Strona · s. 4strona oryginału ↗
WYCIĄGAĆ LEKCJE Z PRZESZŁOŚCI
Слово Просвіти, №04 за 2011 рік
WŁADZA NACIERA NA PAMIĘĆ NARODOWĄ
Iwan ZAJEC, deputowany ludowy Ukrainy. Data 22 stycznia jest naznaczona dwoma wiekopomnymi wydarzeniami: tego dnia w 1918 roku w pomieszczeniu kijowskiego Domu Nauczyciela podpisano IV Uniwersał, który zapoczątkował Ukraińską Republikę Ludową jako niepodległe państwo. Faktycznie udzielono jednoznacznej odpowiedzi na odwieczne pytanie: co może zagwarantować perspektywę ukraińskiemu narodowi. Jest to własne państwo narodowe. A w 1919 roku, właśnie tego dnia na Placu Sofijskim w Kijowie ogłoszono Akt Zjednoczenia między URL a ZURL. Jest to również wydarzenie skierowane na tworzenie sobornego narodu ukraińskiego, ukraińskiego ducha, na zjednoczenie ziem ukraińskich. Te dwa wydarzenia odbiły się po wielu latach jeszcze jednym, o którym musimy wspomnieć dzisiaj. Jest to łańcuch Zjednoczenia 21 stycznia 1990 roku, który zaświadczył, że naród ukraiński końca XX wieku nie utracił pamięci historycznej, przyswoił lekcje historii, że cel, aktualny na początku XX wieku, pozostał żywotny i pod koniec wieku. Naród ukraiński w 1990 roku zademonstrował swoją wolę dalszego wywalczania niepodległości, którą zresztą zdobył rok później. Musimy nie tylko uświadamiać sobie znaczenie tamtych odległych wydarzeń, ale także przerzucić most w stronę współczesności. Pierwsza lekcja polega na tym, że perspektywę naród ukraiński i państwo będą miały tylko na drogach postępowych: demokratycznych, narodowych, a nie na przebytych, zabarwionych kosmopolityzmem. Dzisiaj widzimy, jak rządzący reżim Janukowycza po uszy ugrzązł właśnie w radzieckiej totalitarnej mentalności. Oznaką tego jest zwijanie procesów demokratyzacji, torpedowanie narodowych fundamentów państwa ukraińskiego. Różnorodne poparcia dla Stalina i związane z tym aresztowania — to wszystko z arsenału władzy radzieckiej, który stosowała ona w walce z ukraińskością, oraz z arsenału władzy moskiewskiej, co już widzieliśmy przed wojną w Czeczenii. Myślę, że dzisiaj natarcie na ukraińskość, na narodową państwowość będzie się nasilać. Widzimy, jaka destrukcyjna praca jest prowadzona nad stworzeniem tak zwanego nowego podręcznika historii, który faktycznie pozbawia Ukraińców pamięci narodowej, nie orientuje na patriotyzm. Proponuje się nam rezygnację z pojęcia statusu kolonialnego Ukrainy, jakoby rodzi to w Ukraińcach kompleks niższości, tłumi naszą wolę. Myślę, że wręcz przeciwnie, taka ocena podkreśla, że nawet w statusie kolonialnym znajdowaliśmy technologie, które pozwalały narodowi ukraińskiemu utrzymać się w tym świecie, a nawet produkować wartości ogólnoludzkie. Taka definicja zmusza nas do przeprowadzenia szeregu działań postkolonialnych na rzecz przywrócenia integralności narodu ukraińskiego, rozwoju kultury, naprawy sytuacji, aby organizm narodowy mógł wyzdrowieć. Historia, w szczególności IV Uniwersał Ukraińskiej Centralnej Rady, świadczy, że terytorium URL to terytorium, na którym zamieszkuje przeważająca większość Ukraińców, czyli chodzi o zjednoczenie terytoriów etnicznych. Dzisiejsze deklaracje o wieloetniczności, wielokulturowości to faktycznie rewizja państwa typu narodowego. Miniony rok był nie tylko rokiem straconych możliwości — był to rok powszechnego rozczarowania. Część społeczeństwa rozczarowała się poprzednią władzą, która poniosła klęskę w wyborach prezydenckich, a ci, którzy popierali nową władzę, również się rozczarowali, bo nie zobaczyli żadnych reform skierowanych na poprawę życia. Natomiast rok 2010 faktycznie poszedł na to, aby zapewnić uzurpację władzy przez jedną siłę polityczną. Uzurpacja władzy to przestępstwo kryminalne. Trzeba otwarcie o tym mówić. Zamiast reform trwa natarcie na pamięć narodową, ukraińską tożsamość. Władza będzie to natarcie kontynuować, będzie próbowała uruchomić żmiję waśni między różnymi siłami narodowymi, warstwami ludności ukraińskiej. Musimy dać zbiorową odpowiedź na takie zakusy. Punktem wyjścia takiej zbiorowej odpowiedzi powinna być akcja 22 stycznia — nie tylko w Kijowie, ale i w całej Ukrainie. Dlatego ważne jest, aby zapewnić tę akcję ilościowo i jakościowo, odrzucając wąskopartyjne i osobiste interesy. Jeszcze jedna lekcja tamtych odległych czasów polega na tym, że pacyfizm na szczeblu państwowym doprowadzi tylko do klęski. Widzimy, że obecna władza faktycznie rozbraja naród ukraiński. Ja, Jurij Kostenko i Jarosław Dżodżyk złożyliśmy do Rady Najwyższej projekt ustawy o tym, aby finansowanie Sił Zbrojnych Ukrainy odbywało się na poziomie 2% wartości produktu krajowego brutto. Rada Najwyższa go nie poparła. To, jak władza zapewnia Siły Zbrojne teraz (mniej niż 1%), doprowadzi do zniszczenia naszej zdolności obronnej. Świadczy o tym praktyka światowa. Nie możemy wykonać współczesnych zadań, które stoją przed Siłami Zbrojnymi. Takie niedocenienie było również na początku wieku. Wtedy przeceniano dialog z Rosją i obróciło się to tym, że Rosja wypowiedziała wojnę Ukrainie i w ten sposób udusiła URL. Jeszcze jedna lekcja polega na tym, że trzeba w porę podejmować decyzje. Bardzo dobrze, że był Akt Zjednoczenia, akt ogłoszenia URL. To dwa punkty fiksacji naszych celów. Ale gdyby ówcześni liderzy byli na swoim miejscu, to decyzje należało podejmować w okresie maksymalnego wzlotu ruchu narodowowyzwoleńczego, ukraińskiego ducha, a nie w krytycznych czasach, kiedy ze wszystkich stron nacierają wrogowie, a organizm państwowy rozrywają wewnętrzne sprzeczności. Terminowe decyzje polityczne są bardzo ważne również dla nas. To, że nasza władza podjęła decyzję o bezblokowości, po raz kolejny udowodniło, że nie myśli ona o strategii rozwoju narodu ukraińskiego, ponieważ nawet Rosja poszła na zbliżenie z NATO. Dzisiaj władza nie ma nic do powiedzenia swoim obywatelom w kwestii bezpieczeństwa. Zagrożenia i wyzwania dla ukraińskiego bezpieczeństwa nie zmniejszyły się, dlatego ta decyzja jest nieterminowa i szkodliwa. Głównym celem naszego „okrągłego stołu” jest upamiętnienie wydarzeń z lat 1918—1920, rozmowa o łańcuchu Zjednoczenia z 1990 roku, określenie lekcji płynących z tamtych wydarzeń i przerzucenie mostu do współczesności, abyśmy mogli patrzeć z perspektywą w naszą przyszłość.
MAGICZNE SŁOWO „JEDNOŚĆ”
Lilija HRYHOROWYCZ, deputowana ludowa Ukrainy. Pozwolę sobie wyostrzyć uwagę na tym magicznym, energetycznym i tak wielce wycierpianym słowie — jedność, zjednoczenie. Dla Ukraińców to szczególne słowo, ponieważ przez długi czas byliśmy rozrzuceni po zaułkach czterech państw. Śpiewamy o jedności w naszych modlitwach, wzywamy do jedności nieustannie: do politycznej, społecznej i tak dalej. I oto 22 stycznia 1919 roku staliśmy się świadkami tej jedności, która stała się rzeczywistością, dokonała się. To wydarzenie ma ogromne znaczenie, silną energetykę, ponieważ ukryty jest w nim mechanizm jednoczenia. Jak myślicie, gdyby wtedy powiedziano: jednoczmy się pod Petlurę, prezydenta URL, czy pod Petruszewicza, prezydenta ZURL, czy jedność by się dokonała? Jednoczono się nie pod subiektywne, jednoczono się pod Ukrainę. Dlatego lekcja pierwsza: jednoczmy się pod wielką sprawę. Jeśli będziemy z tego korzystać, zawsze będziemy odnosić sukces. Lekcja druga: sytuacji bez wyjścia nie bywa. Wtedy pierścień okupacyjny zaciskał się wokół Ukrainy, która ogłosiła niepodległość zarówno na wschodnich, jak i na zachodnich terenach. Działanie na rzecz prawdziwego wyklucza porażkę. Akt Zjednoczenia z 1919 roku na Majdanie Sofijskim daje podstawy naszej historii, by zaprzeczyć myśli, którą nam narzucają: jakoby ukraińskie ziemie zjednoczyły się w 1939 roku, za Stalina. Akt Zjednoczenia z 1919 roku — to tylko pierwszy etap unikalnej formuły: Ukraina na wieki! Każde pokolenie ma swoje przeznaczenie. Przeznaczeniem jednego pokolenia jest ogłaszać niepodległość, drugiego — utwierdzać krwią. A naszemu pokoleniu przeznaczono budować Ukrainę na wieki: soborowość ukraińskich ziem, jedność ukraińskiego narodu, pomiestność Ukraińskiego Kościoła. W tym jest silna, potężna Ukraina. Nieodwracalna i na zawsze. Niech nam w tym dopomoże Bóg. NARODOWA IDEA — WIARA W RODZIMY KOŚCIÓŁ Dmytro STEPOWYK, doktor nauk teologicznych, doktor historii sztuki, profesor. Chcę przypomnieć, że 1 stycznia 1919 roku główny ataman URL Symon Petlura wydał państwową Ustawę o niezależnym Ukraińskim Autokefalicznym Kościele Prawosławnym. Znając historię innych krajów, Petlura doskonale rozumiał, jaką rolę odgrywa Kościół przy ustanawianiu państwowości. Na przykład Bułgaria nigdy nie uwolniłaby się od tureckiego jarzma, gdyby nie było Bułgarskiego Kościoła Prawosławnego i wierności bułgarskiego narodu swojej praojcowskiej wierze. Przeżyli 500-letnie tureckie jarzmo i za to, co stało się w latach 1870., zawdzięczają nie wojnie rosyjsko-tureckiej, a wierności bułgarskiego narodu swojemu Kościołowi. Ogromnej roli Kościoła nie uwzględnił Mychajło Hruszewski, który nie nadał znaczenia rządowemu Dekretowi Petlury o niezależnym UAKP i nie sprzyjał jego ratyfikacji przez Centralną Radę. Hruszewski wtedy powiedział: “Obejdziemy się bez popów. Oni (Moskale) są socjalistami i my jesteśmy socjalistami, jakoś pogodzimy się bez kościoła”. I to, według mojego głębokiego przekonania, było jedną z głównych przyczyn porażki URL nawet przy tej wspaniałej Zjednoczeniu, które dokonało się 22 stycznia. Dzisiaj trzeba mówić o tym, że Akt Zjednoczenia — to dobrze, ale to, że nie został do tego włączony Kościół — to wielka strata. Tę lekcję doskonale zrozumiały inne państwa, przede wszystkim nasza sąsiadka: przez uzurpację Kościoła można zaszkodzić każdemu narodowi. I obecnie, wraz z przyjściem niezwykle agresywnego Patriarchy Cyryla Gundiajewa z ideą “Ruskiego miru”, rozpoczęła się akcja na rzecz zniszczenia ukraińskiej państwowości — poprzez zniszczenie UKP KP. Pod koniec 2010 roku pojawiły się pierwsze oznaki raiderskiego przejmowania nowych świątyń, zbudowanych w ciągu ostatnich 17—18 lat wyłącznie za pieniądze parafian Patriarchatu Kijowskiego, za “łzy” naszego wierzącego narodu, który otrzymywał nędzne pensje. Przejęcia nowo wybudowanych cerkwi miały miejsce w Makarowie w obwodzie kijowskim, w obwodzie donieckim, była próba przejęcia w rejonie taraszczańskim. I to dopiero początek, bo władza nie tylko wspiera te działania, ale i kieruje tym procesem. W 2008 roku Patriarcha Konstantynopola Bartłomiej miał pomysł, by przyłączyć UKP do siebie jako metropolię. Zaczął wywierać na nas nacisk, abyśmy wyrzekli się zarządu patriarszego i wrócili do tradycji średniowiecza, jak było w Rusi Kijowskiej. A wtedy na synodach oni będą decydować, czy dać nam niezależność, czy nie dać. Oczywiście, odrzuciliśmy ten pomysł. A dzisiaj Konstantynopol całkowicie stanął po stronie Moskwy, zgodził się na zniszczenie Patriarchatu Kijowskiego. Nazywanie cerkwi niekanonicznymi — to straszne kłamstwo. W 325 roku przez Sobór Powszechny został przyjęty Symbol wiary. W nim Kościół pozycjonuje się tylko 4 punktami: Jedyny, Święty, Soborowy i Apostolski. Nigdzie nie powiedziano, że są kanoniczne i niekanoniczne cerkwie. Moskiewska, Bułgarska, Serbska, Grecka — wszystkie cerkwie powstały według takiego samego scenariusza, jak dzisiaj powstaje UKP KP. I, oczywiście, przeciwko nim też walczono. Ale podstawa naszego Zjednoczenia, naszej narodowej jedności jest w każdej rodzinie, wszak ktoś obowiązkowo chodzi do cerkwi. Jesteśmy schrystianizowanym narodem. Wszak najwięcej wiernych należy do prawosławia. Około dwóch lat temu rozpoczęliśmy negocjacje z UKP MP. Oni już zgadzali się na zjednoczenie, ale po wybraniu Patriarchy Gundiajewa, surowo nakazał on Sabodanowi unikać jakichkolwiek kontaktów. Obecnie UKP MP znów stała się piątą kolumną nie tylko w życiu kościelnym, ale i na Ukrainie. Wśród uczestników “okrągłego stołu” obecna jest bardzo kompetentna osoba w kwestiach prawa kanonicznego Kościoła Prawosławnego, profesor Ołeksandr Sahan, on może udzielić szczegółowej informacji, jak bombardowani są w ostatnich 18 latach nasi mężowie stanu z pięknymi ukraińskimi nazwiskami, wielcy patrioci. Wpuścili Patriarchat Moskiewski, jak wilka wpuszcza się do owczarni. To było w 1992 roku za naszego pierwszego prezydenta Łeonida Krawczuka. On, nawiasem mówiąc, był przeciw, ale dwóch mężów stanu, a wśród nich i mer Kijowa Iwan Salij, kiedy zajęliśmy Ławrę, przysłali ZOMP i Patriarchat Kijowski stamtąd wyrzucili. Pozwolili, żeby tam osiedlił się Sabodan z jego półterrorystycznym ugrupowaniem. Wierni będą protestować przeciwko upokorzeniu, wspierając Patriarchę Filareta, bo Patriarchat Kijowski z jego 14 milionami wiernych, z episkopatem, duchowieństwem, ze studentami 7 seminariów i akademii, innymi strukturami, które stworzyliśmy przez te 18—19 lat, to też jeden z Bożych cudów, zesłanych Ukrainie, odkąd powstał Patriarchat Kijowski. Mamy 75 % w państwie rdzennej ukraińskiej ludności, nie zwa- Z inicjatywy Ogólnoukraińskiego Towarzystwa “Proświta” im. Tarasa Szewczenki w 1999 roku Dekretem Prezydenta Ukrainy ustanowiono i corocznie obchodzi się 22 stycznia jako Dzień soborowości. 19 stycznia “Proświta” z tej okazji przeprowadziła “okrągły stół”. Udział w nim wzięli znani naukowcy, działacze społeczni i polityczni. Podajemy najciekawsze wystąpienia.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
