Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

Anatolij Pachomow: «Nasze zwyczaje i obrzędy będą żyć przez wieki»

Слово Просвіти, №04 за 2021 рік

Ponad trzydzieści lat temu w repertuarze Kijowskiego Akademickiego Teatru Folkloru Ukraińskiego „Berehynia” pojawił się program koncertowy „Żywotoki”. A niedawno tutaj nadano temu programowi nowe życie, określając tym razem jego gatunek jako etnoshow. Uczestnik obu programów – jeden z czołowych aktorów teatru, zasłużony artysta Ukrainy Anatolij Pachomow. Dziś pan Anatolij jest gościem „SP”. — Zapewne przed podjęciem pracy w „Berehyni” miał Pan doświadczenie w innych zespołach muzycznych? — Przez kilka lat śpiewałem w Poleskim Państwowym Zespole Pieśni i Tańca „Lonok”. Wielokrotnie występowaliśmy w Krasnodarze. Po jednym z naszych koncertów kierownik artystyczny Kubańskiego Chóru Kozackiego Wiktor Zacharczenko zaprosił mnie i jeszcze dwóch solistów „Lonka” do swojego zespołu. Zacząłem uczyć się repertuaru chóru, zacząłem opanowywać bandurę. Ale życie wprowadza swoje korekty. 8 marca 1989 roku wraz ze swoją kumą Antoniną Kołomijec trafiłem do Pałacu Żowtniowego (obecnie Międzynarodowe Centrum Kultury i Sztuki) na koncert „Berehyni”. Wcześniej słyszałem o tym zespole, ale byłem po prostu oszołomiony tym, co zobaczyłem na scenie. To było nowe słowo w sztuce ukraińskiej. „Gdyby tu tylko pracować”, pomyślałem. Antonina jakby usłyszała moje myśli i zaproponowała, żebyśmy razem przeszli przesłuchanie. Niebawem zostaliśmy solistami „Berehyni”. Przyznaję szczerze, że od tego czasu rzadziej chodziłem do instytutu kultury, na którym wtedy studiowałem, niż do „Berehyni”, a o Kubańskim Chórze Kozackim zapomniałem nawet. Wtedy pracowali tu barwni ludzie: Stepan Szkolnyj, Wołodymyr Bilecki, który tworzył sceny ludowe, najbardziej wtedy mnie poruszające, niezrównana mistrzyni zaśpiewów Maria Prysiażniuk, Nadija Burawska, która pracuje w teatrze do dziś, wieloletni kierownik artystyczny „Berehyni” Mykoła Buraws'kyj, a także Hryhorij Tarnawski, który wcześniej pracował w radiu i w Kapeli Bandurzystów, miał niezwykłą barwę głosu. Dla mnie, wtedy jeszcze studenta, był to wielki zaszczyt występować na scenie obok tak utalentowanych ludzi. Próby odbywały się w Kończy-Zaspie pod Kijowem. Właśnie tam odbył się pierwszy koncert „Berehyni” z moim udziałem, 1 kwietnia 1990 roku. Większość koncertów wtedy była wyjazdowa. Występowaliśmy na letnich scenach plenerowych lub w klubach. Babcie schodziły się na godzinę, półtorej przed koncertem. Patrzymy na salę, a tam już siedzą z białymi chusteczkami. Te starsze kobiety przynosiły ze sobą koszule i dawały je artystom. Dlatego nasze kostiumy były wtedy autentyczne. A dziś, jakie by one nie były wprawne, nie potrafią powtórzyć tych wzorów, które wtedy były na naszych koszulach. Zespół stopniowo rósł ilościowo i artystycznie. Kiedy przyszedłem, była tylko jedna para tancerzy, stopniowo zwiększyli ją do sześciu. Pojawiła się własna orkiestra. Stale tworzyliśmy nowe programy. Przez długi czas jednym z głównych było „Żywotoki”, do którego weszły obżynki, wieczornice, blok kozacki. Ale tak jak u człowieka, tak i każdy program czy przedstawienie ma swój wiek. Stopniowo „Żywotoki” odeszły. Bardzo lubię wykonywać trudne pieśni, utwory o tematyce historycznej. Każdy program jest drogi na swój sposób. Ale najbardziej zapadły mi w pamięć programy „Dzielni chłopcy, Zaporożcy”, „Hajdamacy”, a także ten, który stworzono na poezję Tarasa Szewczenki. — A dlaczego w teatrze postanowiono wznowić ten program? — Jak mówią: „Nowe to dobrze zapomniane stare”. Jestem przekonany, że zwyczaje, tradycje, obrzędy naszego narodu będą żyć przez wieki. To kod naszej nacji. Reżyserka i twórczyni przedstawienia Tetiana Matasowa dobrze zna się na swojej robocie, kocha wszystko, co ukraińskie. Nad częścią muzyczną pracował zaś Narodowy Artysta Ukrainy Mykoła Buraws'kyj. Weszły pewne utwory z poprzedniej inscenizacji, ale w całości to już nowy program. Jak i wcześniej, wzięliśmy materiał folklorystyczny. Ale tym razem nie ma orkiestry, wszystko wykonujemy a cappella. Artyści grają na oryginalnych instrumentach muzycznych. Myślę, że z tymi niełatwymi zadaniami dobrze sobie poradziliśmy. Pracowaliśmy dużo, zwłaszcza przed premierą. Próby trwały po 12 godzin na dobę, bez dni wolnych. To było ciężkie, ale wiedzieliśmy, że tylko w ten sposób można osiągnąć sukces. Nowa inscenizacja jest uwspółcześniona. W poprzedniej była manera wykonania, jak u naszych dziadków i babć, a teraz – nowa reżyserska forma, stylizowane kostiumy. Zresztą młodzieży bardziej podoba się właśnie nowa wersja. Zaczynamy od wiosennych pieśni, potem – obżynki, kiedy wykonujemy pieśń „My, chłopcy kosiarze”, jednocześnie grając na kosie, butelkach i innych przedmiotach codziennego użytku. A w jesiennym bloku jest wzruszająca scena – pokazujemy Hołodomor, w tym czasie sami artyści mają ciarki na całym ciele. Specjalnie do tego programu nagraliśmy pieśń „Ach, na polu studzienka” w wykonaniu dziewięćdziesięcioletniej kijowianki, mieszkającej na Pietrowce. — Co wpłynęło na Pana wybór zawodu? — Pamiętam, jak miałem 45 lat. Mój dziadek miał sześć córek i trzech synów. W święta wraz z wnukami wszyscy zbierali się w jego chacie. Na ścianie w dziadkowym domu wisiał sudnik (szafa na naczynia). Z tej szafy wyjmowano naczynia i przegrody, a mnie zamykano tam. Potem ciotka otwierała szafę, a ja witałem się i ogłaszałem: „Występuje polski chór, pieśń „Niesie Halja wodę”. Solistka Lisowa Nadia i solista Lisowy Tolik”. Śpiewaliśmy. Na zawsze zapamiętałem te wieczory. Dziadek mógł śpiewać cały dzień, kiedy krzątał się po gospodarstwie. I te pieśni się nie powtarzały. Zdarzało się, że przez cały dzień mogłem usłyszeć tylko 34 znajome pieśni. Żałuję, że wtedy nie mieliśmy magnetofonów. Teraz byłby to unikalny materiał. Jeszcze jedno dziecięce wspomnienie, jak musiałem w szkole być Dziadkiem Mrozem. Ubrali mnie w płaszcz, na wierzch szlafrok, do tego czapka, walonki. Postawili przy piecu. Już spływałem potem, a Śniegurce było obojętnie, ona była w lekkiej sukience (uśmiecha się). Później przez wiele lat grałem w „Berehyni” Dziadka Mroza, a teraz – Mikołaja. W szkole byłem w brygadzie agitacyjnej, występowaliśmy w rejonie, jeździliśmy do Żytomierza. Rodzice także dobrze śpiewali, ale mój wybór nie został od razu przyjęty. „Po co ci to – mówił tata – jedź do Rohaczowa, zdawaj na zootechnika, będziesz miał zawód. A co zyskasz z tego klubu”. Jednak postanowiłem po swojemu. Wstąpiłem do kulturalno-oświatowego technikum i od tamtej pory na całe życie związałem się ze sztuką. — Zapewne często bywał Pan w trasach koncertowych? — Wcześniej jeździliśmy dużo. Zdarzało się, że dopiero co wracaliśmy, a po kilku dniach wyjeżdżaliśmy znowu. Często występowaliśmy

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn