Strona · s. 2strona oryginału ↗
Wyzwania i zagrożenia dla jedności ziem ukraińskich na obecnym etapie budowy państwa
Слово Просвіти, №04 за 2021 рік
Wołodymyr SEMYSTIAHA, przewodniczący Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki
Soborność Ukrainy to jedyny sposób naszego istnienia w przestrzeni i czasie. Historycznie pouczająca, uzasadniona życiową praktyką minionych pokoleń, które przez tysiąclecia zamieszkiwały na swojej, przez Boga danej ziemi od Sanu po Don, wymaga ona od nas, ich potomków, w warunkach wiecznego przeciwstawiania się zarówno europejskim sąsiadom, jak i permanentnej wojskowo-kolonialnej agresji moskiewskich ugrofińskich azjatyckich najeźdźców, codziennego dokładania nadludzkich starań w walce o prawo do pozostania Europejczykami w centrum kontynentu europejskiego. Oto dlaczego musimy robić wszystko, co należy, a nawet to, co niemożliwe, dla zachowania integralności terytorialnej naszego państwa, wzmocnienia jedności jego regionów, konsolidacji narodu, zjednoczenia wokół ukraińskiej państwowości i ukraińskiej tożsamości mniejszości narodowych, które zamieszkują na jej terenach. I, bez wątpienia, stale dbać o własne bezpieczeństwo. Niestety, wszystko to, co wymieniono, łączą wspólne definicje — wyzwania i zagrożenia we wszystkich okresach historycznych. O niektórych z nich będziemy mówić. Wszak data 22 stycznia w naszej historii zmusza do myślenia i mówienia nie tylko o Dniu Soborności i Akcie Zjednoczenia, ale także o Dniu ogłoszenia przez IV Uniwersał Ukraińskiej Centralnej Rady samodzielności i niepodległości Ukrainy. Dlaczego, obchodząc Dzień Soborności tylko jako Akt Zjednoczenia, ignorujemy Dzień Niepodległości najnowszej ukraińskiej państwowości? Dlaczego ten dzień jest ignorowany jako Dzień ogólnonarodowego zwycięskiego święta? Dlaczego w tym dniu nie odbywają się uroczystości w tym pałacu, w którym ogłoszono niepodległość Ukrainy? Wszak zmusiłoby to po raz kolejny do zastanowienia się nad tym, jaką cenę zapłaciliśmy za Niepodległość oraz do czego prowadzi brak pamięci i ignorowanie lekcji historii. Podam jeden przykład: wręczenie mi przez prezydenta Ukrainy W. A. Juszczenkę w tym pałacu honorowego odznaczenia „Zasłużony Pracownik Oświaty Ukrainy” (2008 r.) wywołało wielkie uniesienie wśród działaczy Proświty, pracowników oświaty i urzędników na Ługańszczyźnie. Bezsprzecznie takie zjawisko miało miejsce także w innych obwodach, skąd pochodzili nominowani, uhonorowani nagrodami za sukcesy w budowaniu państwa. Nasuwa się pytanie: a co właściwie stało się z pałacem? Dlaczego władze zamilkły, dlaczego przemilczają los tej historycznej budowli? Pytań „dlaczego” można zadać mnóstwo, tyle że odpowiedzi na nie ani od kijowskich władz miejskich, ani od centralnych władz państwowych nie ma i raczej nie będzie. Rozumienie soborności zawsze było różne u naszych przywódców. Zresztą nie powstało ono w próżni. Już na początku XX wieku w środowisku narodowo-demokratycznej inteligencji były wyraźnie nakreślone nie tylko teoretyczne, ale i terytorialne fundamenty Sobornej Ukrainy. Już wtedy było jasne, że Soborność to nieprzerwany ruch naprzód. Ale jednocześnie mało kto zwracał uwagę na możliwe obiektywne i subiektywne przeszkody, które mogłyby przeszkodzić w dokonaniu tego aktu jednorazowo — raz i na zawsze! Czy wszyscy wtedy się tym przejmowali? Niestety, nie. Tak jeden z przywódców państwa ukraińskiego, Wołodymyr Wynnyczenko, podczas honorowania delegacji galicyjskiej w Kijowie, po zatwierdzeniu „Aktu Zjednoczenia”, podkreślił ich wysokie cechy patriotyczne: dyscyplinę, europejskość, precyzyjną analizę jako ważne dla narodu ukraińskiego. A w zamian od wschodniaków... nic, oprócz rozmachu ich duszy. Dlatego donieczanin Mykyta Szapował, przebywając na wygnaniu, dopiero po 13 latach od tych pamiętnych wydarzeń w Kijowie zdołał wyjaśnić, dlaczego Zjednoczenie 22 stycznia 1919 r. było fikcyjne, a rozłąka — realna. A dlatego, jego zdaniem, że rewolucja listopadowa 1917 r. na terenach Ukrainy podrosyjskiej była rewolucją socjalną, a w Galicji — narodowo-polityczną. Oto była ta przyczyna, dlaczego Soborność jesienią 1918 r. tragicznie się rozpadła. Jego zdaniem świętować można jedynie ogłoszenie celu, a nie tej drogi, którą rządy szły 22 stycznia. Czy nie przypomina to współczesnych wydarzeń, które miały miejsce na Ukrainie podczas Rewolucji Godności i niemal doprowadziły do utraty własnej państwowości? Wszak na Wschodzie i na Południu Ukrainy znalazło się niemało gotowych za kawałek zgniłej kiełbasy i kosztem własnego żołądka sprzedać się wrogowi, wystąpić przeciwko swojemu państwu, jego narodowi i osobistej wolności. Jak nigdy dotąd, aktualne pozostają przestrogi i ostrzeżenia M. S. Hruszewskiego dotyczące zagrożenia dla narodowej i terytorialnej soborności. Wielokrotnie wzywał on do wychowywania w Ukraińcach poczucia solidarności, wspólnego losu historycznego, jedności, by nie rozdmuchiwać różnic, które ich dzielą, „nie czepiać się tego, co dzieli i rozłącza poszczególne części ukraińskiej ziemi, a pilnować tego, co łączy i jednoczy je w całość, i to wzmacniać i rozwijać musimy zarówno w życiu i tradycji, jak i w pierwszym wielkim organie wszelkiej narodowej jedności i narodowego rozwoju — w języku narodowym i jego kulturalnej, literackiej formie... Jednoczyć się, koncentrować, a nie dzielić, nie rozbiegać — to powinno być we wszystkim naszym hasłem”. W warunkach najnowszej wojny rosyjsko-ukraińskiej, kiedy wróg zaanektował Krym, okupował część ukraińskiego Donbasu, korzystając z niezdarności ukraińskiej Temidy, na Ukrainie potężnie działa „piąta kolumna”. Dopiero po 6 latach od udzielenia pomocy finansowo-materialnej i wojskowej, osobistego przebywania w zbrojnych formacjach na terenach Donbasu, służby specjalne Ukrainy zdołały ogłosić podejrzenie liderowi LDPR W. Żyrynowskiemu w popełnionych zbrodniach. Tylko ślepy nie widzi, a głuchy nie słyszy, jak własni politycy dokonują zniewagi na świadomości ukraińskich obywateli, propagując przez utraconą przez państwo przestrzeń informacyjną narodowy rozłam i zdradę interesów państwa, dyskredytują idee Rewolucji Godności, poniżają ukraińskich patriotów, którzy bronią państwa, nie szczędząc własnego życia. Wśród pilnych zagrożeń dla istnienia Ukrainy są: niesformowanie własnej elity politycznej, nieokreśloność własnej idei narodowej, słabość powiązań wewnątrz-ekonomicznych, niestosowny pacyfizm w warunkach wojny, totalna korupcja, klanowość i zdominowanie przez oligarchię, niejednoznaczne traktowanie historycznej przeszłości zarówno państwa, jak i poszczególnych jego regionów. I takich przykładów można podać niemało. Czy jednak najważniejsze zagrożenie nie tylko dla istnienia Ukrainy, ale także cywilizacji światowej nie idzie ze strony Rosji, gdzie nabiera tempa faszyzacja społeczeństwa? Wśród tych, którzy jako jedni z pierwszych podnieśli się do walki z wrogiem, byli działacze Proświty z Ługańszczyzny. Wśród nich struktury Proświty: w Ługańsku, Antracycie, Kadijiwce, Rowieńkach, Chrustalnym. Z bronią w ręku przeciwko wrogowi w narodowych formacjach wojskowych wystąpili ich aktywiści: O. Juszczenko, W. Tkalycz, W. Zoria, A. Hołowczenko, H. Fomenko, O. Pantelejew, I. Oreł i setki innych. Inspirowały ich nie tylko wydarzenia 22 stycznia 1919 r. w Kijowie, ale także wydarzenia 22 stycznia 1939 r., kiedy na Zakarpaciu, w Chuście, zebrało się ponad 30 tysięcy osób z całego kraju pod przywództwem Augustyna Wołoszyna, którzy zdołali, choć nie na długo, w warunkach początku nadciągającej II wojny światowej, odrodzić ukraińską państwowość pod hasłem ukraińskiego proroka T. Szewczenki: Swoją Ukrainę kochajcie, Kochajcie ją w czasie ciężkim... Wszyscy oni byli uczestnikami łańcucha jedności w 1990 r., którym nowe pokolenie zaświadczyło o niepokonanym duchu Soborności narodu ukraińskiego. W dzisiejszych niełatwych warunkach, wśród różnorodnych struktur politycznych i społecznych, tylko „Proświta” z jej ideologią budowania państwa jest realnie zdolna zjednoczyć wzburzone społeczeństwo i wypełnić misję oraz dawne marzenie Ukraińców — stworzyć jedyną, niepodległą, europejską, soborną Ukrainę. Zatem nasze zadanie — rozbudowywać „Proświtę” dla rozbudowy sobornej Ukrainy — nie zostaje anulowane, jest jak nigdy dotąd aktualne.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
