Strona · s. 7strona oryginału ↗
Naznaczeni przekleństwem W. M. Jegorjew, Murawjow, Remniow i S-ka
Слово Просвіти, №04 за 2012 рік
Błysnął promień nadziei. Rzuciła się do mnie. — Chodźmy razem na dworzec. Na miłość Boską! Ratuj Piotra i mnie! Bo jeśli Piotra zabiją, to ja siebie też wykończę! Szybko się ubrałam, przeżegnałam i pojechaliśmy. Na ulicach smutno. Wszędzie potłuczone szkło, glina, kałuże krwi, — o tam zabity leży, bez butów… Jaskrawa plama na tle miasta… Na wojnie — to inna sprawa… A tutaj — tutaj to niemożliwe. Można nawet zwariować. Na placu armaty i wartownicy. — Stój! — I straszne przekleństwa. Zatrzymaliśmy się. Czekamy. Podchodzi do nas zuchwały, półprzytomny żołnierz: — „Dokąd was benera niesie? Przepustka!” — Nam na dworzec trzeba. W ważnej sprawie. Przepuśćcie, proszę. — Walaj!.. — krzyczy do woźnicy. A nam w ślad: — Pospieszcie się, bo rozstrzelają, burżujki przeklęte!.. Zgadł — i jak boleśnie — oj, jak boleśnie chlasnął po sercu!.. Oto i dworzec. Róg parku — zakręt… Ogromny tłum ludzi… Kobiety i dzieci — wszyscy starają się przecisnąć do przodu, popatrzeć jakkolwiek, jakkolwiek dostać się do trupów… Idziemy dalej… Ciężko… Brama. Tłum ludzi. Na placu przed dworcem — ze dwadzieścia świeżych trupów, bez butów i szyneli, porozrzucanych jak popadło. Kałuże świeżej krwi. Stoją kaci, opierając się o karabiny — palą „papierosy”. U niektórych kieszenie od łupów wyraźnie wypchane. Płacze przy ścianie kobieta, ubrana w karakułowe palto. A z dworca wyprowadzają do parku trzech oficerów. — Dokąd??? Panie, jak Ty to znosisz!!! — Ale wesoło świeci słoneczko nad ludzką niedolą, szczebioczą ptaszki, obojętne na grozę twarze szynelników, spokojnie wywrócił się na poduszkach samochodu „towarzysz” z rewolwerem u boku. Wchodzimy na dworzec, przebijając się przez tłok, a z parku grzmi paskudny wybuch, niby oderwany wystrzał dziesięciu karabinów. Paskudny, żrący odór brudnego, pijanego tłumu. Zabrudzone i zaplute wszystko, co tylko można. Strasznie iść. „Zwycięzcy” rozwalili się po wszystkich salach. Gdzie komisarz — nijak nie dojdziesz. Szukamy godzinę, półtorej… Snujemy się po korytarzach, już serce skamieniało, nie reaguje na cudze cierpienie — swojego dosyć… Zmęczenie podcina nogi. Oto powiedli młodego, bezwąsego chłopca, korneta-husarza, za to, że na butach miał kokardkę. Idzie jak owieczka pod nóż, blady, dumny, milczący, bez łezki. Łzami nie uratujesz. Oto na podłodze wala się palto jakiegoś pułkownika z pagonami. Oto zerwane pagony leżą na parapecie. A tłum wciąż rośnie, a martwych wciąż przybywa! Panie, czy zdążymy wybłagać u katów ocalenie „naszego Poti”? A ile matek, żon, narzeczonych i sióstr miota się teraz w bezbrzeżnej rozpaczy, nie wiedząc, gdzie ich „Potie”!.. I wreszcie dotarliśmy do samego Remniowa, „dowodzącego drugą armią, tymczasowego generał-komisarza miasta Kijowa”. Gruba, okrutna, bezmyślna, spocona i brudna twarz, błądzące oczy, nerwowe ruchy… Mówi chrapliwie. I też rewolwer na stole, rewolwer na pasie, rewolwer wystaje z kieszeni. Zapala papierosa ze złotego papierośnicy z książęcym monogramem, przyozdobionej mnóstwem błyskotek, pagoników, inicjałów, odznak itp. — Czego wam? Wyjaśniamy. Wzięli niewinnego… Dowodzimy… Nieoczekiwany ruch wielkoduszności. — Jeśli nie rozstrzelany — weźcie go… Oto wam nakaz. Wtyka w ręce brudny kawałek papieru z napisem „uwolnić P.” i podpisem „Remniow”. — A gdzie on może być? — Nie wiem. Szukajcie. Będę ja wam jeszcze tutaj informacji udzielał? My biegiem z gabinetu. Do kogo się zwrócić? Kogo błagać o pomoc? Idziemy do wyjścia — naprzeciw pięciu towarzyszy, a wśród nich — kto by pomyślał? Włodzimierz Mikołajewicz Jegorjew. Tak, on sam — Włodzimierz Mikołajewicz Jegorjew, będący niegdyś błyskotliwym pułkownikiem, potem generałem. Nie pod aresztem, nie idąca na rozstrzelanie ofiara, a „działacz”, „przywódca”, jeden z dowodzących bolszewickimi bandami. Z nim „sam” Murawjow, podły zbieg, żandarmski rotmistrz Mikołaja II, obecnie głównodowodzący „frontem wschodnim”. Ale Jegorjew, Jegorjew… Jego ja tak dobrze znałam z Piotrogrodu, jego ja widziałam i 13 sierpnia 1914 roku pod Zamościem, kiedy on, wtedy jeszcze szef sztabu 3 dywizji grenadierów, uciekał pieszo szosą od Zamościa na Krasnystaw, rzuciwszy czapkę i torbę, ogarnięty panicznym strachem, kiedy prawie cała dywizja grenadierów dostała się do niewoli, otoczona z jego własnej winy przez Austriaków z obu jej skrzydeł… Bezwstydny, na szczęście jeden z bardzo niewielu kadrowych oficerów, otwarcie przystawszy do rozbójniczej „armii” Murawjowa… Chciałam krzyknąć do niego, ale język nie chciał się obrócić… Bezsilnie osunęłam się na ścianę. O krok ode mnie przeszedł on, Judasz-sprzedawczyk, na oczach którego rozstrzeliwani byli jego własni bracia oficerowie, generałowie, pułkownicy… przeszedł — ale zobaczył mnie, poznał i drgnął. I ja jasno widziałam, że na chwilkę, jedną krótką chwilkę, w nim obudziło się sumienie… Ten, zginąwszy moralnie, zdziczały w towarzystwie zabójców i grabieżców, łotr przypomniał sobie, że był człowiekiem, tylko zaraz potem zwyciężył siebie i zaczął rozmawiać z krwawymi współtowarzyszami. Ale głos jego zachrypiał i ja widziałam, ja zrozumiałam, że gardło jego ściśnięte ręką nieubłaganego sumienia. Judaszu przeklęty, niechże szybciej ręka Bożego Sądu ściśnie twoje gardło, niech zginiesz ty, jak Judasz z Kariotu… Biegaliśmy cały dzień po mieście, obojętnie okrutnym, widzieliśmy całe morze ludzkich cierpień, twarzy skazanych na śmierć i czekających na swój czas w korytarzach i foyer teatru miejskiego, za kratami starych komisariatów policji, w biurze bagażowym dworca, oczy czerwone od łez u biednych kobiet, proszących zabrać cały majątek, ale zwrócić syna, brata, męża… I my znaleźliśmy „jego” — Piotra P. — w jakiejś ciemnej komórce, którą przerobiono na więzienie. Z dwudziestu mężczyzn siedziało na zimnej podłodze, przy wybitych oknach, głodni, ale tego nie czujący. — Oto notatka „towarzysza Remniowa”, dowodzącego drugą armią. Starszy dozorca paskudnie zaklął i kazał wypuścić. Wtrącił się drugi — marynarz,
zarośnięty brodą, podobny do małpy: — Pluć na Remniowa! Bez Murawjowa nie wypuszczę. — A ja mówię — można, znaczy można! — A mnie napluć, nie puszczę! Idźcie do Murawjowa! Prawie wypchnęli nas za drzwi. Na ulicy już nikogo nie było. Ściemniało się. Jako tako doszliśmy do dworca, gdzie na pierwszym torze stał pociąg „samego” Murawjowa, którego pilnie doglądali wartownicy. Przepuścili za pięćdziesiąt karbowańców, które wsunęliśmy wartownikowi. Wewnątrz niegdyś bardzo pięknego, a teraz zanieczyszczonego wagonu salonowego porozkładali się „sztabowcy”, brudni, zdziczali, z grubymi okrzykami, zatraciwszy ludzki wygląd, pugaczowcy. — Murawjow was nie przyjmie. — Nas od Remniowa przysłano w sprawach, — energicznie powiedziałam ja. Przyjął. Ciasne przedział. Chudy i wysoki, niezgrabny, suchy, czerstwy, bez serca, despota-kat. Nie patrzy w oczy. — Nic nie mogę zrobić. Idźcie do Remniowa. — Ależ ja u niego byłam — oto jego podpis. — Idźcie wtedy do diabła! Mam ja czas się z wami wozić! — Na miłość Boską! — Choćby i na miłość Boską! Wy z głupstwami się pchacie, a ja mam spraw po uszy! Wyszliśmy ledwo żywi… U niego „sprawy”, a u nas „głupstwa”… Kogo, kogo prosić o ułaskawienie?.. I pomógł cud. Chłopak — Czech, Friedrich, były żołnierz mojego brata w pułku, spotkał się ze mną na dworcu. — Może wy nam pomożecie? — Chwyciłam się tej słomki. W ten straszny dzień wszystko, co działo się w mieście, było przeciwne zdrowemu rozsądkowi i logice. Przypadek kierował ruchem wydarzeń, przypadek decydował o losie setek ludzi, przypadek ocalił i Piotra P. — Notatka Friedricha, który, jak się okazało, był „komendantem” m. Kijowa… Ale ile, ile niewinnych ofiar padło w ten i w dwa kolejne po nim dni, padło tak bezsensownie, tak okrutnie, z ręki „napiętnowanych przekleństwem”. Siostra miłosierdzia Wojskowo-naukowy biuletyn Sztabu Generalnego URL. — Kijów, 1918. — nr 1. — S. 45—49.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
