne z okazji świąt w Owidiopolu zostały wykonane w języku państwowym — ukraińskim. Jak powiedziała przewodnicząca Mikołajowskiej obwodowej organizacji NSPU Wira Maruszczak, Mykoła Mykołajowycz Arkas zawsze służył ukraińskiemu słowu i wiele robił dla jego zachowania w carskiej Rosji. Prowadził wielką pracę kulturalno-oświatową: zbierał folklor muzyczny, napisał pierwszą ukraińską operę „Kateryna” według fabuły utworów Szewczenki, książkę „Historia Ukrainy-Rusi” — pierwszą historię naszej Ojczyzny, wydaną w języku ukraińskim, stworzył i opiekował się ukraińską szkołą we wsi Bohdaniwka. Pisarka trzymała w rękach jedno z najcenniejszych znalezisk archiwalnych — dziennik, który prowadził 24-letni Mykoła Arkas. Właśnie jemu młodzieniec powierzał swoje najskrytsze myśli i pisał wiersze, które świadczyły o poetyckim talencie. Drogim i rodzimym dzieckiem M. M. Arkasa było mikołajowskie towarzystwo „Proświta”, które propagowało język i kulturę ukraińską, podnosiło świadomość narodową Ukraińców poprzez wieczory, wykłady, wystawy, koncerty. Weteranka mikołajowskiego OO WUT „Proświta” im. T. Szewczenki Inna Bereza akcentowała, że w dzień Bożego Narodzenia czcimy człowieka, którego sprawę należy aktywizować. Wkrótce będziemy obchodzić 30-lecie odrodzenia „Proświty” w Mikołajowie i ta data powinna stać się impulsem do poprawy pracy oświatowej w mieście i obwodzie. Inna Juchymiwna podkreśliła, że przykładem do pracy w tej dziedzinie jest działalność Pierwszego Ukraińskiego Gimnazjum, którego kierownikiem jest zasłużony pracownik oświaty S. W. Bereżnyj. Ale nasuwają się wątpliwości: czyżby przewodniczący rejonowej administracji państwowej i jego zastępcy nie znali ukraińskiego ustawodawstwa, w szczególności wymogów dotyczących obowiązkowego używania języka państwowego? Czy może nie słyszeli o Dekrecie Prezydenta P. Poroszenki o ogłoszeniu lat 2018–2028 Dekadą języka ukraińskiego? Czyż nie rozumieją, że swoją obojętnością i wahaniem w kwestiach realizacji polityki humanitarnej naszego państwa urzędnicy wkładają atuty w krwawe ręce kremlowskich najeźdźców? Którzy uznają, że owidiopolskie, bołgradzkie (mała ojczyzna Petra Poroszenki) czy izmaiłskie to nie Ukraina, a „russkij mir”, i wtargną do obwodu odeskiego, by „bronić rodaków przed banderowską kijowską juntą”. Miłujący pokój i pracowici mieszkańcy obwodu odeskiego zdecydowanie występują przeciwko zakusom moskiewskich „braci” na ich kraj. Nie chcą przekształcenia swojej ziemi w strefę działań wojennych. I nigdy nie dopuszczą, aby ich miasta i wsie zamieniły się w ruiny. Dlatego ludzie są gotowi dać godny odpór wszystkim prowokatorom i kremlowskim agentom, którzy od czasu do czasu próbują podburzać ich do separatystycznych, antyukraińskich akcji. Ukraina, jako państwo prawne i demokratyczne, nie dyskryminuje swoich obywateli ze względu na rasę, narodowość, język, wyznanie itp. Gwarantuje wszystkim mniejszościom narodowym zamieszkującym jej terytorium prawo do zachowania tożsamości narodowej, uczenia się języka, przyswajania tradycyjnej kultury i zwyczajów swoich przodków. A także możliwość swobodnego wyboru języka komunikacji w rodzinie, w życiu codziennym, w miejscach publicznych. Co więcej, kwestia narodowości, języka ojczystego, wyznania, przynależności partyjnej jest prywatną sprawą każdej osoby. Ale wszyscy muszą wiedzieć: język ukraiński jest jedynym językiem państwowym na Ukrainie. Jego status prawny został na zawsze utrwalony w Konstytucji Ukrainy. Wymóg, aby wszyscy urzędnicy biegle władali językiem ukraińskim i powszechnie używali go podczas wykonywania obowiązków służbowych, zawarty jest w szeregu ustaw i aktów wykonawczych. Ważną dla interpretacji prawnej art. 10 Ustawy Zasadniczej jest uchwała Sądu Konstytucyjnego Ukrainy z dnia 14 grudnia 1999 r. Nasze państwo musi dbać o to, aby wszyscy jego obywatele, niezależnie od narodowości i miejsca zamieszkania, dobrze znali, szanowali i kochali język ukraiński jako jedyny język państwowy. Ponieważ swobodnym władaniem ukraińskim będą demonstrować nie tylko lojalność polityczną, ale także miłość do naszej Ojczyzny, szacunek do jej symboli państwowych, z których jednym z najważniejszych jest język rdzennego narodu. Władza zaś musi sprzyjać temu, aby państwowy język ukraiński stał się językiem komunikacji międzyetnicznej, jedności obywatelskiej i pokoju dla wszystkich grup narodowych na całym terytorium Ukrainy. Przecież właśnie taka jest praktyka światowa i nasze państwo nie powinno być wyjątkiem od tej reguły. Chociaż droga Ukrainy do standardów międzynarodowych, w szczególności w sferze językowej, nie jest prosta. Wszak wieloletnia polityka przymusowej denarodowizacji naszego narodu doprowadziła do strasznych deformacji w sferze duchowej, w szczególności w sferze językowo-kulturowej. Niestety, przez poprzednie 27 lat władza Niepodległej Ukrainy, reprezentowana w większości przez ludzi przypadkowych, niepatriotycznych, niezdecydowanych i niemrawych, a częściowo zdradzieckich i nastawionych otwarcie antyukraińsko, nie wykazywała woli politycznej, mądrości i wytrwałości w procesie budowania państwa. Dlatego nie zdołała przezwyciężyć odziedziczonych po reżimie komunistycznym haniebnych wypaczeń w tej niezwykle ważnej dziedzinie duchowej. Oprócz organów władzy państwowej i organów samorządu terytorialnego o znaczne wzmocnienie pozycji języka ukraińskiego powinna dbać także patriotyczna społeczność: członkowie ukraińskich partii patriotycznych i organizacji społecznych, radni rad lokalnych, wszyscy, którzy dbają o duchowość, patriotyzm i kulturę młodego pokolenia: nauczyciele szkół ogólnokształcących, wychowawcy przedszkoli i, oczywiście, rodzice, ponieważ chcą, aby ich dzieci wyrosły nie tylko na wysoko wykształconych, moralnych ludzi, ale także na prawdziwych synów i córki naszej Ojczyzny. I czuły się na Ukrainie nie sługami obcych, lecz rzeczywiście były jedynymi gospodarzami ojczystej ziemi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Świeca pamięci Mykoły Arkasa

Z inicjatywy Mikołajowskiej organizacji obwodowej Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy oraz weteranów towarzystwa „Proświta” odbyła się akcja „Świeca pamięci M. Arkasa” z okazji 166. rocznicy urodzin wybitnego ukraińskiego historyka, kompozytora, działacza społecznego, oświeceniowca, folklorysty. Dyrektor placówki opowiedział, że gimnazjum od 2003 roku nosi imię Mykoły Arkasa. W szkole szerzy się jego idee, realizuje życiowe credo. Przeprowadzane są Czytania Arkasowskie, ustanowiono nagrodę imienia Arkasa, odbywają się wydarzenia w muzeum historii gimnazjum. Mowa także o pielęgnowaniu języka ukraińskiego, realizacji modelu edukacji artystyczno-estetycznej, w której poczesne miejsce zajmuje wykonywanie i słuchanie utworów M. M. Arkasa poprzez muzyczny abonament filharmoniczny. W gimnazjum działa komórka Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Owocna jest współpraca z zespołem Szkoły Ogólnokształcącej w Chrystoforiwce w rejonie basztańskim. W placówce znajduje się jedyna w Mikołajowie rzeźba przedstawiająca M. Arkasa w pełnej postaci, jest też kącik pamięci Arkasa z jego płaskorzeźbą. Tematyka arkasowska jest bliska pisarzom. Jak powiedział członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Witalij Rohoża, który wprowadził postać Arkasa i jego syna w powieściach „Otawa” oraz „Wola albo śmierć”, w Mikołajowie Mykołę Arkasa nazywają Grekiem z duszą Ukraińca, zapominając, że jeden dziadek był z pochodzenia Grekiem, a ze strony matki wywodził się z przedstawicieli wojska zaporoskiego. Ukraińską duszę pielęgnowała matka Sofia Bohdanowycz, nauczyła syna kochać Ukrainę, jej pieśń, jej historię. O swojej poetyckiej wizji i wizualizacji postaci naszego oświeceniowca opowiedziała profesor katedry designu Mikołajowskiego Oddziału Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Kultury i Sztuki Inna Czerkesowa, która zaprosiła uczestników akcji na cykl wydarzeń związanych z językiem ukraińskim do biblioteki im. M. Kropywnyckiego. Przewodniczący organizacji społecznej „Ukraińskie Towarzystwo »Proświta« Mikołajowszczyzny” Ihor Marcinkowski podkreślił, że ród Arkasów potwierdził wielką siłę ukraińskości. Bo przecież Ukraińcami Arkasowie stali się w epoce, kiedy ukraińskość była sprawą zakazaną. Centrum prasowe Mikołajowskiej organizacji obwodowej Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

prowadził negocjacje ze wszystkimi misjami i przedstawicielami z zagranicy. Jedną z najważniejszych misji była misja od Konferencji Pokojowej na czele z francuskim generałem, markizem de Barthélemy. Prowadzenie negocjacji powierzono L. Cehelskiemu, ale nie uwieńczyły się one sukcesem, ponieważ Rada Narodowa nie przyjęła warunków rozejmu zaproponowanych przez generała Barthélemy'ego. L. Cehelski, który uważał za konieczne przyjęcie warunków rozejmu, aby zapewnić suwerenność choć nad jakimś terytorium i uzyskać uznanie państw Ententy, wystąpił z ostrą niezgodą wobec kursu rządu ZURL i 13 lutego 1919 roku podał się do dymisji. Po dymisji Longin Cehelski przez pewien czas mieszkał w Wiedniu. Wkrótce otrzymał od Petruszewicza, już jako dyktatora, polecenie objęcia kierownictwa poselstwa ZURL w Waszyngtonie, dokąd wyjechał 15 marca 1920 r. przez Czechosłowację, Niemcy i Holandię, a 10 kwietnia 1920 r. przybył do Nowego Jorku. Od tego czasu dr Longin Cehelski mieszkał w USA. Miał zadanie doprowadzić do uznania ZURL przez Stany Zjednoczone Ameryki, a także zorganizować dostawy leków i amunicji do Galicji. Po przybyciu do Nowego Jorku Cehelski utworzył Tymczasowy Główny Ukraiński Komitet Ratunkowy „Pomoc rodzinnemu krajowi” i został jego przewodniczącym. Zimą 1921—1922 roku J. Petruszewicz dał L. Cehelskiemu specjalne polecenie dyplomatyczne wyjazdu do Japonii. Po powrocie z Japonii do USA L. Cehelski podaje się do dymisji ze stanowiska posła, deklarując swoją niezgodę z prorosyjskim kursem, który obrał J. Petruszewicz. Jego miejsce zajął dr Łuka Myszuha. Przez pewien czas Longin Cehelski pracował jako wykładowca przedmiotów ukrainoznawczych na ukraińskim wydziale protestanckiego seminarium teologicznego w Bloomfield, w stanie New Jersey. W tym czasie napisał rozprawę „O historii protestantyzmu”. W Nowym Jorku L. Cehelski redagował czasopismo „Ukraiński Wiestnik”, a następnie przeniósł się do Filadelfii, gdzie pracował jako redaktor czasopisma „Szliach”. W 1937 roku wydał w Filadelfii monografię „Metropolita Andrzej Szeptycki”, którą pochlebnie ocenił sam Metropolita. Latem 1938 roku Longin Cehelski odbył podróż do Europy. Przyczynił się do utworzenia Ukraińskiego Komitetu Kongresowego Ameryki, Zjednoczonego Ukraińsko-Amerykańskiego Komitetu Pomocy, a także Klubu Literacko-Artystycznego w Filadelfii. Od 1943 roku aż do samej śmierci Longin Cehelski był redaktorem popularnego czasopisma „Ameryka”. Zmarł sławny Ukrainiec 13 grudnia 1950 roku w Filadelfii. Pochowany na ukraińskim cmentarzu w Fox Chase, koło Filadelfii. Trudno przecenić znaczenie wspomnień Longina Cehelskiego, które publikował w gazecie „Ameryka” i które po jego śmierci zostały wydane pod tytułem „Od legend do prawdy” (1960). W 2003 roku pracę wznowiło we Lwowie wydawnictwo „Swiczado”, z przedmową profesora Jarosława Daszkewycza. Wspomnienia Longina Cehelskiego stanowią ważne źródło do badania historii ukraińskiej państwowości.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Doktor Longin Cegielski — rzecznik państwa ukraińskiego

Wołodymyr KUPCZYK Longin Cegielski urodził się 29 sierpnia 1875 roku w miasteczku Kamionka Strumiłowa (obecnie Kamionka Bużańska), niedaleko Lwowa. Był potomkiem dawnych rodów kapłańskich Cegielskich i Dzerowiczów, znanych ze swojego patriotyzmu i poświęcenia dla narodu ukraińskiego oraz Kościoła Ukraińskiego. Jego ojciec, ks. Mychajło Cegielski (1848—1944), był znanym księdzem, krzewicielem oświaty oraz działaczem społeczno-politycznym. Po wyświęceniu przez metropolitę Josyfa Sembratowycza został skierowany do parafii w Kamionce Strumiłowej i przez 70 lat pełnił posługę duszpasterską w tym mieście. Był proboszczem w Kamionce Strumiłowej, dziekanem kamioneckim oraz jednym z czołowych działaczy „Proświty” i innych ukraińskich organizacji społecznych. Cieszył się wielkim autorytetem nie tylko na Lwowszczyźnie, ale i w całej Galicji. Tradycje aktywnego i skutecznego patriotyzmu ks. Mychajły Cegielskiego kontynuowały jego dzieci. Aktywnymi i znanymi byli jego synowie: pedagog-fizyk i członek Towarzystwa Naukowego im. Szewczenki Roman Cegielski, ks. dr Ihnatij Cegielski; córka Jewhenija została żoną wybitnego historyka Myrona Korduby i sama była aktywna w ukraińskim ruchu kobiecym, córka Iwanna została żoną aktywnego duszpasterza i krzewiciela oświaty ks. dziekana Wołodymyra Łyska, a córka Marija — żoną ks. Wołodymyra Karmazyna, dziekana pomorzańskiego. Lecz najsłynniejszym przedstawicielem rodziny Cegielskich jest starszy syn ks. Mychajły — Longin Cegielski, który został adwokatem, wybitnym działaczem społeczno-politycznym, publicystą, twórcą państwowości i dyplomatą. Edukację początkową Longin Cegielski zdobył w Kamionce, następnie uczył się w Pierwszym Państwowym Gimnazjum Akademickim we Lwowie, dalej studiował na wydziale prawa Uniwersytetu Lwowskiego im. Franciszka Józefa. W 1898 roku skierowano go do Wiednia na praktykę prawno-administracyjną przy Ministerstwie Spraw Zagranicznych, skąd delegowano go na rok do ambasady austriackiej w Sztokholmie. Po powrocie do Lwowa Longin Cegielski obronił doktorat z zakresu prawa międzynarodowego. Jeszcze w latach studenckich brał aktywny udział w wielu akcjach. Został delegowany w składzie delegacji austriackiej na kongres studencki w Anglii, gdzie wystąpił z przemówieniem, w którym stanowczo protestował przeciwko wygłoszonemu wcześniej referatowi o przebudowie Europy, w którym mowa była o tym, że Galicja po rzekę San powinna należeć do Rosji. Podczas płomiennego wystąpienia Longin Cegielski najwyraźniej obraził rosyjskiego cara, za co został wydalony z kongresu i z samej Anglii, a w mieście Pasawa na granicy niemiecko-austriackiej został aresztowany przez Austriaków za „obrazę majestatu innego monarchy”. Jedynie dzięki staraniom rektora i senatu Uniwersytetu Lwowskiego, a także namiestnika Galicji hrabiego Michała Bobrzyńskiego, Longin Cegielski został zwolniony z aresztu i uniknął jakiejkolwiek odpowiedzialności. Pragnąc szerzyć idee narodowe, włącza się w proces tworzenia towarzystw studenckich. Był członkiem nielegalnego Kierownictwa ukraińskiej organizacji „Mołoda Ukrajina”. To właśnie on w znacznym stopniu przyczynił się do zjednoczenia towarzystw studenckich „Watra” i „Akademickie Bractwo” w jedną organizację studencką „Akademicka Hromada”, która odegrała wielką rolę w życiu ukraińskich studentów. Longin Cegielski był redaktorem (1900—1902) czasopisma studenckiego „Mołoda Ukrajina” i autorem zamieszczanych w nim artykułów. Choć „Akademicka Hromada” nie miała wyraźnie określonej pozycji politycznej, ponieważ należeli do niej zarówno zwolennicy ruchu narodowego, jak i zwolennicy idei socjalistycznych oraz radykalnych, łączyła ich wspólna idea państwowości i jedności Ukrainy, której ostatecznym celem miało stać się niepodległe państwo ukraińskie. W lipcu 1899 roku Longin Cegielski był organizatorem zjazdu ukraińskich studentów, na którym wygłosił referat polityczny. Na podstawie tego wystąpienia przyjęto dwie najważniejsze uchwały: żądanie wobec rządu austriackiego założenia ukraińskiego uniwersytetu we Lwowie oraz dokument o dążeniu do stworzenia suwerennego, zjednoczonego państwa ukraińskiego. Na wiecu studenckim we Lwowie 14 lipca 1900 roku L. Cegielski wystąpił z referatem, w którym za główny cel Ukraińców ogłosił niepodległość narodu ukraińskiego i wezwał do zjednoczenia galicyjskich i rosyjskich Ukraińców. Było to jedno z pierwszych publicznych wezwań skierowanych na popularyzację idei ukraińskiej państwowości, na zdobycie politycznej i duchowej niepodległości. Rozpoczyna się publicystyczna kampania szerzenia tej idei. L. Cegielski publikuje prace, wśród których najbardziej znana to „Ruś-Ukraina i Moskiewszczyzna”. Longin Cegielski utrzymywał ścisły kontakt z Mykołą Michnowskim, publikował we Lwowie jego prace. Po ukończeniu uniwersytetu i obronie doktoratu L. Cegielski zajmuje się działalnością adwokacką, lecz z czasem całkowicie poświęca się działalności dziennikarskiej i społeczno-politycznej. Był członkiem Ukraińskiej Partii Narodowo-Demokratycznej, brał aktywny udział w jej pracach. Posiadając niemały talent dziennikarski, często pisał do gazet i czasopism. Był redaktorem gazet „Swoboda” (1907—1908), „Diło” (1908), a podczas wojny kierował redakcją drugiego ukraińskiego dziennika „Ukrajinśke Słowo” (1915—1918), pracował jako redaktor „Literaturno-Naukowego Wisnyka” Towarzystwa Naukowego im. Szewczenki we Lwowie, którego był członkiem. Bardzo aktywnie propagował ruch sokolsko-siczowy w Galicji, był blisko związany z Iwanem Boberskim, aktywistą tworzenia towarzystw sportowych, z którym współpracował. Doktor Longin Cegielski należał do kierownictwa organizacji „Sokił”, był członkiem Rady Nadzorczej Towarzystwa Ubezpieczeniowego i Banku „Dnister”, jednym z dyrektorów Ziemskiego Banku Hipotecznego. W wyborach powszechnych do parlamentu austriackiego w 1908 roku Cegielski wystąpił w koalicji z syjonistami. Został wybrany zastępcą posła dr. M. Hiebela, znanego działacza żydowskiego ruchu syjonistycznego, a po śmierci tego ostatniego w 1909 roku zajął jego miejsce w parlamencie. W wyborach w 1911 roku L. Cegielski zdobył mandat w okręgu jarosławskim (Lubaczów—Jarosław—Cieszanów), pokonując hrabiego Tarnowskiego. W 1913 roku wybrano go posłem do Sejmu Krajowego Galicji z powiatu bobreckiego. W parlamencie austriackim Longin Cegielski został sekretarzem Ukraińskiej Reprezentacji Parlamentarnej, aktywnie pracował w komisji spraw zagranicznych. Jako członek tej komisji jeździł z misjami dyplomatycznymi do różnych krajów. Będąc posłem do parlamentu austriackiego i jednocześnie Sejmu Krajowego Galicji, Longin Cegielski brał udział w organizacji Wszechsłowiańskiego Zjazdu Posłów w 1913 roku, którego inicjatorami byli czescy politycy. Od 1914 roku dr Longin Cegielski był członkiem Głównej Rady Ukraińskiej, której przewodniczył Kost Łewycki. Do prezydium Rady wraz z nim weszli Mykoła Biłycki, Iwan Boberski, Iwan Kyweluk, Mykoła Łahodynśkyj, Mychajło Łozynśkyj, Andrij Łuniw, Teofil Mełeń, Wołodymyr Temnyćkyj, Kyryło Trylowśkyj, Jułijan Romanczuk, Wołodymyr Starosolśkyj. W czasie I wojny światowej Longin Cegielski wraz z rodziną wyjechał do Wiednia, gdzie pracował w Komisji ds. Uchodźców, a także w Komitecie Pomocy Uchodźcom. Kiedy Zarząd Bojowy Ukraińskich Strzelców Siczowych przeniósł się do Wiednia, dr L. Cegielski został jego członkiem. Jesienią 1918 roku stało się oczywiste, że dni imperium austro-węgierskiego są policzone. Przed ukraińskimi politykami stanęło pilne zadanie — zdecydować, jak działać dalej. Aktywność ukraińskiego kierownictwa politycznego wzrastała. Na wiecu manifestacyjnym 22 września 1918 roku w Domu Narodowym z referatami wystąpili Kost Łewycki, dr Stepan Baran i dr Longin Cegielski. Główną ideą wiecu było żądanie podziału Galicji i utworzenia odrębnego kraju koronnego. Po podpisaniu traktatu brzeskiego dr Cehelski często jeździł z misjami dyplomatycznymi do Kijowa. Był dobrze zaznajomiony z czołowymi działaczami Ukrainy Naddnieprzańskiej, utrzymywał przyjazne stosunki z hetmanem Pawłem Skoropadskim, którego był zwolennikiem. Longin Cehelski brał aktywny udział w przygotowaniu i organizacji przewrotu pierwszolistopadowego 1918 roku we Lwowie. Przyszło mu prowadzić negocjacje z Polakami podczas walk we Lwowie. W momencie utworzenia pierwszego galicyjskiego rządu 9 listopada 1918 roku dr Cehelski został sekretarzem państwowym (ministrem) spraw wewnętrznych Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej. Po dymisji na początku grudnia szefa rządu Kosta Łewyckiego i mianowaniu na to stanowisko S. Hołubowycza, któremu powierzono sformowanie nowego rządu, L. Cehelski objął w nowym rządzie stanowisko kierownika Sekretariatu Spraw Zagranicznych ZURL. Ministrem spraw zagranicznych ZURL był dr Wasyl Panejko, ale faktycznie prawie cały czas przebywał on w Paryżu jako przedstawiciel ZURL na konferencji pokojowej, dlatego prowadzenie negocjacji i inne sprawy w ministerstwie spraw zagranicznych prezydent Jewhen Petruszewycz powierzył Longinowi Cehelskiemu. W ten sposób brał on udział w negocjacjach w Fastowie, w wyniku których 3 stycznia 1919 roku podpisano wstępną umowę o zjednoczeniu URL i ZURL. 22 stycznia 1919 roku na placu Sofijskim w Kijowie „równo o dwunastej rozpoczął się akt Zjednoczenia. Ciszę przerwał sekretarz państwowy Longin Cehelski, który odczytał gramotę-uchwałę Ukraińskiej Rady Narodowej ZURL z 3 stycznia 1919 r. Następnie mówca przekazał gramotę z podpisami prezydium Ukraińskiej Rady Narodowej przewodniczącemu Dyrektoriatu Wołodymyrowi Wynnyczence”. (Łytwyn M., Naumenko K. Istorija ZUNR. Lwów, 1995. — s. 132—133) Po ogłoszeniu zjednoczenia ziem ukraińskich L. Cehelski został jednocześnie zastępcą ministra spraw zagranicznych URL w Kijowie (ministrem był Wołodymyr Czechiwski). Mianowanie na stanowisko zastępcy ministra spraw zagranicznych URL było raczej teoretyczne, ponieważ do żadnego faktycznego połączenia rządów URL i ZURL tak naprawdę nie doszło. Zresztą niedługo po akcie zjednoczenia Kijów zajęli bolszewicy, a cała delegacja galicyjska wcześniej opuściła Naddnieprze i powróciła do Galicji. Dzięki znajomości języków obcych i doświadczeniu w działalności dyplomatycznej Longin Cehelski kierował. Ukraina obchodzi wspaniały jubileusz swojej państwowości. W tym roku 22 stycznia mija 100 lat od dnia ogłoszenia Aktu Zjednoczenia Ukraińskiej Republiki Ludowej i Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej. Obchodzone jest to na szczeblu ogólnoukraińskim i państwowym, o czym Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła uchwałę. Dla godnego uczczenia pamięci historycznej narodu musimy z imienia i nazwiska wspominać wszystkich, którzy realizowali to wiekopomne wydarzenie. Wśród nich na honorowym miejscu znajduje się Longin Cehelski, ukraiński działacz społeczno-polityczny, dyplomata, adwokat, dziennikarz, wydawca. Był członkiem rządu ZURL i to właśnie jemu przypadł zaszczyt odczytania Aktu Zjednoczenia między ZURL a URL przy pomniku Bohdana Chmielnickiego w Kijowie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Niewymyślone historie uniwersyteckich cieni

Roman Oficynśkyj. Czerwona linia. Uniwersyteckie opowieści. — Użhorod: TIMPANI, 2018. — 120 s. Ołeksej WERTII, doktor nauk filologicznych, m. Sumy Autor wyprowadza na światło dzienne całą galerię spłodzonych przez te systemy moralnych, duchowych i wszelakich innych pokrak. Są to rektorzy, prorektorzy, dziekani, profesorowie, docenci, laborantki, współpracownicy służb specjalnych, ich dzieci. Opowieści o nich określają ów cień treści pojęcia „współczesny uniwersytet”. „Każda placówka edukacyjna na świecie to nie budynki i ściany, a ludzie — czytamy we wstępie „Odbicia na ścianach”. — Posttotalitarny uniwersytet jest szczególny. Coś w rodzaju koszar z narowistymi feldfeblami i kamerdynerami… Często gęsto celowo deklarowane prawa i wolności akademickie w środowiskach intelektualnych są fikcją, istnieją na pokaz, do kazań na uroczystych i pochwalnych zebraniach. Rozdwojenie i dwulicowość to wciąż niewyleczone choroby poradzieckiej przestrzeni w placówkach oświatowych i naukowych od góry do dołu. Co tu mówić o reszcie społeczeństwa” (s. 3). Dalej w opowieściach z życia uniwersyteckiego te myśli i wnioski są doprecyzowywane, konkretyzowane, uzupełniane. Oto opowiastka „Samochód”. Jej główny bohater to Łupyna, znany jedynie z tego, że „wszyscy go znają” (s. 7). Jakie są jego zasługi, że „wszyscy go znają”? Dorobił się sławy i powszechnego uznania wśród takich jak on sam: od siedemnastego roku życia aż do starczego marazmu przecierał spodnie w szkole wyższej, pod opieką nadmiernie czułych na syna rodziców ukończył szkołę, uniwersytet, aspiranturę, „kiedy podrosło żeniło — ożenili, pierwszemu na wydziale kupili samochód i trzypokojowe mieszkanie spółdzielcze” (s. 5). „Żyguli” bardzo dobrze przysłużyły się mu dla „grosza”, gdyż odbywał „tournée” po wsiach, odwiedzając „w gościnie” rodziców „studentów, których potajemnie brał pod kuratelę od wstępu do wręczenia dyplomu” (s. 5), uzupełniając w ten sposób rodzinne zapasy żywności. Zrozumiałe, że takie i podobne kłopoty nie dawały Łupynie możliwości zajmowania się nauką, pogłębiania swojej wiedzy, doskonalenia kunsztu wykładowcy. Dlatego wykłady ze swojego przedmiotu czytał według zasady „biegł pies przez owies”. Na egzaminach był wyniosły i „wymagający”, pewnego razu nawet doprowadził do skreślenia z listy studentów jednej trzeciej roku. Niejednokrotnie wsławił się za granicą, strasznie nie lubił niepijących, nie mógł ścierpieć i pozbywał się ich z katedry, czym podtrzymywał u kolegów swoją reputację, a zatem „nikt nie odważał się zsunąć go z piedestału” (s. 7). Godnie uzupełniają galerię tych typów z uniwersyteckich cieni podstarzały profesor z „Gołębnika”, który zmuszał studentów do rozliczania się za zdany egzamin w naturze w uniwersyteckim ustępie, „poszkodowani” przez sowiecki reżim za nacjonalistyczne odchylenia i zboczenia weterani, którzy hojnie opłacani byli przez komunistów i filary totalitarnej władzy, „bezpłatnie otrzymali przestronne mieszkania i działki letniskowe, resztę dóbr”, a „jako oficerowie rezerwy stali w ewidencji KGB i żyli, śpiewając” („Dziadek i wnuk”), wskroś skorumpowani rektor i członkowie rady naukowej („Rada naukowa”), przebiegła i wszechobecna karierowiczka szczebla wydziałowego („Czarna Wdowa”), „siwy w latach dziekan o przydomku Farbowany Lis” („Szwagrowe”), akademikowi niebożyciele — dyrektorzy miasteczek studenckich, komendanci, kasztelani na czele z prorektorem i rektorem („Cena taboretu”) oraz inni. Powiedzmy, Czarna Wdowa „nigdy nie wyróżniała się ani intelektem, ani wysoką moralnością, umiała się przylepić, przymilić do kogoś, wypić, pohulać za darmo, wyłudzić pieniądze od studentów za prace kursowe i dyplomowe, ich recenzowanie, a także egzaminy, zaliczenia” i „handlowała, czym mogła”, chwaląc się kupionym za jeden egzamin „kożuchem” czy za dwie prace kursowe — bluzką (s. 103). Farbowany Lis, podrywając młodą kobietę, która sekretarzowała piętro niżej, dla cielesnych uciech często zapominał o sprawach wydziałowych, „torując niespokrewnionym potomkom ścieżkę do dyplomu o wyższym wykształceniu” oraz „stale się odmładzał, farbując posiwiałe włosy” (s. 106). Akademikowi niebożyciele po odpowiednich operacjach „latami ustawionego biznesu” (s. 102) wtedy, gdy rzekomo brakowało 450 miejsc, od razu nie tylko kwaterują wszystkich chętnych, ale i znajdują 150 wolnych. Kiedy zaś rodzice studentów dowiadują się o tych aferach i skarżą się prorektorowi, ten zaprasza do siebie do gabinetu na delikatną rozmowę przestraszonego dyrektora miasteczka studenckiego, po której „ten ostatni pokornie następnego dnia przyniósł podanie o zwolnienie, czytelnie napisane na białej kartce własnoręcznie przez przedsiębiorczego komendanta” (s. 102). Byłoby to jeszcze pół biedy, gdyby te typy były pojedyncze, gdyby były „na celowniku” odpowiednich służb specjalnych. Niestety, za nimi stoi cała galeria innych, takich samych lub jeszcze gorszych. Dlaczego więc okazuje się aktualność „Czerwonej linii” R. Oficynskiego? Aby odpowiedzieć, spróbujmy zrozumieć jej treść w kontekście współczesnych problemów oświatowych. Przede wszystkim zwróćmy uwagę na jakość kadr pedagogicznych w szkole wyższej i średniej. Zaprawdę, jak pisze R. Oficynski, na stanowiskach wykładowców i kierowników bardzo często mamy „wczorajszych”, czyli namiestników komunistyczno-esbeckiego systemu, których kryterium doboru była zasada „choć zasmarkani, ale swoi”, którzy przed swoimi zwierzchnikami i protektorami zawsze i we wszystkim brali „pod daszek”. Oto ci bardzo elastyczni, zręczni i ulegli tworzą w uniwersyteckich cieniach niesłychane cuda, gdyż wszystko im wolno: z powodzeniem „bronili” i „bronią” dysertacje, w problematyce i treści których, znowuż dość często, orientują się bardzo słabo lub wcale się nie orientują, gdyż „bronią” ich wcale nie po to, by owocnie pracować w nauce i popychać postęp naukowo-techniczny, odnawiać i wzmacniać gospodarkę kraju, kształtować światopogląd i duchowy świat naszego współczesnego człowieka. Głównym celem takich „obron” są coraz wyższe stanowiska, łapówki, kochanki, służalczość wobec tych, którzy błogosławili ich na obrony, którzy podsadzali ich po szczeblach kariery, kryli i usprawiedliwiali łapówkarstwo i protekcjonizm na tym gruncie. A jeszcze jeśli dodać „domki” dla siebie, swoich dzieci, pijaństwo i sprawy miłosne, którymi chwalą się bezwstydnie i otwarcie jako najwyższym uznaniem ich wielkiej mądrości i osiągnięciem w życiu, to już nie do nauki, procesu dydaktycznego, laboratoriów naukowo-badawczych, archiwów, bibliotek itp., tym bardziej, że „swoi” wszystko usprawiedliwią i ukryją. Ale ci duchowo, moralnie i intelektualnie zubożali ludzie określają losy, jak to widzimy w opowiastkach „Czerwonej linii”, nie tylko poszczególnych ludzi, ale i niszczą talenty, cały system edukacji, gospodarkę kraju w ogóle. O tym, że takie typy i skutki ich pracy w żadnym wypadku nie są wymyślone przez autora, świadczą fakty, które znajdziecie w każdej dzisiejszej instytucji. Po przykłady nie trzeba daleko chodzić. Weźmy Sumski Państwowy Uniwersytet Pedagogiczny im. A. S. Makarenki. Od studenckich końców lat 60. — początku lat 70. ubiegłego wieku do dziś nie pamiętam żadnego rektora (a ich w tym czasie, nie licząc p.o., zmieniło się aż sześciu), który szczerze dbałby o wzrost kadr naukowych, sam dobrze i głęboko studiował spuściznę pedagogiczną A. Makarenki, W. Suchomłynskiego (o jakimś tam A. Diesterwegu czy J. A. Komeńskim nie ma mowy), miał za punkt honoru przynajmniej raz na 5—10 lat odwiedzać bogate w obrazy wybitnych artystów miejscowe muzeum sztuki, słuchał utworów D. Bortniańskiego, L. van Beethovena, zachwycał się poezją T. Szewczenki, Ołeksandra Olesia, W. Stusa, W. Hołoborodki i in. Co prawda, jedni w służbie systemowi, rozumiejąc jego istotę, byli bardziej powściągliwi, lojalniejsi w stosunku do „nieprawidłowych”, ale wszyscy dokładali niewiarygodnych starań, by nie odstawać od innych w budowaniu za tajemnicze fundusze „domków”, by nikt z podwładnych, nie daj Boże, nie podniósł się wyżej od nich, zdobywając wyższe stopnie naukowe i tytuły. Kiedy zaś tacy się trafiali, to od razu popadali w niełaskę uniwersyteckich wodzów lub posłusznie „kładli się pod nich”, by być z dala od nieszczęścia. Zrozumiałe, kim i jakimi otaczali się, mianując na te czy inne stanowiska. A żeby to nie było tak oczywiste, chętnie zapraszali do siebie profesorów, głębokich emerytów, którzy już nie stanowili dla nich żadnego zagrożenia. Tak na uniwersytecie zebrało się niemało doktorów nauk, profesorów, otwarto trzy rady specjalistyczne do obrony prac kandydackich, rozrósł się Instytut Kultury Fizycznej. Ale specjalności „fizyka”, „matematyka”, „chemia” dziś są na granicy zamknięcia: w zeszłym roku na specjalność „chemia” nie wstąpił żaden kandydat, na specjalności „fizyka” — 1, „matematyka” — 4. Tendencja nasila się i na innych specjalnościach. Jednak to zupełnie nie martwi rektora Jurija Liannego, jak i kierowany przez niego rektorat w ogóle. A w szkołach Sum i obwodu katastrofalnie brakuje wykwalifikowanych nauczycieli z tych specjalności, w szkołach wiejskich te przedmioty wykładają nauczyciele, którzy nie mają odpowiedniego wyższego wykształcenia, a w poszczególnych szkołach problemy kadrowe jako tako łagodzą kosztem nauczycieli-emerytów. Czy warto mówić, co czeka nasz przemysł chemiczny, maszynowy, rolnictwo, ochronę zdrowia itp. przy takiej sytuacji w systemie średniej i wyższej edukacji? Niestety, jak to widać z książki R. Oficynskiego i z przytoczonych wyżej faktów, owa czerwona linia została już dawno przekroczona. A na Uniwersytecie Użhorodzkim, gdzie autor pracował jako kierownik katedry historii Ukrainy, zamiast czyścić stajnie Augiasza i rozwiązywać palące problemy, zwalniają go z pracy, a samą katedrę reorganizują, dzielą na trzy części i mieszają z dwiema innymi... Dlaczego, za co? Za utwór literacki. Taka postawa przełożonych jest naturalna, zrozumiała, całkowicie przewidywalna. A co powie na to społeczność naukowo-pedagogiczna i studenci reszty ukraińskich uniwersytetów?! Przecież nie w każdej placówce szkolnictwa wyższego stan spraw jest idealny. Więc im wcześniej podniesiemy alarm, panowie, tym wcześniej uratujemy siebie, rodzimą edukację, Ukrainę w ogóle. Do tego właśnie wzywa nas autor wydania literacko-artystycznego — zbioru uniwersyteckich opowiastek „Czerwona linia” R. Oficynski. Na miejsce komunistycznej dyktatury przyszła u nas anarchia ze wszystkimi jej widzialnymi i niewidzialnymi skutkami. Wydobyła ona na powierzchnię to, co za panowania sowieckiego systemu zrodziło się i przeszło długą, ponad 70-letnią drogę kształtowania i rozwoju, a mianowicie – pasożytnictwo egzystencji komunistycznych watażków, ich oraz ich popleczników nienasyconą żądzę władzy w celu grabieży państwa i swoich rodaków, łapownictwo, protekcjonizm, wykorzenianie narodowe najszerszych warstw i grup społeczeństwa i tym podobne. Dlaczego tak się stało? A dlatego, że w okolicznościach zdobytej niepodległości u władzy pozostali ci sami komunistyczni watażkowie i ich poplecznicy. W rezultacie w prawa nie weszły zasady zdrowej moralności, etyki i prawdziwej władzy ludu, ukształtowane przez nasz naród na przestrzeni tysiącleci, zlekceważono nasze najlepsze zwyczaje edukacyjne, którymi kiedyś zadziwialiśmy Europę i świat. Od jednego odeszliśmy, do drugiego nie przyszliśmy, otwierając jak najszerszą przestrzeń dla panowania chamstwa, bezkulturowości, wszystkiego tego, co podważa fundamenty naszej państwowości, niszczy ją. Badaniu głębokiej natury tych zjawisk poświęcona jest książka krótkiej prozy R. Oficynskiego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Petro Szkrabjuk: w imię prawdy. Z okazji wznowienia książki „Popid Zołoti Worota”

Olha JAWORSKA. Ruch dysydencki to bezcenna ofiara w imię prawdy, wyczyn w obronie sprawiedliwości. Świetlane i wzniosłe dusze, poświęcając rodziny i dzieci, demaskowały moskiewską politykę zaborczą wobec Ukrainy, niezłomnie i konsekwentnie kontynuowały walkę poprzednich pokoleń. Uporządkowanie grobu Bohdana-Ihora Antonycza na Cmentarzu Janowskim, odwiedzanie grobów Strzelców Siczowych, lwowskie wiece, odważne wystąpienia w obronie Wałentyna Moroza, desperacka poezja, otwarte wypowiedzi i obrona swoich przekonań nie pozostały bez gorzkich konsekwencji. Irynę Kałyneć aresztowano wcześniej niż jej męża Ihora. Najtrudniej było rozstawać się z dzieckiem. Kaci grozili, że zabiorą córkę do domu dziecka. Przebywając w więzieniu, pokazała niezłomność ukraińskiego ducha, który żywił się głęboką i świętą miłością do rodziny, Ukrainy, przyjaciół, znalazła możliwość oddania się twórczości i pomagania innym. Uderza to, że na terenie więzienia niszczono każdy, nawet przypadkowo wyrośnięty kwiatek. Ihor i Iryna Kałyncowie, mimo to, nie wyrzekli się rewolucyjnych poglądów, nie zdradzili, nie ukorzyli się. Ofiarowawszy świętej sprawie swoją młodość, rodzinne ciepło, odwagę i mądrość, znaleźli się w różnych więzieniach, zdobywając status „więźniów politycznych”. Żyli, walczyli, cierpieli i pisali, wkładając w Słowo niewykorzystaną miłość, torując ścieżki milionom do wymarzonej wolności. Do jakich tylko sztuczek nie uciekali się kaci, by złamać patriotów. Wozili więźniów na „reedukację” w rodzinne strony, próbując doprowadzić do skruchy: „...Poetę zabrano na wycieczkę po ulicy Zełenej, wyjechali na Kutuzowa, gdzie było jego mieszkanie. Pragnęli wzbudzić w Ihorze żal, wątpliwości, wahania. Miał także wzruszające spotkania z bliskimi, z córką”. Ale na próżno. Łagodny Ihor Kałyneć okazywał nieustępliwość na każdym kroku. Irynę również, rok później, wożono do Lwowa na „reedukację” i tak samo na próżno: „Z nią rozprawiali się w czysto fizyczny sposób: karcer, odmowa udzielenia pomocy medycznej nawet przy podwyższonej temperaturze itp., jednym słowem, chłodem, głodem i chorobami chcieli zniszczyć słabowitą i bezbronną kobietę”. Karcer. Jakie warunki panowały tam? Oto świadectwa naocznych świadków: „Ani materaca, ani żadnej pościeli nie dają. Przed osadzeniem w karcerze więźnia rozbierają dosłownie do naga, potem ubierają w specjalną suknię-koszulę, znoszoną, sprraną, z plamami niewiadomego pochodzenia. Wyżywienie: na zmianę — tylko czarny chleb, woda — nie więcej niż 800-900 kalorii; drugi dzień, oprócz chleba, niewielki posiłek”. Na spacer, oczywiście, nie wyprowadzają. Strasznie czytać, jak piersiasta i gruba strażniczka powiedziała: „Ich jest niewielu. Zniszczyć — i porządek!”, jak dziecko Nadiji Switłycznej z przejęcia straciło mowę, jak Hanna Syzonenko na oczach kagiebistów osiwiała, jak chłopcy grali w piłkę dziecięcą czaszką, przestrzeloną dwukrotnie. Niezwykle ciekawie było spotkać na stronach książki Ołenę Antoniw, którą znałam osobiście i o której wspominałam w swojej powieści „Niespalona świerczyna”. W książce Petra Szkrabjuka wspaniale oddano znaczenie i nieugiętość ruchu dysydenckiego. Są tu Wasyl Stus i Wałerij Marczenko, Mykoła Horbal i Stefania Szabatura, Nadija Switłyczna i Wasyl Pidhorodecki, Ałła Horska i Jewhen Swerstiuk, Wiaczesław Czornowił oraz Iwan Switłyczny, bracia Horyniowie i jeszcze wiele innych świetlanych imion, które złotymi literami wpisano we współczesną historię Ukrainy. Ich twarze są rozjaśnione odwagą, mądrością, miłością i poświęceniem. Wewnętrzna wolność uczyniła każde życie wzorem niezłomności, godności, czystości i niezmiennej harmonii piękna. Czuć wzburzenie wysokiego ducha samego autora, który bardzo wyraziście i z wielką miłością opisał wszystkie obrazy i imiona. Nic dziwnego, bo pisał o bohaterach ducha, pisał jasno i utalentowanie, profesjonalnie i szczerze. Czytałam książkę z poruszającym drżeniem serca. Dziwiłam się, zachwycałam, cierpiałam, a nawet rozczarowywałam, natrafiając na imiona znanych pisarzy i ich nie do końca godne czyny. Bardzo wiele twórczych sił i duchowego napięcia Petra Szkrabjuka włożono w tę pracę, w której bada on drogę walki małżeństwa Kałynców i jednocześnie ocenia ich wysokoduchowe utwory, które, prawdę mówiąc, nie są dla lekkiej, zrelaksowanej lektury, ale mają zagwarantowaną nieśmiertelność: „Zatem mamy Kałyncia-poetę i Kałyncia-obywatela. Te wielkości są równoważne. One tworzą ową — nieosiągalną dla innych — całość... Oczywiście, jeśli chodzi o twórczość, to pierwszeństwo oddają Ihorowi. I to naturalne. Jednak i Iryna jest pierwszorzędną poetką. Do tego — błyskotliwym publicystą. Eseistą. Prozaikiem. Pedagogiem. Naukowcem z całkowicie świeżym spojrzeniem na ukraińską i światową historię. Czasami, może, zbyt ekspresyjna — drażni mieszczuchów, którym marzyłby się zwykły zaścianek, senny spokój. Ale taką już jest — ostrą, zdecydowaną, bezkompromisową. Czasami nawet przypomina trojańską wieszczkę Kasandrę. Ale kto kiedy na Ukrainie wsłuchiwał się w mądre ostrzeżenia? Zatem — bez przesady — mamy jeszcze jeden wzór ofiarnej chrześcijańsko-ukraińskiej rodziny” (P. Sz.). Należy zaznaczyć, że w książce zamieszczono wiele rzadkich, ciekawych fotografii, które uzupełniają i pogłębiają wyobraźnię czytelnika. Jestem przekonana, że książka „Popid Zołoti Worota” pozostawi głęboki ślad w duszy każdego, kto ją przeczyta. Georgij ŁUKJANCZUK Zdjęcie autora. Co roku w styczniu ukraińska społeczność obchodzi Święto Świątecznych Wasyli. Tę tradycję zapoczątkował dysydent i filozof Jewhen Swerstiuk. Tego wieczoru w sali Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej wspominano Wasyli: Stusa, Symonenkę, Czumaka, Ellana-Błakytnego, którzy urodzili się w te świąteczne dni. Organizatorzy wieczoru — Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej, Wydawnictwo „Klio”, Ukraiński PEN oraz Centrum Wolności Obywatelskich. 12 stycznia na Ukrainie obchodzony jest Dzień Więźnia Politycznego. Właśnie tego dnia w 1972 roku na Ukrainie rozpoczął się „generalny pogrom” ukraińskiego pokolenia lat sześćdziesiątych. W ciągu kilku dni aresztowano Iwana Switłycznego, Jewhena Swerstiuka, Wasyla Stusa, Iwana Dziubę, Wiaczesława Czornowiła, Iwana Hela oraz innych ukraińskich dysydentów. W naszych czasach tragiczna historia się powtarza. W rosyjskich więzieniach Boże Narodzenie za kratami spotyka około 70 więźniów politycznych oraz 24 jeńców wojennych, ukraińskich marynarzy. Jeszcze ponad setka przebywa w piwnicach okupowanego przez Kreml Donbasu. I teraz już zwykły krymski rolnik Wołodymyr Bałuch demonstruje to, co Wasyl Stus nazywał w życiu „prostostaniem”: „System dawno i skutecznie mieli takich ludzi... Gdybym nadepnął na gardło własnej pieśni, zapomniał o swoich zasadach, to żeby nie siedzieć w więzieniu, wystarczyło przyznać się do winy, moralnie się złamać... Ja... Drugim wydaniem książki „Popid Zołoti Worota” ucieszył czytelników Petro Szkrabjuk, znany ukraiński pisarz, doktor nauk historycznych, starszy pracownik naukowy Instytutu Ukrainoznawstwa im. I. Krypjakewycza NAN Ukrainy. To sześć elegii, w których autor opisał życie i walkę małżeństwa Kałynców oraz ich przyjaciół, uczestników Ruchu Oporu przeciwko systemowi totalitarnemu.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Historia od szes­dziesiątników do Sencowa

nie chcę, żeby kiedyś moi potomkowie, dzieci całej Ukrainy, wyrzucili mi, że gdzieś okazałem słabość” (z ostatniego słowa na procesie WołodymyraAłucha). Dlatego w tym roku wieczór miał symboliczny podtytuł: „Historia od szesdziesiątników do Sencowa”. Uczestnicy wieczoru wspominali nie tylko przeszłość, ale mówili także o teraźniejszości, prowadząc paralele między metodami pracy NKWD-KGB a rosyjskiej FSB. Wspomnieniami podzielili się dysydenci Wasyl Owsijenko i Mykoła Horbal, znany dziennikarz, dawny kierownik redakcji ukraińskiej Radia „Swoboda” Bohdan Nahajło. Aktorka Rymma Zjubina odczytała fragmenty „Rasskazów” Ołeha Sencowa. Na scenie od razu pojawiła się propozycja przetłumaczenia tego zbioru na język ukraiński, i wydawnictwo „Klio” odpowiedziało na nią. Szczerą atmosferę wieczoru podtrzymały występy folklorystyczno-etnograficznego zespołu „Daj Boże”, laureatek nagrody im. Wasyla Stusa siostr Telniuk, Ihora Żuka, Olhy Holub i Tarasa Kompaniczenki. W wydarzeniu wzięli udział historyk Wołodymyr Wiatrowycz, obrończyni praw człowieka Ołeksandra (Lesia) Matwijczuk, więźniowie polityczni sowieckich obozów Jewhen Szewczenko, Mychajło Mychalko, żona więźnia politycznego Mykoły Rudenki Raisa Rudenko, współczesny więzień polityczny – uczony religioznawca Ihor Kozłowski, członkowie Międzynarodowego Społecznego Zrzeszenia „Bractwo Sołowieckie”. Podczas wydarzenia zaprezentowano publikacje przygotowane przez wydawnictwo „Klio” na Dzień Ukraińskiego Więźnia Politycznego: „Życie jako pokuta” – autobiograficzną książkę Wasyla Owsijenki, działacza społecznego, publicysty, historyka ruchu dysydenckiego, więźnia sumienia, który spędził w niewoli trzynaście i pół roku za „antysowiecką propagandę i agitację”, oraz książkę Hieorhija Kasjanowa „Niezgodni: ukraińska inteligencja w ruchu oporu w latach 60–80. XX wieku”, w centrum uwagi której znajduje się konfrontacja ukraińskiej inteligencji z państwem sowieckim. W książkach opisano próby narodowo-kulturalnego odrodzenia lat 60. i jego stłumienie przez system totalitarny, nurty polityczne w ruchu dysydenckim, „ukraiński samizdat”, represje wobec inakomyślnych, ruch obrony praw człowieka. Podczas wieczoru każdy chętny mógł podpisać bożonarodzeniową kartkę, którą organizatorzy akcji obiecali wysłać do miejsc przetrzymywania Ukraińców i jeńców marynarzy. Łącznie podpisano ponad sto życzeń. „Te listy są ważne zarówno dla tych, którzy piszą, jak i dla tych, do których są adresowane. Dają bowiem poczucie, że jesteśmy wszyscy razem, że nie porzuciliśmy jeńców, pamiętamy o nich i robimy wszystko, aby wrócili do domu. I bardzo chcemy, żeby określenie »ukraiński więzień polityczny« w 2019 roku stało się historią” – zaznaczył przewodniczący Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej Wołodymyr Wiatrowycz. Wszyscy uczestnicy wieczoru otrzymali w prezencie kalendarz „Wojskowa elita ukraińskiej rewolucji”. A potem jeszcze długo nie rozchodzili się, rozmawiając w nieformalnej atmosferze i wspominając słowa Jewhena Swerstiuka, które wypowiedziała prowadząca wieczór Ołeksandra Matwijczuk: „Życie trzeba tworzyć każdego dnia. Widzieć poranek w rosie. Niebo i słońce na błogosławionej ukraińskiej ziemi, którą jednak Bóg miłuje. Śpiewać modlitwę z wdzięczności. I sprzątać, nieustannie sprzątać śmieci – na ziemi i w przestrzeni informacyjnej…”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

przeznaczenie tego budynku. Przedstawiciele społeczności karaimskiej powiedzieli, że byli spokojni, bo wiedzieli: tutaj jest Dom Aktora, ale jeśli budynek przekształci się w lokal rozrywkowy, gdzie będzie spożywany alkohol, to nie będą milczeć. Dom Aktora ma prawie stuletnią historię. U jego początków stali Amwrosij Buczma i Natalija Użwij. Potem pracowali tu Olha Kusenko, Bohdan Stupka, Łarysa Kadyrowa, Ada Rohowcewa, Rajisa Nedakiwska. Nie pozwolimy tego wszystkiego zniszczyć. Jeśli będzie renowacja, to miasto musi na ten czas zapewnić nam pomieszczenie. Niech dadzą nam możliwość z kimś współpracować. I żeby ten budynek zwrócono nam po remoncie. Prosimy kijowian o przyłączenie się do tego ruchu i ochronę naszej historii oraz samego budynku, aby nie przekształcił się w jakiś elitarny klub. ikony Ołeksandra Ochapkina”, która poświęcona jest jego twórczości. W wielu miastach kraju była wystawa poświęcona 200-leciu od dnia urodzin Tarasa Szewczenki. Prace artysty wielokrotnie prezentowano w strefie ATO, gdzie swoją nieziemską pięknością krzepiły ducha ukraińskich bojowników. Jeszcze jedną wystawę poświęcono 75-leciu od dnia urodzin Rajisy Kyryczenko — genialnej Ukrainki, artystki ludowej, która niosła ukraińską pieśń, sławiąc nieśmiertelnego ducha naszego narodu”, — podkreśliła kurator wystawy, zasłużony pracownik kultury Ukrainy Zoja Rużyn. Według przekonania doktora nauk o sztuce Wałentyny Kuzyk, ikony Ołeksandra Ochapkina, nasycone tradycyjnym ukraińskim życiem codziennym, pełnią wielką duchową i patriotyczną rolę. A także są oknem na inne światy. Pani Wałentyna opowiedziała o swoich badaniach twórczości Mykoły Łeontowycza oraz historii światowej sławy „Szczedryka”, o wyzwaniach, które stoją przed ukraińskim narodem w trzecim tysiącleciu. „Oglądając te ikony, chcę powiedzieć: tutaj jest mój duch. Te wspaniałe dzieła sztuki niosą ze sobą spojrzenie w wielki świat, w przyszłość, do Najwyższego”, — podkreślił doktor filozofii Bohdan Budzan. Wystąpili także uczestnicy „Artystycznego specnazu”, którzy wykonali znane i mało znane kolędy. Stronę przygotował Eduard OWCZARENKO Zdjęcia autora

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Kto obroni Dom Aktora? Kto obroni Dom Aktora?

— Na czym polega wyjątkowość Domu Aktora? — Przede wszystkim jest to poligon doświadczalny dla twórczych poszukiwań młodych aktorów i muzyków. U nas odbywają próbę absolwenci Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy im. P. I. Czajkowskiego. Pracujemy w formacie muzyki klasycznej i spektakli kameralnych. Młodzi wykonawcy nie mogą sobie pozwolić na występy w Narodowej Filharmonii Ukrainy ze względu na wysoki czynsz. A my stwarzamy preferencyjne warunki właśnie dla twórczej młodzieży. U nas wielokrotnie pracowały kursy studentów Narodowego Uniwersytetu Teatru, Kina i Telewizji im. Iwana Karpenki-Karego, które prowadzili artyści ludowi Ukrainy Wołodymyr Tałaszko i Bohdan Beniuk. Już od 9 lat w Domu Aktora gra Klasyczny Artystyczny Alternatywny Teatr. W tym czasie stał się on prawdziwym teatrem repertuarowym. Zawsze staraliśmy się tworzyć komfortowe warunki dla rozwoju i działalności niezależnych projektów niekomercyjnych. Oprócz KAAT na naszej scenie pracuje około 15 zespołów teatralnych i muzycznych. Mamy szereg stale działających projektów, takich jak Młoda Filharmonia i Nowa Filharmonia. Pracuje u nas wielu aktorów, którzy realizują się tu twórczo. Wśród nich są Kateryna Bołkunewycz, Julija Maksymenko, Olha Bratyk, Tetiana Bondar, Mykoła Szulak, Mychajło Fica, Mykoła Bułat i inni. Odbywają się tu benefisy, wieczory autorskie znanych aktorów. Tak, słynna ukraińska pianistka Jewhenija Basalajewa swój pierwszy koncert solowy dała właśnie w Domu Aktora. Ołeksandr Ochapkin to współczesny ukraiński malarz, zasłużony artysta Ukrainy, pracujący głównie w dziedzinie ikonopisarstwa, czy dokładniej „ikony domowej”. W jego pracach w sposób utalentowany syntetyzowane są tradycyjne techniki dawnego ikonopisarstwa i współczesnego wykonania. Taki styl nazywa się ikoną twórczą, opartą na fundamencie narodowym. W obrazach Ochapkina niezwykle lekko i organicznie przeplatają się tradycyjne techniki dawnego i współczesnego ikonopisarstwa. Najulubieńszym tematem ikonografa jest Bogurodzica z Jezusem na rękach: niebiańska i ziemska, silna i delikatna zarazem. W otoczeniu bujnej roślinności i płomiennych kwiatów. Wzorem dla artysty służą prace ukraińskich mistrzów-ikonografów Rutkowicza, Borowykowskiego i Kondzelewicza. Prace artysty wystawiano na wielu wystawach na Ukrainie i za granicą. Znajdują się one w zbiorach Narodowego Związku Artystów Ukrainy, prywatnych kolekcjach w Niemczech, Francji, USA, Kanadzie, Polsce, Włoszech i innych krajach. Jego ikony zdobią ukraińskie świątynie: Cerkiew św. Włodzimierza w Paryżu i Sobór św. Jura we Lwowie, kijowską cerkiew św. Mikołaja na Askoldowej Mogiле, cerkwie w Aleksandrii i Kropywnyckim. Artysta wykonał również ikony do ikonostasu cerkwi ze wsi Konory w Narodowym Muzeum Architektury Ludowej i Budownictwa Ukrainy. Krytycy sztuki nazywają twórczość Ołeksandra Ochapkina „religijną poezją w farbach”. Ta placówka jest dostępna także dla kijowian, którzy interesują się muzyką klasyczną, profesjonalnym teatrem, ale ceny biletów do teatrów są dla nich zbyt wysokie, a u nas polityka cenowa jest bardziej przystępna. W foyer odbywają się wystawy artystów, wśród których są tak wybitne osobistości jak Fedir Nirod, Danyło Lider, Iryna i Maryna Łewyćki, Wałerij Franczuk, a także młodzi twórcy. Co dwa tygodnie zmieniamy ekspozycję. — Walka o lokal trwa już nie pierwszy rok? — Począwszy od 1998 roku. Chcą nas eksmitować, bo to centrum miasta. Myślę, że interesuje ich nie tyle budynek kienesy karaimskiej, co samo miejsce. W latach 90. lokal chcieli przejąć biznesmeni, teraz — kijowscy urzędnicy. Przez ostatnie 15 lat władze Kijowa lobbują czyjeś interesy. Podpisywano z nami umowy na rok, których nie chciano przedłużać. I tylko dzięki pomocy społeczeństwa udawało nam się bronić swoich praw. Kiedy departamentem kultury Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej kierowała Switłana Zorina, weszła ona w zmowę z chasydami, aby przekazać im część tego budynku. Przez pewien czas lokal został nawet wykreślony z rejestru zabytków historii i kultury. Potem była historia z salonem Kozłowskiego, który miał powstać na miejscu Domu Aktora. Kiedy wraz z aktorami i społeczeństwem obroniliśmy Dom Aktora, podpisano z nami umowę na trzy lata. W kwietniu ona wygasa. A w sierpniu ubiegłego roku otrzymaliśmy dwa pisma od departamentu kultury i departamentu własności komunalnej Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej o tym, że umowa z Domem Aktora nie będzie przedłużana rzekomo w związku z renowacją budynku. Żadnych konsultacji społecznych nie było. A społeczności karaimskiej w ogóle nie powiadomiono, że zamierzają coś robić z ich obiektem kultowym. — Czy proponują Państwu na czas renowacji inny lokal? — Musimy zwolnić lokal do 19 kwietnia i nikogo nie interesuje, gdzie Dom Aktora będzie kontynuował swoją działalność twórczą. Napisałam kilka pism z prośbą o przyznanie nam jakiegoś alternatywnego lokalu na okres renowacji i gwarancję, że po renowacji wrócimy do swojego budynku, wszak jesteśmy w tym budynku już od 38 lat i przez cały ten czas go utrzymujemy. Odpowiedziano mi, że lokali w mieście nie ma i umowy z nami nie podpiszą. Dom Aktora próbują eksmitować, chociaż wiadomo na pewno, że pieniędzy na renowację budynku w budżecie nie ma. — Ale przecież nie pogodzą się Państwo z tym tak po prostu? — Zbieramy społeczeństwo, aktywnie komunikujemy się z dziennikarzami. Napisaliśmy szereg pism. Zaczęliśmy od władz Kijowa, ale ponieważ to właśnie one od wielu lat próbują zlikwidować Dom Aktora, to nie należy spodziewać się od nich niczego dobrego dla kultury. I to stanowisko, niestety, podziela kierownictwo Narodowego Związku Działaczy Teatralnych Ukrainy. Nie mamy wsparcia także ze strony Ministerstwa Kultury. Będziemy pisać pisma do przewodniczącego Rady Najwyższej Ukrainy, a do listu do Prezydenta Ukrainy dołączymy kilka tysięcy podpisów zatroskanych mieszkańców stolicy. Będziemy bronić swojego prawa do istnienia. Przez wszystkie te lata z wielkim szacunkiem odnosimy się do kultowego Od kwietnia 2019 roku Departament Kultury Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej planuje rozpocząć renowację budynku kienesy karaimskiej, w której od prawie 40 lat mieści się Dom Aktora, z przebudową jej na obiekt komercyjny rzekomo o przeznaczeniu kulturalnym. O tym, jak może to wpłynąć na działalność Domu Aktora, nasza rozmowa z jego dyrektorką Wiktoriją Moskowenko.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Ikony podróżują po Ukrainie

Działaczka społeczna, inicjatorka i organizatorka projektu „Mistecki spiecnaz”, który za pomocą sztuki inspiruje żołnierzy ATO, Zoja Ruzhyn włożyła wiele wysiłku, aby Ukraina mogła zobaczyć ikony Ołeksandra Ochapkina. Jego wystawa „Od studni rodowodu” zdążyła już odwiedzić wiele miast kraju, a niedawno została otwarta także dla zwiedzających Muzeum Hetmanatu. Według profesora historii sztuki Kijowskiej Akademii Duchownej Dmytra Stepowyka Ołeksandr Ochapkin „nie chce po prostu naśladować dawnych ikon, choć nie pragnie też radykalnie oddalać się od tradycji, ukształtowanej jeszcze w Cesarstwie Rzymskim i Bizantyjskim. W swoich dziełach dąży do znalezienia złotego środka — między tradycją a własną filozoficzną koncepcją ikony jako jednego z fenomenów postrzegania Boga i Jego świętych poprzez widzenie”. Na otwarcie wystawy do Muzeum Hetmanatu przybyli przedstawiciele zrzeszeń rodaków w stolicy oraz „Mistieckiego spiecnazu”, miłośnicy twórczości artysty-ikonografa. „Ołeksandr Ochapkin to jeden z najlepszych współczesnych ukraińskich artystów. Jego prace już wcześniej wystawiano w naszym muzeum. Na naszą prośbę namalował portret Piotra Konaszewicza-Sahajdacznego dla muzeum. Jego ikony są niezwykle piękne. Spójrzcie, jakie wspaniałe przedstawienia świętych księcia Włodzimierza i Mikołaja! A zaprezentowane portrety kobiet to sama Ukraina. Tutaj można zobaczyć Tarasa Szewczenkę i Raisę Kyrychenko. Na wystawie eksponowanych jest 15 prac i każda z nich jest na swój sposób piękna. W planach naszego muzeum jest wiele nowych wystaw znanych i młodych ukraińskich artystów” — powiedziała, otwierając wystawę, dyrektorka Muzeum Hetmanatu Halyna Jarowa. „Otwieramy wystawę wyjątkowego ukraińskiego artysty, który ukraińską ikoną na cały świat wysławia ducha narodu ukraińskiego. Wielkie uznanie za to należy się artystce, etnografce Romanie Kobalczyńskiej, która w swoim czasie zainspirowała młodego artystę do tego, by odtwarzał i odkrywał domową ikonę. Niedawno ukazała się książka znanego ukraińskiego historyka sztuki i teologa Dmytra Stepowyka „Neobaroko:

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

U źródeł uniwersyteckiej „Proświty”. Z okazji 60-lecia profesora B. I. Andrusyszyna

Iwan HORBACZUK, profesor, akademik Akademii Nauk Szkolnictwa Wyższego Ukrainy, przewodniczący komórki „Proświty” Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. M. P. Drahomanowa. Z Bohdanem Iwanowyczem bliżej poznałem się w czasach wzrostu narodowego ukraińskiego ducha, kształtowania się i utwierdzania Ukrainy jako państwa niezależnego od rosyjskiej metropolii. Znałem go już wcześniej, ale głównie z rozmów kolegów, że jest taki młody, postępowy chłopak, który rokuje wielkie nadzieje jako organizator edukacji pedagogicznej i naukowiec. Jednak kiedy mowa była o utworzeniu na uniwersytecie komórki „Proświty”, uderzyło mnie jego stanowisko właśnie w odniesieniu do tworzenia niezależnego państwa ukraińskiego z punktu widzenia jego przeszłości i perspektyw. Bardzo dojrzale i argumentowanie dowodził własną wizję dróg budowy niezależnego państwa oraz problemów na tej drodze. Jego twierdzenia zawsze opierały się na faktach z przeszłości narodu ukraińskiego i doświadczeniach narodów europejskich. Było to naukowe podejście specjalisty. Rozmowy i dyskusje, które prowadzono w tamtych czasach w małych i dużych kolektywach Ukraińców, dotyczyły przede wszystkim perspektyw i losu naszego państwa. Wnioskiem było to, że trzeba być aktywnym, skutecznym i samemu stawać w szeregi budowniczych. Umacniała się idea potrzeby stworzenia komórki „Proświty” dla zjednoczenia ludzi o podobnych poglądach i zbiorowego oświeceniowego wpływu na wydarzenia oraz opinię publiczną. Wysiłkiem pedagogów I. O. Hołubenki, T. K. Donczenko, W. M. Browdija, B. I. Andrusyszyna i innych przeprowadzono zebranie założycielskie. Tak oto w 1994 roku na uniwersytecie narodziła się komórka „Proświty”, a Bohdan Iwanowycz Andrusyszyn został zastępcą przewodniczącego. Współpraca społeczna i bliska znajomość z czasem przerodziły się w przyjazne stosunki i przyjaźń. Mieć takiego przyjaciela jak Bohdan Iwanowycz to wielka przyjemność i szczęście. Bohdan Iwanowycz urodził się na Tarnopolszczyźnie w czasie, gdy dopiero co z wielkim trudem została stłumiona przez wojska radzieckie ogólnonarodowa energia nieposłuszeństwa i wolności, walki o niezależne państwo ukraińskie. Jeszcze długo odbijały się echem te wydarzenia w opowieściach i wspomnieniach mieszkańców wsi, w żalu za poległymi bliskimi i krewnymi młodymi ludźmi – bohaterami swoich czasów. Uczył się w szkole na celujący, z wyróżnieniem ukończył Czortkowskie Studium Pedagogiczne, otrzymał dyplom z wyróżnieniem po ukończeniu wydziału historycznego Kijowskiego Państwowego Instytutu Pedagogicznego im. A. M. Gorkiego. Dążył do poznania prawdy, do poznania istoty rzeczy. I stopniowo dowiadywał się, poznawał, pisał prace naukowe, aby oświecać także innych. W dorobku twórczym uczonego znajduje się ponad 380 opublikowanych prac, które są nowatorskie i zawierają bogaty materiał faktograficzny, nieznany dotąd. Bohdan Iwanowycz dzisiaj, w swoje 60 lat, jest doktorem nauk historycznych, profesorem, akademikiem ANSW Ukrainy, uznanym na Ukrainie uczonym, historykiem, pedagogiem, działaczem społecznym, organizatorem edukacji. Posiada odznaczenia państwowe, religijne, branżowe, jest uznanym autorytetem w kolektywie NUP im. M. P. Drahomanowa. Niech Ci się wiedzie, szanowny przyjacielu, niech los ściele się dobrem i dostatkiem, owocnymi osiągnięciami w Twojej wszechstronnej działalności na korzyść ludzi, na chwałę Ukrainy.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Strażnikowi ukraińskości w Kirgistanie 15 września 2018 roku, nie dożywszy jednego dnia do 80. urodzin, odszedł do wieczności Ukrainiec i człowiek pisany wielką literą — Heorhij Mykołajowycz Chłypenko

W dniu swoich 80. urodzin profesor Heorhij Mykołajowycz Chłypenko miał wystąpić z referatem „Regionalna ukrainistyka Kirgistanu” na Międzynarodowej konferencji naukowo-praktycznej „Ukraińska diaspora Kirgistanu: wczoraj, dziś, jutro”, poświęconej 25-leciu utworzenia Ukraińskiego Towarzystwa Republiki Kirgiskiej „Berehynia”. Ale nie było mu to dane… Jego ostatnie zaplanowane wystąpienie naukowe pozostało niewygłoszone, a ostatnia nagroda — medal w imieniu Zgromadzenia Ludu Kirgistanu „Kыргыз Республикасынын ардактуу жараны” („Honorowy obywatel Republiki Kirgiskiej”) – nie została odebrana osobiście. Heorhij Chłypenko, kirgiski Ukrainiec, urodził się 16 września 1938 roku we wsi Sadowe w rejonie moskiewskim obwodu czujskiego Kirgiskiej SRR w rodzinie urzędnika. Ukończył wydział filologiczny Kirgiskiego Uniwersytetu Państwowego (1960) oraz aspiranturę przy nim (1966). Kandydat nauk filologicznych, profesor. Pracował jako starszy redaktor, kierownik działu w Kirgiskim Instytucie Informacji Naukowo-Technicznej (1960—63), wykładowca Uniwersytetu Kirgiskiego (1966—69), kierownik katedry Instytutu Pedagogicznego w Przewalsku (1969—71), starszy wykładowca, kierownik katedry Kirgiskiego Żeńskiego Instytutu Pedagogicznego (1971—79), kierownik katedry Kirgiskiego Uniwersytetu Humanitarnego (1979—97). Profesor Kirgisko-Rosyjskiego Uniwersytetu Słowiańskiego (od 1997). H. M. Chłypenko został odznaczony medalem „Weteran Pracy” (1988); Medalem św. Jerzego „Honor. Sława. Praca” Międzynarodowego Rankingu Akademickiego „Złota Fortuna” (Kijów, 2003); Dyplomem Honorowym Republiki Kirgiskiej (2009), Dyplomem Honorowym Ministerstwa Spraw Zagranicznych Ukrainy (2014); Medalem Jubileuszowym Ukraińskiej Światowej Rady Koordynacyjnej „200 lat Tarasowi Szewczence” (2014); medalem Zgromadzenia Ludu Kirgistanu „Kыргыз Республикасынын ардактуу жараны” (2018). Heorhij Mykołajowycz Chłypenko — pracownik naukowo-dydaktyczny, przodownik oświaty ludowej Republiki Kirgiskiej, krytyk i literaturoznawca, członek Narodowego Związku Pisarzy Republiki Kirgiskiej. Jako literaturoznawca zaczął publikować od 1964 r. w czasopiśmie „Literacki Kirgistan”. Autor książek: Słownik-minimum terminów literaturoznawczych. Przewalsk, 1974 (współautorstwo); Poszukiwanie — mistrzostwo — poszukiwanie: Artykuły. Badania. Frunze, 1976 oraz ponad 200 publikacji w wydawnictwach naukowych i periodykach. W 1993 roku H. M. Chłypenko stał się jednym z inicjatorów utworzenia stowarzyszenia społecznego „Ukraińskie Towarzystwo Republiki Kirgiskiej „Berehynia”, w którego działalności brał najaktywniejszy udział przez 25 lat. Jednym z kierunków działalności naukowej H. Chłypenki było badanie kirgisko-ukraińskich związków literackich. Jest autorem monografii „Poczucie jednej rodziny: Artykuły, badania, przeglądy kirgisko-ukraińskich związków literackich” (Frunze, 1980) oraz wielu publikacji w językach ukraińskim, kirgiskim i rosyjskim na ten temat, kierownikiem tematu naukowego „Ukraiński etnos w Kirgistanie: historia, kultura materialna i duchowa” (2002—2005), redaktorem-opracowującym dwóch zbiorów naukowych „Ukraińcy w Kirgistanie: artykuły, badania, materiały” (2003, 2006) oraz książki „Taras Szewczenko w Kirgistanie” (2008). Wiodące miejsce w działalności naukowej H. Chłypenki zajmował temat szewczenkowski. Jego opracowaniu poświęcił artykuły „Szewczenko w poezji kirgiskiej”, „Wieniec dla akyna Taraziego”, „Na skrzyżowaniu ulic Toktogula i Szewczenki”, „Aaly Tokombajew i Ukraina”, „Dżoomart Bokombajew i Ukraina”, „Ukraina w twórczości Temirkula Umetalijewa”, „Czyngiz Ajtmatow w ukraińskiej krytyce i literaturoznawstwie” i in. Główne aspekty badania tematu szewczenkowskiego — pisarze kirgiscy o Szewczence; obraz Szewczenki w poezji kirgiskiej; Toktogul i Szewczenko. Heorhij Chłypenko — autor 28 artykułów-personaliów o kirgiskich pisarzach, krytykach, literaturoznawcach, działaczach społecznych i państwowych, którzy w swojej twórczości dotknęli postaci Tarasa Szewczenki, a także artykułu przeglądowego „Literatura kirgiska i T. H. Szewczenko”, które zostały przygotowane na zamówienie Akademii Nauk Ukrainy w ramach działań związanych z obchodami 200-lecia urodzin Tarasa Hryhorowycza Szewczenki i które weszły do nowego wydania Encyklopedii Szewczenkowskiej w 6 tomach. Dzięki działalności naukowej Heorhija Chłypenki po raz pierwszy rozpoczęto kompleksowe naukowe badanie ukraińskiego etnosu w jego niemal 150-letniej historii w Kirgistanie, w szczególności ukraińska diaspora zyskała w nauce swoją historię; w nauce o Ukrainie — ukrainoznawstwie — otwarto nowy kierunek: regionalna ukrainistyka Kirgistanu; historia ukraińskiej diaspory Kirgistanu stała się częścią historii dwóch suwerennych państw — Republiki Kirgiskiej i Ukrainy. Działalność naukowa Heorhija Mykołajowycza Chłypenki stała się znaczącym wkładem w rozwój przyjaznych stosunków narodu ukraińskiego i kirgiskiego, Ukrainy i Kirgistanu. Wołodymyr NAROZIA Autorem artykułu o Heorhiju Mykołajowyczu Chłypence został Wołodymyr Narozia — obecny kierownik stowarzyszenia społecznego Ukraińców Republiki Kirgiskiej „Berehynia”, który przejął pałeczkę od założyciela tego towarzystwa. A przy okazji i teścia. Tylko nie sposób mówić o jakimkolwiek protekcjonizmie, ponieważ prowadzenie pracy ukrainoznawczej w Kirgistanie jest bardzo niełatwe. A działalność towarzystwa jest potężna, choć tych, którzy uznają się za Ukraińców na kirgiskiej ziemi, nie ma aż tak wielu. I wynik jego działalności w dużej mierze zależy od poszczególnych nieprzeciętnych osobowości, które przejmują się sprawą całą duszą. Właśnie takim jest również urodzony na Tarnopolszczyźnie Wołodymyr Narozia, który w szczególności jest założycielem i kierownikiem ukraińskiego zespołu ludowego „Barwinok”, autorem i prowadzącym audycje radiowe w języku ukraińskim w Kirgistanie. A także autorem przekładu perły światowego eposu heroicznego „Manas” na język ukraiński (2017), w którym objawił się nie tylko jako wprawny interpretator treści największego na świecie pod względem objętości dzieła literatury pięknej, ale także jako znakomity znawca cech wersyfikacyjnych poezji kirgiskiej, które doskonale odtworzył za pomocą środków wierszotwórczych języka ukraińskiego. Autorem zaś wysoce fachowego przedmowy do wydania „Manasa” po ukraińsku był Heorhij Chłypenko. Gatunek nekrologu skłonił W. Narozię do podania informacji o H. M. Chłypence w duchu informacji oficjalnej, chociaż mógłby opowiedzieć o nim znacznie więcej ciekawych faktów. Na przykład, jak urodzeni już na kirgiskich ziemiach Ukraińcy zdołali zachować tożsamość narodową i świadomie trzymać się jej przez dziesięciolecia ery radzieckiej, która nie bardzo tolerowała taką postawę życiową. Czy o tym, że Heorhij Mykołajowycz był człowiekiem nieobojętnym na wszystko, który przejmował się niepowodzeniami rodaków, bezczynnością i niegospodarnością urzędników, służb komunalnych itp. I nie tylko pukał do wszystkich instancji. H. M. Chłypenko sam aktywnie włączał się w rozwiązywanie problemów, osobistym przykładem zachęcał innych do utrzymania środowiska w należytym stanie. Świadczą o tym również wyniki działalności Heorhija Mykołajowycza na niwie ukrainoznawczej, która odznaczała się charakterem systemowym i bardzo często wykraczała daleko poza granice „rodzimego” literaturoznawstwa. Wraz z odejściem H. M. Chłypenki do lepszych światów (wieczna mu pamięć) sprawa ukraińskości na kirgiskiej ziemi nie przerwała się, nie podupadła, chociaż problemów nie brakuje. Wołodymyr Wołodymyrowycz Narozia jest godnym kontynuatorem tej sprawy. Mykoła WASKIW

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ukraińskie Boże Narodzenie: tradycje i współczesność

W stolicy odbyły się koncerty poświęcone jednemu z najwspanialszych chrześcijańskich świąt — Narodzeniu Chrystusowemu. Jeżeli dla jednych zespołów ważne było przekazanie współczesnemu słuchaczowi autentycznego brzmienia ukraińskich kolęd, to inne dążyły do tego, aby dawne utwory zabrzmiały na nowo. Eduard OWCZARENKO Zdjęcia Nadiji IŁCZENKO Kijowski Miejski Akademicki Teatr Opery i Baletu dla Dzieci i Młodzieży przygotował unikatowy projekt „Nowe melodie Bożonarodzeniowej nocy”, którego podstawą były ukraińskie kolędy. W koncercie wzięli udział jasni ukraińscy wykonawcy: narodowa artystka Ukrainy, laureatka Nagrody im. Szewczenki, Bohaterka Ukrainy Nina Matwijenko, narodowe artystki i artyści Ukrainy Olha Czubariewa, znana wielu jako Ledi Opera, oraz Taras Sztonda, zasłużona artystka Ukrainy Olha Fomiczowa, laureatki i laureaci międzynarodowych oraz ogólnoukraińskich konkursów Darja Mykołenko, Darja Łytowczenko, Olena Hrebeniuk, Anastasija Poliszczuk, Ołeksandr Wozniuk, Wasyl Saszczuk, Dmytro Foszczanka, Serhij Moskalczuk, chór oraz orkiestra symfoniczna teatru. Nie było to jednak tradycyjne wykonanie kolęd z szopką, kozą, chustką i kożuchami. W niezwykłym koncercie ukraińskie kolędy, które wchłonęły wielowiekowe obyczaje narodu, zabrzmiały w zaskakującej interpretacji. Słuchacze mieli okazję na nowo odkryć znane z dzieciństwa utwory „Szczedryk”, „Szczedry wieczór”, „Nowa radość stała”, „Kiedy gwiazda jasna”, „Cóż to za przędza” i wiele innych, a także zapoznać się z tradycjami europejskich koncertów bożonarodzeniowych. Aranżacje kolęd tworzyli Iwan Niebesnyj, Roman Melnyk, Ołeksij Bażenow, Ewhen Braha, Serhij Piljutikow, Tymur Polanskyj, Artem Roszczenko, Jurij Melnyk i Iwan Dawydenko. Autorem pomysłu i reżyserem-inscenizatorem koncertu jest dyrektor-kierownik artystyczny teatru, zasłużony pracownik kultury Petro Kaczanow. *** Centrum Artystyczne im. Iwana Kozłowskiego Narodowej Operetki Ukrainy zaprosiło na koncert „Bożonarodzeniowe pieśni na Chreszczatyku”. Tego wieczoru wielu po raz pierwszy odkryło dla siebie kartę z życia Iwana Kozłowskiego, związaną z kolędami. W 1947 roku, kiedy zakazano wszystkiego, co nie tylko religijne, ale i ukraińskie, z inicjatywy Iwana Semenowicza po raz pierwszy nagrano cykl ukraińskich kolęd. Płyty zniszczono, lecz rękopisy nie płoną. 18 stycznia 1970 roku Centralna Telewizja transmitowała z Wielkiej Sali Konserwatorium Moskiewskiego koncert Iwana Kozłowskiego. Trwała druga część. Program był już odśpiewany, i nagle w finale zabrzmiały ukraińskie kolędy. Zanim zrozumiano, i zdołano przerwać koncert w telewizji, Kozłowski już szedł przez salę z haftowaną torebką, z której sypał pszenicę na szczęście i los… Ale w świątecznym koncercie wzięli udział współcześni wykonawcy: zespół „Tonika” (kierownik artystyczny Antonina Winnik) oraz folklorystyczny zespół „Zwuczi Doczi”. Program rozpoczęła białoruska kolęda „Na nowa lieta”, a młodzi wykonawcy kontynuowali występ ukraińskimi utworami kalendarzowo-obrzędowymi: „Dzikie kozy”, „Szczedriwoczka szczedrowała”, „Chodzi, przechadza się”, „Koza”. Wspomniano tu również o świętach Malanki i Wasyla. Malanka kończy stary rok, a Wasyl zaczyna nowy. Święto Malanki jest jednym z najweselszych i najbarwniejszych. Post już minął i gospodynie przygotowywały wiele smakołyków — kiełbasy, pierogi, naleśniki. Tego wieczoru chodzono po kolędzie z szczedriwkami. Za szczedriwki płacono pieniędzmi lub produktami, które oddawano na cerkiew albo jako zapłatę muzykom. W dawności przebieranie się za znane postacie — diabła, kozę, Michonoszę, niedźwiedzia — pełniło ważne funkcje magiczne. Zadaniem przebierańców było odpędzanie złych duchów, przynoszenie zdrowia, zapewnianie urodzaju. Złe moce trzeba było przestraszyć lub oszukać. Służyły do tego kożuchy wywrócone na lewą stronę, maski, kałatalki, terkotki itp. Wasyl od dawna uważany był za patrona rolnictwa, pomagał w obfitych plonach. Opowieść prowadzącej Tetiany Zozuli uzupełniły ukraińskie piosenki „Malanka”, „Dobry wieczór, ludzie”, „Ej, zdrowo, panie”, „Ej, jasna, krasna”, „Nasza Jolinka” i inne. *** Dwa bożonarodzeniowe koncerty przygotowała Narodowa Filharmonia Ukrainy. Zespół „Chorea Kozacka” pod kierownictwem zasłużonego artysty Ukrainy Tarasa Kompaniczenki, przy wsparciu organizacji pozarządowej „Kraina Mrij” Ołega Skrypki, przeprowadził koncert „Anieli, zniżajcie się”. W programie przedstawiono kościelne hymny-monodie na Boże Narodzenie, kanty bożonarodzeniowe z Bohohłasnika Poczajowskiego z lat 1790–1791 oraz utwory z koncertu duchowego. Drugi koncert nosił tytuł „Z kolędą idziemy!”. Wzięli w nim udział Ruslana Jakobinczuk (mezzosopran), Walentyna Matiuszenko (sopran), zespół instrumentów ludowych „Dywohraj” oraz dziecięcy chór „Suzirja” Kijowskiej Dziecięcej Szkoły Muzycznej nr 33. Oprócz kolęd i szczedriwek wybrzmiewały również ukraińskie pieśni ludowe: „Czas do domu, czas”, „Czom, czom, nie przyszedł”, „W ogrodzie kalinka”, „Ej, czyj to koń stoi”, „Płynie woda mętna”. Program zakończono utworem „Dzwonkami” J. Pierponta.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Konkurs scenariuszy «SWOJE KINO—3» poszukuje nowych pomysłów

Projekt „Oglądaj ukraińskie” poszukuje scenariuszy do krótkometrażowych, motywujących filmów. Wziąć udział w konkursie mogą wszyscy chętni, niezależnie od zawodu i doświadczenia. Zwycięzcy otrzymają wynagrodzenie autorskie w wysokości 10 000 hrywien, a co najważniejsze — możliwość ekranizacji swojego scenariusza. Tradycyjnie projekt „Oglądaj ukraińskie” poszukuje scenariuszy do krótkometrażowych, motywujących filmów, w których głównym bohaterem jest inicjatywny i odpowiedzialny człowiek, który swoimi działaniami dokonuje zmian, przybliża lepszą przyszłość, inspiruje innych. Ważnym kryterium jest ciekawa, afirmująca życie idea kinematograficzna oraz zgodność z regulaminem konkursu. Historia przedstawiona w scenariuszu musi być zrozumiała i interesująca dla szerokiej publiczności, dramaturgicznie zamknięta oraz powinna motywować do działania. Uwaga, główne kryterium! Na konkurs przyjmowane są scenariusze do krótkometrażowych filmów fabularnych o czasie trwania około trzech minut. Takie wymagania wynikają z formatu projektu „Oglądaj ukraińskie!”, ponieważ filmy zekranizowane na podstawie wyników konkursów „SWOJE KINO” są planowane do wyświetlenia w bloku zwiastunów przed głównym filmem seansu. Tematy konkursu: nr 1 „Przyszłość tworzą ludzie”. Nr 2 „Moje miasto”. Termin nadsyłania prac konkursowych — 25 lutego 2019 roku (włącznie). Warunki uczestnictwa oraz szczegółowe informacje o konkursie — na stronie www.kinoua.org. Inicjatorami i twórcami projektu są firma „BABYLON” oraz Stowarzyszenie „Wspieranie rozwoju kinematografii na Ukrainie — Oglądaj ukraińskie!”. Projekt realizowany jest przy wsparciu Państwowej Agencji Ukrainy ds. Kina.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Z światem łączy nas biennale

Międzynarodowe Biennale Ceramiki Artystycznej imienia Wasyla Kryczewskiego odbywa się co dwa lata: po raz pierwszy ten projekt zaprezentował wielkoskalową ekspozycję w 2017 roku, obecnie zgromadzi artystów ceramików po raz drugi. Żanna NEWKRYTA, służba informacyjna Narodowego Muzeum-Rezerwatu Ukraińskiego Garncarstwa. Zdjęcie Tarasa POSZYWAJŁY. Jak pojawił się pomysł? Współczesna ceramika artystyczna Ukrainy potrzebuje wydarzenia, które stanie się przestrzenią jednoczącą dla twórczej komunikacji artystów, okazją do zaprezentowania swojej twórczości, a zarazem jak najszerzej zapozna koneserów z aktualnymi tendencjami rozwoju ceramiki. Interwał dwóch lat to długi czas na twórcze dokonania. Dlatego biennale jest wyczekiwane przez autorów i widzów: wystawa podsumowująca i wybór najlepszych dzieł przez profesjonalne jury przekształcą się w swoisty przekrój dynamicznych zmian w ceramice. „Pomysł biennale stał się udanym wydarzeniem artystycznym z inicjatywy Narodowego Muzeum-Rezerwatu Ukraińskiego Garncarstwa w Opisznym oraz Fundacji Charytatywnej „Dar” (Ukraina), pod patronatem i przy aktywnym wsparciu której na Ukrainę powraca zamorskie dziedzictwo artystyczne rodziny Kryczewskich, a także szeregu współorganizatorów — zaznaczyła kurator biennale Switłana Koniuszenko. — W 2017 roku projekt nosił nazwę „Ukraińskie Biennale Ceramiki Artystycznej imienia Wasyla Kryczewskiego”, jednak zgłoszenia do udziału napłynęły nie tylko od ukraińskich artystów, ale także od ceramików z Republiki Białorusi, Polski i Brazylii. Właśnie dlatego organizatorzy zdecydowali w 2019 roku pozycjonować biennale jako wydarzenie o znaczeniu międzynarodowym, zmieniając również nazwę. Ogółem w 2017 roku na wystawie zaprezentowano 103 dzieła 61 autorów”. Z imieniem Wasyla Kryczewskiego. Rok pierwszego przeprowadzenia biennale stał się znaczący dla ukraińskiej kultury: w 2017 roku nasze państwo obchodziło 100-lecie od czasu założenia i oficjalnego otwarcia pierwszej wyższej szkoły artystycznej na Ukrainie — Ukraińskiej Akademii Sztuki, którą kierował pierwszy wybrany rektor — Wasyl Hryhorowycz Kryczewski (1873—1952), architekt, malarz, grafik, artysta sztuki dekoracyjno-użytkowej, artysta teatru i ukraińskiego kina, historyk sztuki, pedagog, kolekcjoner, najbardziej charyzmatyczna postać ukraińskiej sztuki pierwszej połowy XX wieku. Imię Kryczewskiego jest znaczące także dla samego Opisznego, gdzie wybitny architekt zaprojektował budynek Opiszniańskiego Garncarskiego Punktu Pokazowego Gubernialnego Ziemstwa Połtawskiego (1916—1918) na miejscu pierwszej na Lewobrzeżnej Ukrainie ziemskiej szkoły garncarskiej — Opiszniańskiej Wzorcowej Pracowni Garncarskiej (1894—1899). W 2013 roku w tym budynku otwarto jedyne na Ukrainie Muzeum Artystycznej Rodziny Kryczewskich. Właśnie dlatego, decyzją organizatorów, patronem biennale stało się imię tego wybitnego artysty. Atrakcyjność biennale. To nowe doświadczenie dla ceramików i jednocześnie wyjątkowe wydarzenie artystyczne dla widza. Projekt zaprezentuje ceramikę artystyczną świata, gdyż zaprasza do udziału artystów z Ukrainy i innych państw. Dla Muzeum Garncarstwa jest to okazja, by pokazać w przestrzeni wystawienniczej kolosalny zbiór najnowszych dzieł ceramiki, odkryć znane i nowe nazwiska — tym samym kontynuować misję tworzenia kultury. W okresie od 1 lutego do 30 marca 2019 roku w Opisznym trwać będzie przyjmowanie zgłoszeń uczestników, dalej — selekcja dzieł do udziału, tworzenie ekspozycji i praca jury. 20 września 2019 roku odbędzie się to, co najciekawsze — wernisaż oraz ceremonia ogłoszenia i uhonorowania zwycięzców wysokimi nagrodami. Eksponowanie dzieł Międzynarodowego Biennale Ceramiki Artystycznej imienia Wasyla Kryczewskiego w Narodowym Muzeum-Rezerwacie Ukraińskiego Garncarstwa potrwa do marca 2020 roku. Zbliża się wydarzenie, które otworzy nowe horyzonty współczesnej sztuki ceramiki. Zapraszamy uczestników i koneserów!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

etnologii”, które mają zawierać melodie Baraniuka, Senczyka, Omelskiego i Witoszyńskiego, przekazał doktor S. Ludkewycz rękopis w sierpniu”. Już 51 lat w ekspozycji 3 pokoi-muzeum uczonego eksponowany jest XVI tom “Materiałów do etnologii ukraińskiej”, obejmujący “Melodie ukraińskich pieśni ludowych z Podola i Chełmszczyzny: Zebrane przez L. Płosajkiewicza i J. Senczyka, pod redakcją Stanisława Ludkewycza, z przedmową Filareta Kołessy” (Lwów, 1916), wydany pod kierownictwem przewodniczącego Komisji Etnograficznej NTSz we Lwowie Wołodymyra Hnatiuka. Ukraiński etnograf i folklorysta, muzykolog, mąż Łesi Ukrainki Kłym Kwitka w liście z Kijowa z 12 czerwca 1923 roku do Wołodymyra Hnatiuka pisał: “Wysokoszanowny Panie!.. Wtedy też, w 1918 roku, ja przez inną osobę wysłałem jeszcze 3 egzemplarze tego wydania (chodzi o “Zbiór melodii” Kłymenta Kwitki, zapisanych przez niego od Łesi Ukrainki, wydany w Kijowie w latach 1917—1918 — R. Cz.) Towarzystwu Naukowemu, F. Kołessie i S. Ludkewyczowi…” Ciężko chory Wołodymyr Hnatiuk radośnie i przyjaźnie spotykał się z przyjaciółmi, którzy odwiedzali go w latach 1924—1926. Byli to Iwan Trusz, Mychajło Moczulśkyj, Antin Kruszelnyćkyj, Denys Łukijanowycz, Karło Bandriwśkyj, Iwan Kryp’jakewycz, Filaret Kołessa, Osyp Rozdołśkyj, Stanisław Ludkewycz oraz inni sławni synowie Ukrainy. — “Lacrimosę” — Narodowa kapela chóralna “Dnipro” zaśpiewała na scenie Majdanu jako requiem za poległych podczas Rewolucji Godności. Na jubileuszowym wieczorze utwór zabrzmiał w całości w wykonaniu już obu chórów: “Dnipro” oraz “ProMusica”, a także Nowej orkiestry symfonicznej “Złote Wrota Kijowa”. Partie solowe wykonali soliści Opery Narodowej Ukrainy, laureaci ogólnoukraińskich i międzynarodowych konkursów Ksenija Bachrytdinowa-Krawczuk (sopran), Iryna Petrowa (mezzosopran), Dmytro Kyforuk (tenor) oraz artysta ludowy Ukrainy, niedościgniony Taras Sztonda (bas). Mieszanym chórem i orkiestrą dyrygował Silvio Wyler (Szwajcaria). Odbywał on staż w Londynie u znanego dyrygenta Williama Broniego, a uczył się w Bukareszcie. Wyler to znany na świecie dyrygent, który w różnych krajach dyrygował różnymi orkiestrami, gromadząc największe audytoria koncertowe. Jego występy są zawsze triumfalne. Na Ukrainie dyrygował orkiestrą podczas dwóch spektakli operowych w Dnieprze. Tak wysoko ocenił kunszt ukraińskich wykonawców, że zrodziła się u niego idea stworzenia na Ukrainie nowej orkiestry. Stało się to w 2012 roku, a z czasem pojawiła się i nazwa — “Złote Wrota Kijowa”. Dyrygent w wywiadzie w przeddzień tego znamiennego koncertu powiedział: “Requiem” Mozarta — to jeden z najsilniejszych utworów pod względem energetyki w muzyce klasycznej. Czasami w tragicznej intonacji jest więcej piękna niż w muzyce optymistycznej, i właśnie to pozwala przeżyć katharsis jako możliwość, by po raz kolejny zdziwić się życiem”. Na zakończenie koncertu cała sala zgodnie zaśpiewała sławny “Szczedryk” Mykoły Łeontowycza oraz pieśń “Mnohaja lita”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Kompozytor, który potrafił się przyjaźnić. W 140. rocznicę urodzin S. Ludkewycza

Romana CZEREMSZYŃSKA, współzałożycielka, dyrektor Welesniowskiego Muzeum Etnograficzno-Pamięciowego Wołodymyra Hnatiuka, wieś Welesniów, rejon monasterzyski, Tarnopolszczyzna. Wybitny ukraiński kompozytor, muzykolog, folklorysta, pedagog, działacz społeczno-kulturalny, ludowy artysta Ukrainy, Bohater Pracy Socjalistycznej, laureat Nagrody Szewczenkowskiej, Stanisław Ludkewycz urodził się 24 stycznia 1879 roku w odwiecznym ukraińskim mieście Jarosławiu (obecnie Polska). Stanisław Pyłypowycz ukończył wydział filozoficzny Uniwersytetu Lwowskiego (1901 r.), a następnie wydział muzykologiczny Uniwersytetu Wiedeńskiego, gdzie w 1908 roku uzyskał stopień doktora muzykologii. W latach 1905—1907 redagował „Artystycznyj wisnyk”. Jest jednym z organizatorów Wyższego Instytutu Muzycznego imienia Mykoły Łysenki we Lwowie (w latach 1910—1915 jego dyrektor). Po wrześniu 1939 roku — profesor, kierownik katedry teorii i kompozycji Konserwatorium Lwowskiego, jednocześnie (w latach 1939—1951, z przerwą) — starszy pracownik naukowy Lwowskiego oddziału Instytutu Sztuki, Folklorystyki i Etnografii Akademii Nauk Ukrainy. …30 października 1897 roku Wołodymyr Hnatiuk rozesłał listy do działaczy ukraińskiej kultury z prośbą o pomoc Iwanowi Frankowi w jego niegodnej pozazdroszczenia sytuacji materialnej i wzięcie udziału w obchodach 25-lecia jego działalności pisarskiej. Znając złe warunki życiowe Iwana Franki, Wołodymyr Hnatiuk zaproponował, aby ukraińska społeczność z okazji jubileuszu zebrała środki na zakup dla niego domu. Do przygotowań jubileuszu Franki Wołodymyr Hnatiuk włączył lwowian: Sołomiję Kruszelnycką, Modesta Menczynskiego, Iwana Trusza i wielu innych. Jako przewodniczący Komitetu Jubileuszowego, Wołodymyr Hnatiuk jesienią 1897 roku zwrócił się do ukraińskich kompozytorów z propozycją napisania muzyki do tekstów Iwana Franki. Przede wszystkim nasz krajan zwrócił się do 18-letniego Stanisława Ludkewycza, w wyniku czego powstały takie utwory muzyczne, jak „Wicznyj rewolucioner”, „Ne zabud’ junych lit”, „Rozwijtesia z witrom”. Tak Stanisław Ludkewycz zapoczątkował muzyczną interpretację twórczości poetyckiej Iwana Franki. A przy bezpośrednim udziale Wołodymyra Hnatiuka Komitet Jubileuszowy wydał zbiór utworów muzycznych do słów poety-jubilata pod tytułem „Ziw’iale lystia”. Ponadto Wołodymyr Hnatiuk zaprosił Stanisława Ludkewycza do przygotowania koncertu na wieczór jubileuszowy z okazji 25-lecia działalności literackiej i społecznej Iwana Franki, podczas którego chór po raz pierwszy zaśpiewał „Wicznoho rewolucionera”. Wykonano także pieśni solowe „Ne zabud’ junych lit” oraz „Rozwijtesia z witrom” do muzyki Stanisława Ludkewycza. Oto jak wspomina ten wieczór sam kompozytor: „…nastrój obecnych był radosny i pogodny, i szczery, zarówno na koncercie, jak i na komersie (uroczystej kolacji — R. Cz.) po koncercie. Franko był w doskonałym nastroju, żartował, jak rzadko kiedy. Kiedy przewodniczący komitetu Wołodymyr Hnatiuk przedstawił mnie mu, powiedział: „Dziękuję, panie towarzyszu, za waszą niespodziankę. Ale wolałbym, żeby w waszym „Rewolucjonerze” też w środkowej części był marsz, a nie kolęda”. Oprócz osobistych spotkań znawcy ludu z młodym kompozytorem, istniała korespondencja: w archiwum Wołodymyra Hnatiuka w Dziale Rękopisów Lwowskiej Biblioteki Naukowej imienia Wasyla Stefanyka NAN Ukrainy przechowywane są listy Stanisława Ludkewycza do uczonego. W liście z Wiednia do Wołodymyra Hnatiuka Stanisław Ludkewycz 12 listopada 1907 roku pisał: „Szanowny Panie!.. Za kilka dni mam mieć referat o słowiańskiej formie pieśniowej w Instytucie Historii Muzyki. Będzie Adler i Walaszek… Pozdrawiam szczerze St. Ludkewycz”. W 1913 roku świętowano jubileusz 40-lecia działalności twórczej Iwana Franki, a przewodniczący Komitetu Wołodymyr Hnatiuk ponownie zaprasza do przygotowania uroczystego koncertu kompozytora Stanisława Ludkewycza. Iwan Franko miał już powszechne uznanie, szacunek: obchody jubileuszu przygotowywano szeroko, z rozmachem. W koncercie wystąpiły chóry „Bojana”, „Bandurysta”. Pieśni solowe do słów jubilata wykonał wspaniały tenor Mychajło Mykysza, który specjalnie w tym celu przyjechał z Kijowa. …W protokole posiedzenia Komisji Etnograficznej Towarzystwa Naukowego im. Szewczenki we Lwowie 27 września 1913 roku zapisano komunikat Wołodymyra Hnatiuka: „Materiały do ukraińskiej”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

175 lat kapeli chóralnej „Dniepr”

unikalnych projektów i kontynuuje misję legendy ze 175-letnią historią. Z kapelą „Dniepr” Iryna jest już prawie 25 lat! Chórmistrzami kapeli są Wiktorija Łysenko oraz kompozytor Ihor Tyłyk, koncertmistrzami — Anastasija i Wałerij Titowyczowie. Jubileuszowy koncert kolektyw otworzył wykonaniem utworu Creeda Cortneya „Ukraińskie Alleluja” ku pamięci poległych podczas Hołodomoru. Ta pełna smutku modlitwa z nadzieją na lepsze jutro w samym środku cierpień i tragedii poruszyła słuchaczy do łez. Dalej zabrzmiała współczesna muzyka chóralna ukraińskich kompozytorów: „Błahoho Caria Błahaja Maty” Wiktoriji Polowej, „Swiat, swiat Hospod Sawaof” Iryny Ołeksijczuk oraz utwór „A Little Jazz Mass” („Mała msza jazzowa”) Anglika Boba Chilcotta. Utwór ten zdobył wielką popularność wśród chórzystów na świecie, gdyż łączy w sobie brzmienie łacińskiej mszy i jazzu. Wykonanie jednego z najsłynniejszych rockowych hitów — „The Show Must Go On” Briana Maya (aranżacja na chór Jacka Sykulskiego) poruszyło fanów zespołu Queen. Wystąpili również goście, dobrzy przyjaciele kapeli — litewski chór „ProMusica” uniwersytetu z Wilna, założony w 2004 roku (kierownik artystyczny, generator pomysłów — Rasa Gelgotienė). Osobliwością tego kolektywu jest przygotowywanie wielkich dzieł chóralnych we współpracy z zespołami muzycznymi innych uniwersytetów, w szczególności z San Francisco, Oslo, Pragi, Rio de Janeiro, Kijowa. Chór koncertował w Armenii, Brazylii, Belgii, Czechach, Danii, Gruzji, Hiszpanii, USA, na Łotwie, w Polsce. Kolektyw ten odwiedził Kijów w tragicznym 2014 roku, dał koncert w Głównym Wojskowym Szpitalu Klinicznym przed rannymi. Znamienne jest również to, że chórzyści zebrali środki i przekazali je ciężko rannym naszym obrońcom. W wykonaniu chóru „ProMusica” zabrzmiały utwory Martynasa Mažvydasa „Na tamtym brzegu rzeki” (słowa ludowe), Jamesa MacMillana „Lśniący świt” oraz wyjątkowo delikatnie i wzruszająco — „Listy do Zofii” (ukochanej poety Čiurlionisa) Donatasa Zakarasa do słów Mikalojusa Čiurlionisa. W drugiej części zabrzmiał utwór, który uważany jest za najwybitniejszy dorobek kultury muzycznej ludzkości — „Requiem” Wolfganga Amadeusza Mozarta. Było ono dedykowane wszystkim poległym za naszą niepodległość, godność i wolność. 22 lutego 2014 roku jedną z części „Requiem” Iryna Duszejko dyryguje Ludową kapelą chóralną „Dniepr”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Bądźcie zdrowi i nie kaszlcie!

Iwan PROSYANYK, zielarz. Zakończenie. Początek w nr 2 z 2019 roku. Domowa apteczka zawsze powinna zawierać zbiór najpotrzebniejszych ziół, które pozwolą natychmiast zdusić grypę. Przecież od, zdawałoby się, drobnostki zaczyna się wiele skomplikowanych chorób i to nie tylko płucnych. Właśnie tym powikłaniom bardzo skutecznie zapobiega zwykły podbiał. Tussilago farfara, z rodziny astrowatych. I kwitnie ta żółciutka astrowata jako pierwsza spośród wczesnowiosennych kwiatów. Ludowe nazwy są bardzo ciekawe: matocznyk, matuśka, kupała, rannyk, sołodke opuszha, car-zillia. Zbierają go, gdy przekwitnie i dobrze rozwinie się liść. Od dawna stosowany jest przy wszystkich chorobach płuc jako środek wykrztuśny, zmiękczający, napotny, przeciwzapalny. Zarówno osobno, jak i w mieszankach. 2 łyżki stołowe rozdrobnionych liści z kwiatami na 300 ml wrzątku. Odparować na słabym ogniu do połowy. Pić co dwie godziny po łyżce stołowej. Albo w równych częściach: liście podbiału, kwiaty czarnego bzu, dziewanny wielkokwiatowej, kwiat lipy, korzenie perzu właściwego i żywokostu lekarskiego. 2 łyżki stołowe na 0,5 l wrzątku. Doprowadzić do wrzenia i dusić na słabym ogniu do 10 min. Zaparzać pod przykryciem. Pić po szklance lub dwie dziennie małymi łykami, na gorąco. A jak tu nie wspomnieć o innej ogrodowej przyprawie — cebuli. Drobno posiekaną przekłada się miodem. I gdy puści sok, pije się ten syrop po łyżeczce 4—5 razy dziennie, niczym nie popijając. Albo pół kilograma cebuli średniej wielkości w łupinach, tyle samo miodu i 50 g zimnej mięty. Udusić w gęsiarce, dodając na dno 100 ml wody. Spożywać z gorącym mlekiem. Jeśli nie macie w ogóle żadnej z wymienionych przeze mnie roślin, to wierzba biała lub krucha jest wszędzie! Salix alba. Wierzba to naturalna aspiryna i nie daje skutków ubocznych, zwłaszcza dla żołądka. Naukowcy ustalili, że wierzba ma niezwykle silne pole oczyszczające, nie na darmo sadzono ją wzdłuż dróg. Wytwarzano z niej łyżki, miski, kubki, które z czasem palono, bo zabierały na siebie od gospodarza wszystkie negatywy. Wierzba działa odkażająco, gojąco, przeciwgorączkowo. Wszystko to razem daje dobre rezultaty w leczeniu chorób oskrzelowo-płucnych. 15 g kory z młodych gałązek wierzby białej lub kruchej na 250 ml wrzątku. Gotować na słabym ogniu do 10 min. Zaparzać pod przykryciem do wystygnięcia. Pić po 1 łyżce stołowej 5—6 razy dziennie. Wskazane jest branie codziennych kąpieli z naparu wierzby, bo jeszcze jedną jej zaletą jest wypędzanie z ciała trucizn, które powstają przy chorobach płuc. Podobnie stosuje się osikę. Ma ona właściwości napotne, przeciwgorączkowe, przeciwbólowe, przeciwzapalne, zmiękczające, które natychmiast hamują tlenie w płucach i drogach oddechowych. Ale dłużej niż tydzień ani kory, ani pączków osiki stosować nie warto. Należy dokończyć leczenie wierzbą, a najlepiej żywicą. Roztartą na proszek bierze się na czubku noża, z odrobiną czerwonego pieprzu, dusi do 30 min w 300 ml mleka. Spożywać dziennie po dwie szklanki. Albo po prostu ssać młodą żywicę. Dostępne jest leczenie kaszlu zwykłą czarną rzodkwią. Trze się ją na tarce do buraków, szczodrze doprawia miodem. Odstawia pod płótnem na godzinę. I spożywa 4 razy dziennie po łyżce stołowej. Albo, jak robiono u nas w domu, ścinano wierzchołek, wydłubywano środek, wypełniano miodem. Zamykano odciętym kawałkiem. Przez noc trzymano w temperaturze pokojowej. A potem ja po łyżeczce z przyjemnością spożywałem ten leczniczy słodzik. Cudownie tłumiło kaszel. W ten sam sposób leczy się przewlekłe zapalenie oskrzeli, krztusiec, tak jak zwykłą cebulą na pół z cukrem lub miodem. Odstawić na 6 godzin. Pić po łyżeczce 4—5 razy dziennie, niczym nie popijając. Nieco łagodniej działa sok z marchwi z miodem. Pić trzy razy dziennie po dwie—trzy łyżki stołowe. Na czczo i przed snem. Ale wy jesteście w mieszkaniu w mieście. Wierzby obok nie szumią. Ale przecież wy niemal codziennie wyrzucacie do śmieci cudowne lekarstwo — skórki z mandarynek. 5 łyżek stołowych potłuczonych suchych skórek zalewa się półlitrem wódki. Odstawić w ciepłe i ciemne miejsce na 18 dni. Spożywać po łyżeczce trzy razy dziennie na 20 min przed jedzeniem przy zapaleniu tchawicy, krztuścu, zapaleniu płuc. Na śmietnik idą też drogocenne łupiny z cebuli. Wypełnić nimi litrowy słoik, bez ubijania, doprowadzić do wrzenia i dusić na słabym ogniu do 20 min. Zaparzać pod przykryciem do wystygnięcia. Gdy straci się głos — ciepłym płukać gardło do 5 minut. Można też pić po 50—100 ml. Dla mężczyzn jest to bardzo wskazane, wzmacnia prostatę. I mimo wszystko nie pozwalajcie chorobom płuc tlić się, bo zatruwają całe ciało. Aby wyleczyć się całkowicie z przewlekłych zapaleń oskrzeli, po zapaleniu płuc, opłucnej potrzeba po 200 g trzyletniego aloesu (im starszy — tym lepiej), soku z marchwi, czarnej rzodkwi, czerwonego buraka, koniaku, miodu. W czajniku gotować 40 min na wolnym ogniu, zakleiwszy pokrywkę ciastem. Przechowywać w lodówce. Spożywać po 1 łyżce stołowej trzy razy dziennie przed jedzeniem. Na zakończenie tematu chcę przytoczyć kilka pomocnych przepisów przeciwprzeziębieniowych z mojego rękopisu: — Na 1,5 litra mleka dodać jedną szklankę owsa w łupinach. Gotować na słabym ogniu godzinę. Zaparzać pod przykryciem 20 min. Pić ciepłym. — Do szklanki wrzącego mleka pokruszyć małą cebulkę oraz dwa—trzy ząbki czosnku. Gotować do 3 min. Niech się zaparzy. Pić gorącym. Albo do mleka, które właśnie się zagotowało, dodać roztrzepane żółtko, łyżeczkę miodu, na czubku noża sodę. Pić gorącym. — W litrze miodu rozpuścić sok z 10 cytryn, dodać 10 potłuczonych główek czosnku. Odstawić na 3 dni. Codziennie odwracajcie naczynie. Dziennie spożywajcie 4 łyżeczki, ssąc. — Do szklanki właśnie zagotowanego mleka dodać świeże kurze jajko, po dwie łyżki stołowe miodu, wódki i od razu wypić. Albo do szklanki gorącego mleka dodać jajko, masło i cukier. Wypić i od razu do łóżka. — Najlepiej zmniejszają gorączkę jagody porzeczki, jarzębiny, maliny, berberysu, rokitnika, dzikiej róży. Zarówno dżemy, jak i suszone. Warto do nich dodawać jednoroczne pędy dzikiej gruszy i jabłoni. — Zapalenie gardła. Na szklankę wrzątku wziąć 15 pączków goździków (przyprawa). Gotować 2—3 minuty. Przykryć i długo zaparzać. Głęboko płukać gardło, 4—5 razy dziennie, przynajmniej przez trzy dni. Gdy tylko czujecie, że zaraz dopadnie was przeziębienie, już zatyka skronie, zaczyna się katar — dobrze wyparzcie nogi, dodając do wody 2—3 łyżki soli, starannie wytrzyjcie wełnianą szmatką, wsypcie do wełnianych skarpet (nogi suche!) po trochu suchej musztardy. A do nosa włóżcie odrobinę miodu. Połóżcie się na plecach. Niech miód rozpłynie się po wszystkich zatokach nosowych. Środek nieprzyjemny, bo miód jest bardzo silnym antyseptykiem, dlatego będzie piekło (to samo robi się z szarym mydłem). Ale warto wytrzymać 10 minut, żeby nie chorować dwa tygodnie. Wypić napotną herbatę, starannie rozetrzeć klatkę piersiową miodem. Bądźmy razem! PRENUMERATA—2019 PRENUMERATA—2019 Koszt prenumeraty Koszt prenumeraty

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

(z dostawą i kosztami pocztowymi): (z dostawą i kosztami pocztowymi): Kod pocztowy — 30617. Strona w katalogu — 79

Redaktor dyżurny Eduard Owczarenko Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Wydrukowano w spółce z o.o. «Mega-Poligraf», 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 12/14.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

ZAPOWIEDŹ

Redaktor naczelny Mykoła CYMBALUK Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Mykoła TYMOSZYK Heorhij FILIPCZUK Mykoła CYMBALUK Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks) na 1 miesiąc na 1 miesiąc 18 hrywien 11 kopiejek. na pół roku na pół roku 99 hrywien 41 kopiejek.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

na rok — na rok 195 hrywien 02 kopiejek

Za rzetelność informacji odpowiadają autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji obowiązkowe jest powołanie się na „Słowo Proświty”. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn