Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 16strona oryginału ↗

PTAKI W ANTHROPOGENICZNEJ PUŁAPCE!

Слово Просвіти, №04 за 2011 рік

W różnych zakątkach planety tej zimy z niezrozumiałych przyczyn masowo giną ptaki: drozdy, gołębie, kawki, turkawki… Przestrzeń dla fantazji pojawiła się niemała. Zwolennicy teorii spiskowych już ogłosili, że masowe ginięcie ptaków to skutek tajnego testowania nowego rodzaju broni. Inni mówią o ukrytym transporcie przez korporacje transnarodowe niebezpiecznych substancji chemicznych, w szczególności fosgenu. Ci, którzy wierzą w nieuchronną zagładę Ziemi w 2012 roku, twierdzą, że martwe ptaki to zwiastuny Apokalipsy. O komentarz zwróciliśmy się do pracownika naukowego Instytutu Zoologii im. I. I. Schmalhausena NAN Ukrainy Hennadija FESENKI. W latach 1950. ustalono, że gawrony, które gniazdują pod Kijowem, zimują we Francji. Pod koniec lat 1970. my w uroczysku Horyste (okolica za tamą Zbiornika Kijowskiego) również obrączkowaliśmy pisklęta gawronów. Okazało się, że odlatywały one na zimowisko do Europy Środkowej (na Węgry). Minęło 30—40 lat i szlak migracyjny ptaków skrócił się dwukrotnie. Łagodniejszy klimat Europy Środkowej i dostępność pokarmu sprzyjały zatrzymywaniu się gawronów na zimowisko w połowie drogi migracyjnej. W ciągu ostatnich 30 lat, zważywszy na ocieplenie klimatu, odległość mogła się jeszcze skrócić. Ale nie wiemy tego dokładnie, bo obrączkowanie gawronów obecnie prawie nie jest prowadzone. W tym roku zima jest ciepła, stawy pod Swiatoszynem zarybiono i przy nich pozostało zimować około 30 osobników czapli siwej. Ten gatunek nie jest dalekim migrantem, pod Kijowem zimą czasami rejestrowano pojedyncze ptaki, a tutaj aż 30 osobników. Nawiasem mówiąc, w rejonie Irpienia znajduje się kolonia czapli siwych, te ptaki w ogóle mogą być miejscowe. Ptaki reagują na konkretne warunki pogodowe. Jeśli nadal będą utrzymywać się tak ciepłe zimy, to zimowanie ptaków w mieście może się utrwalić i stać się zjawiskiem regularnym, o ile nie będą płoszone. To, że pogoda bywa nieprzewidywalna, od dawna wpływa na życie ptaków. Podczas wiosennej migracji przeważa u nich instynkt powrotu do domu, do miejsc rozrodu, i ptaki często przylatują wcześniej, niż stworzą się komfortowe warunki dla ich istnienia, dlatego mogą zginąć, zwłaszcza drobne owadożerne gatunki ptaków. — Uważa Pan, że częstsze przypadki ginięcia ptaków na całym świecie to zbliżająca się Apokalipsa? — Uważam, że to prosty zbieg okoliczności w krótkim czasie, takie powtórzenia mogą się w przyszłości nie zdarzyć. Ginięcie ptaków nie oznacza zbliżającego się końca świata. Warto zaznaczyć rolę prasy w tym: media coraz bardziej skupiają swoją uwagę na tym, co wcześniej ignorowały. Jednak około pięć lat temu w obwodzie charkowskim zdarzył się przypadek, o którym dziennikarze nie poinformowali opinii publicznej w wystarczającym stopniu: podczas migracji na oziminie zginęło stado dzikich gęsi. Śmierć ptaków nastąpiła najprawdopodobniej od zatrutego ziarna. Obecnie każdy przypadek z ptakami dziennikarze odbierają ostro, reagują błyskawicznie i wyciągają własne wnioski, czasami niestosowne. — Proszę opowiedzieć, jak działalność ludzka wpływa na ptaki, skoro na całym świecie dochodzi dziś do katastrof. — Katastrofy póki co mają w większości charakter lokalny, rozprzestrzenianie się negatywnych skutków człowiek stara się ograniczyć. Z reguły w strefy katastrof trafiają masowe gatunki ptaków, które z czasem mogą odbudować swoją liczebność. Kiedy dzieje się to w miejscu występowania rzadkiego gatunku ptaków, to ta katastrofa może być dla niego fatalna. Jeśli działalność człowieka ostatecznie nie doprowadzi do zmiany klimatu (jak prognozują klimatolodzy), bezpośrednio nie zniszczy biotopów, w których żyją zwierzęta, nie spowoduje bezpośredniego tępienia ptaków, to stan obecnych gatunków radykalnie się nie pogorszy. — Jakie gatunki ptaków znajdują się na granicy wyginięcia? — Problematyczne gatunki ptaków na Ukrainie to błotniak stepowy, orzeł stepowy, żuraw stepowy, pustułeczka, strepet, drop. Stepy zostały tak zaorane, że gatunki te znacznie zmniejszyły swój areał. Nastąpiła stopniowa katastrofalna zmiana dla istnienia gatunków stepowych, którym trudno przystosować się do nowych warunków. Póki co w relatywnie zadowalającym stanie są tereny leśne na Ukrainie, jeśli nie zaczną ich bezlitośnie eksploatować, to zagrożenia dla ptaków leśnych nie ma. — Obecnie pogoda staje się nieprzewidywalna. Jak to wpływa na ptaki, ich szlaki migracyjne? — Ptaki dynamicznie reagują na zmiany w otaczającym środowisku naturalnym. Na przykład nasi poprzednicy w latach 1950. ustalili, że gawrony, które gniazdują pod Kijowem, zimują we Francji. Pod koniec lat 1970. my w uroczysku Horyste (okolica za tamą Zbiornika Kijowskiego) również obrączkowaliśmy pisklęta gawronów. Okazało się, że odlatywały one na zimowisko do Europy Środkowej (na Węgry). Minęło 30—40 lat i szlak migracyjny ptaków skrócił się dwukrotnie. Łagodniejszy klimat Europy Środkowej i dostępność pokarmu sprzyjały zatrzymywaniu się gawronów na zimowisko w połowie drogi migracyjnej. Za ostatnie 30 lat, zważywszy na ocieplenie klimatu, odległość mogła się jeszcze skrócić. Ale nie wiemy tego dokładnie, bo obrączkowanie gawronów obecnie prawie nie jest prowadzone. W tym roku zima jest ciepła, stawy pod Swiatoszynem zarybiono i przy nich pozostało zimować około 30 osobników czapli siwej. Ten gatunek nie jest dalekim migrantem, pod Kijowem zimą czasami rejestrowano pojedyncze ptaki, a tutaj aż 30 osobników. Nawiasem mówiąc, w rejonie Irpienia znajduje się kolonia czapli siwych, te ptaki w ogóle mogą być miejscowe. Ptaki reagują na konkretne warunki pogodowe. Jeśli nadal będą utrzymywać się tak ciepłe zimy, to zimowanie ptaków w mieście może się utrwalić i stać się zjawiskiem regularnym, o ile nie będą płoszone. To, że pogoda bywa nieprzewidywalna, od dawna wpływa na życie ptaków. Podczas wiosennej migracji przeważa u nich instynkt powrotu do domu, do miejsc rozrodu, i ptaki często przylatują wcześniej, niż stworzą się komfortowe warunki dla ich istnienia, dlatego mogą zginąć, zwłaszcza drobne owadożerne gatunki ptaków. Ciekawe, że na wybrzeżu Azowsko-Czarnomorskim ognisko choroby mogło powstać niezależnie od człowieka, tak czasami zdarza się w przyrodzie. A przypadek amerykański i rumuński to wszystko działanie czynnika antropogenicznego. Ptaki zginęły przez nieprzemyślane działania człowieka. Przypadki ginięcia ptaków wskazują na ludzki egoizm, brak kultury, bo człowiek, zajmując się działalnością gospodarczą czy bawiąc się, myśli tylko o sobie, a jaki wpływ ta działalność ma na otaczające środowisko naturalne, jest mu obojętne. Warto zaznaczyć, że na całym świecie giną głównie masowe gatunki ptaków, które częściej kontaktują się z człowiekiem, ich śmierć jest bardziej widoczna i zauważalna niż gatunków rzadkich. Z jednej strony te gatunki ptaków, które osiedlają się obok człowieka, mają korzyści z takiego sąsiedztwa, bo człowiek tworzy bardziej komfortowe warunki do istnienia, i na odwrót – nierzadko ptaki mogą ucierpieć z powodu ludzkiej nieprzemyślaności i arogancji. Ptaki wpadają w swoistą antropogeniczną pułapkę. — Hennadiju Wasylowyczu, co spowodowało masowe śmierci ptaków? — Przypadki masowego ginięcia ptaków obserwowano już wcześniej, na przykład jesienią ubiegłego roku: na wybrzeżu Azowsko-Czarnomorskim zginęło ponad tysiąc kormoranów i mew żółtonogich. Śmierć tych gatunków ptaków była spowodowana wybuchem choroby — salmonellozy, która jest bardzo niebezpieczna zarówno dla zwierząt, jak i dla ludzi. 1 stycznia tego roku w Ameryce Północnej zginęło kilka tysięcy kacykowatych, które według klasyfikacji są bliższe szpakom, a nie drozdom, o czym piszą w mediach. To pospolity gatunek ptaków, który najczęściej współistnieje z człowiekiem. Słyszałem komentarze naukowców, że śmierć ptaków spowodowały wybuchy fajerwerków, gdyż charakter ich obrażeń wskazywał na zderzenie z jakimiś przedmiotami. Wybuchy zdezorientowały ptaki, a one ze strachu rzucały się w różne strony, zderzały się z budowlami, wpadały w linie energetyczne. Oto w Rumunii zginęły szpaki, masowy europejski gatunek. Ptaki najadły się wytłoków z winogron — zatruły się odpadami winiarstwa. Dział Kultury Lesia KOWERZNIEWA 279-49-47 Dział pracy proświtańskiej Nadija KYRIAN Dział literatury Marija KUCZERENKO 270-55-57 Dział korekty Tetiana SZCZERBAK 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Redaktor dyżurny Petro ANTONENKO Korespondenci Natalija ANTONIUK, Uliana WOLYKOWSKA Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie “Presa Ukrainy” w środę. Zam. nr 3301204 Nakład w styczniu — 20 000 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Rozmawiała Natalija ANTONIUK Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji odniesienie do „Słowa Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 11004 Ukraińsko-niemiecka nagroda literacka im. Olesia Honczara ogłasza coroczny konkurs na najlepszy utwór młodego autora Prestiżową Międzynarodową pozarządową ukraińsko-niemiecką nagrodę literacką imienia Olesia Honczara założyli w 1996 roku niemieccy mecenasi: pisarka Tetiana Kusztewska, przedsiębiorca Dieter Karrenberg oraz Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy. Na konkurs przyjmowane są już wydane oraz jeszcze nieopublikowane utwory młodych ukraińskojęzycznych autorów (do 30 lat), którzy mieszkają na Ukrainie i poza jej granicami. Zwycięzców jury wyłania w pięciu kategoriach: proza — powieść lub opowiadanie; cykl opowiadań, nowel; poezja; praca literaturoznawcza poświęcona twórczości Olesia Honczara; publicystyka. Ostateczny termin nadsyłania książek i rękopisów — do 15 marca 2011 roku. Uroczyste wręczenie nagród zwycięzcom konkursu tradycyjnie odbędzie się 3 kwietnia 2011 roku — w dniu urodzin Olesia Honczara. Jury prosi o przesyłanie rękopisów na adres: 01001, redakcja gazety „Słowo Proświty”, Chreszczatyk, 10-b, m. Kijów (na konkurs nagrody Olesia Honczara). Szef-redaktor Pawło MOWCZAN 4 820095 780016

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn