Strona · s. 6strona oryginału ↗
INSTYTUT PREZYDENTA WIKTORA JUSZCZENKI: «PIERWSZY PUNKT NASZEJ JEDNOŚCI — JĘZYK»
Слово Просвіти, №04 за 2011 рік
Z okazji Dnia Jedności w utworzonym pod koniec października Instytucie Prezydenta Wiktora Juszczenki „Strategiczne Inicjatywy” odbyło się spotkanie ukraińskich dziennikarzy z trzecim Prezydentem Ukrainy. Na pierwszą (po długim okresie milczenia) audiencję Wiktor Andrijowycz zaprosił tylko pięć wydawnictw, wśród których jest także „Słowo Proświty”. Rozmowa trwała ponad trzy godziny. Mówiono zarówno o historycznych kamieniach milowych ukraińskiego państwowotwórstwa, jak i o współczesnych tendencjach rozwoju państwa, każdy z obecnych dziennikarzy otrzymał wyczerpujące odpowiedzi na pytania. Proponujemy czytelnikom „SP” najciekawsze z nich. — Pana zdaniem, kraj dzisiaj zmierza ku Jedności czy ku rozłamowi? — Uważam, że rozdzielić Ukrainę z każdym rokiem jest coraz trudniej. Najniebezpieczniejsza polityczna gwardia, która mogłaby dokonać zwrotów w naszej historii, odchodzi w przeszłość. Dziękuję Bogu, że przychodzi pokolenie, które nie zna czerwonych flag, pionierskich krawatów, komsomolskich odznak, które myśli kategoriami europejskimi. Cieszę się, że na Ukrainie rośnie takie pokolenie. Ale z szacunkiem odnoszę się także do innych poglądów. Przecież na Ukrainie pewna część społeczeństwa nigdy nie zmieni swoich ideałów, zabierze je ze sobą do grobu. Oczywiście, są rzeczy, które zjednoczony naród przeżyłby o wiele łatwiej, niż przeżywa je Ukraina. Rozejrzyjcie się, jak przez ostatnie 400 lat Ukrainę cięto imperialnymi granicami, ile razy zakazywano języka, ile tysięcy księży legło kośćmi w obcej ziemi, ilu zginęło patriotów — robi się strasznie. To zbyt wielka zapłata za naszą niepodległość. Ostatnie stulecie przeżyliśmy w totalitarnym systemie, który nie dopuszczał dwóch zdań, innych poglądów. Żyliśmy w systemie skrajnego lewicowego radykalizmu, który przyniósł kolosalną szkodę i którego do dziś nie osądzono. Ale ja nie wydaję żadnych ocen, gdyż w pewnych okolicznościach najlepszym lekarzem jest czas. Dlatego proces naszego stawania się odbywa się w wielkich mękach, których inny naród mógłby nie mieć. Powiedzmy, każda znacząca data dla mojego narodu wywołuje u pewnych sił politycznych wiele pragnień przeprowadzenia jakiejś kolejnej spekulacji. Nie są wyjątkiem ani 22, ani 29 stycznia. Każda taka data to wyzwanie dla nas — kim jesteśmy? Jak byśmy działali w tamtych sytuacjach? Nie mam wątpliwości — drogę od narodu do państwa społeczeństwo przechodzi nie w rok, nie w dwa. Na tej drodze pojawia się wiele nieporozumień, niepewności, tragedii… W tym procesie żyje Ukraina przez ostatnie 20 lat. Bez wątpienia jest to unikalny proces historyczny, w którym jest o wiele mniej pesymizmu niż optymizmu. Ale żeby to ocenić, potrzeba czasu. — Czy Jedność jest zdolna zjednoczyć ukraińskich polityków? — Bardzo często dochodzi do upolitycznienia rzeczy, które dotyczą — Jak Pan ocenia próby obecnej władzy przepisania ukraińskich podręczników historii i wprowadzenia dwujęzyczności? — Z najwyższych gabinetów władzy narzuca się dzisiaj dyskusję o drugim języku państwowym. Żaden naród świata nie prowadzi dzisiaj takiej dyskusji. Odrzuca się nas o setki lat wstecz, w jakieś zdziczenie, kiedy poddajemy w wątpliwość kwestie statusowe (nie mam na myśli języka komunikacji). Już nie mówię o tym, co zapewnia normalną komunikację ludzi, politykę bezpieczeństwa… Często robi się wstyd, kiedy rozumiesz, na jak słabym poziomie jest nasza świadomość narodowa. Nawet połowa dziennikarzy myśli kategoriami wczorajszymi. Dla narodu to bardzo trudne, ale nie można opuszczać rąk. We wszystkich sferach staraliśmy się tworzyć nową politykę. Dotyczyło to także programów „Język ukraiński” i „Książka ukraińska”. Niestety, daleko nie wszystkie sumy udawało się przeprowadzić przez Radę Najwyższą, gdzie większość głosów miał Premier. Ale Prezydent nie podejmował działań w kierunku zawężenia używania języka ukraińskiego, a wręcz przeciwnie, krok po kroku, we wszystkich sferach starał się zwiększyć procent jego użycia. Mieliśmy tylko pozytywne tendencje. Policzcie, o ile wzrosła w ciągu pięciu lat liczba szkół z ukraińskim językiem nauczania, o ile godzin zwiększyła się liczba ukraińskojęzycznych programów telewizyjnych. Ważne, aby nasze dzieci, młodzież nie powtórzyły błędów przeszłości. A przeszłość się nie powtórzy, jeśli wszędzie będzie je otaczać język ukraiński, język ich państwa. Najtrudniejszym w naszej polityce było wypracowanie motywów tolerancyjnego postrzegania polityki językowej we wszystkich regionach. Pierwszy punkt naszej jedności — język. Państwo dzisiaj cierpi z powodu niezgody i agresji humanitarnej. Jeśli obecna władza ignoruje kwestię jedynego języka państwowego, to nie prowadzi polityki konsolidacji społeczeństwa. Przecież tylko skonsolidowany naród jest zdolny do cudów gospodarczych. Pamiętam hasło z minionych wyborów: „Dwa jazyka — odna strana”. Niedorzeczność! Takiego nigdy nie będzie, mądry naród do tego nie dopuści. Ale u nas rozgrywa się tę kartę! Jeszcze jeden bolesny temat — cerkiew. Nasze Prawosławie jest rozdarte na cztery wyznania. Dlaczego Ukraińcom wkłada się do głowy, że życie w międzywyznaniowej niezgodzie to norma? I wymyślają niuanse, które rzekomo są podstawą dla takiej pozycji. Bez duchowego zjednoczenia czekają nas trudne egzaminy. Prędzej czy później dojdziemy do jednej cerkwi lokalnej. Historia. Dlaczego jest taka różna? Bo nie ma „wspólnej” historii. Każdy naród ma swoją historię. Możemy brać udział we wspólnych wydarzeniach, ale każdy z narodów ma swój pogląd na nie i, bez wątpienia, swoich bohaterów. Tylko własna historia formuje dziedzictwo, które łączy naród. Tak można mówić i o kulturze, i o bezpieczeństwie, i o gospodarce… — Jednym z Pana głównych osiągnięć uważa się wolność słowa. Jak Pan ocenia obecny stan wolności ukraińskich mediów? — Wy jesteście liderami, wy jesteście władzą, macie monopol na najważniejsze — informację. Macie magiczny wpływ na ludzkie myślenie, bo posiadacie ten środek, który może je kształtować. Macie jeszcze bardzo dużo pracy, niezwykle ciekawej, przemyślanej. Bo to, co dzisiaj dzieje się na Ukrainie, dla dziennikarza jest dobrym polem do poważnych rozważań, badań.
— Czy zgadza się Pan ze stwierdzeniem, że Wiktor Juszczenko to tragiczna postać w ukraińskiej historii? Gdyby mógł Pan wrócić do 2004 roku, co by Pan zmienił, jakie istotne kroki w budowaniu państwa podjąłby Pan inaczej? — Zmieniłbym pewną część swoich partnerów. Po zakończeniu swoich uprawnień tragizmu nie odczuwam i jestem pełen energii, ambitności, zaciętości bardziej niż 5 lat temu. Jeszcze bardziej jestem przekonany o słuszności swoich ideałów. Moim celem nie jest pokonanie lewicy czy prawicy, a zjednoczenie ich wokół narodowych priorytetów. Myślę, że nie warto było niczego zmieniać dla kariery, drugiej kadencji. Dobrze rozumiem, jaką nację reprezentuję, w jakim stanie jest ta nacja. Mogli mnie nie rozumieć, teraz większość może mnie nie popierać, ale czas wszystko postawi na swoim miejscu. Gdybym miał możliwość przekazania narodowi bardzo wielu niuansów podejmowania poszczególnych decyzji, to nacja zmieniłaby swoje poglądy wobec pewnych osób. Za wysokimi słowami, za pięknymi garniturami często stała ludzka pustka, u podstaw której — ego, sława i władza. Teraz piszę książkę, gdzie będzie nie tylko historia mojego prezydentury, ale też mój światopogląd, system budowania państwa… Jestem przekonanym zwolennikiem demokracji parlamentarnej. Demokracja prezydencka czasów Kuczmy — też ciekawy model, ale ma więcej ryzyk. Niektóre z nich obserwowaliśmy w 2004 roku, napiszę o tym… Nie mam wielkich rozczarowań w tym, co się dzieje. Byłoby wielkim błędem gniewać się na pewne polityczne persony. Tak, oni tworzą tę politykę, to jest ich polityka. Ale oni nigdy by tego nie robili, gdyby za nimi nie było 13—14 milionów głosów wyborców, którzy ich poparli i mają takie same przekonania. Nie warto tracić emocji, ludzkiej energii na antypatię, wszak przyczyna jest głębiej. To o wiele poważniejsze, niż jest na powierzchni. A to, co wydarzyło się niedawno w Sądzie Konstytucyjnym (wróciliśmy do tego, co sześć lat temu mieliśmy), bez wątpienia zasługuje na negatywną ocenę. Pojawia się motywacja, która wypada z kontekstu demokratycznego procesu. Takie decyzje są możliwe, ale wyłącznie poprzez mechanizmy polityczne, a nie poprzez nacisk na sąd. To już manipulacja.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
