Strona · s. 6strona oryginału ↗
«WYMIERA NARÓD CHRZEZCZONY» Na scenie Narodowej Opery Ukrainy cicho płacze orkiestra symfoniczna. Rozdzierająco szlochają chóry. Lamentują, zawodzą soliści. Niczym krzyki dusz niewinnie pomordowanych Wielkim Głodem. Echa przerażającej klęski narodu ukraińskiego lat 1932—1933 parzą serca. Sala zamarła.
Слово Просвіти, №05 за 2008 рік
władza sowiecka. Kawaler, mieszkał sam w starym ojcowskim domu. Gospodarstwa własnego nie miał. Pracował na dniówkach: komuś trawy nakosić, wymłócić snopy, wykopać studnię. Wieczorami w jego gościnnej siedzibie zbierali się wiejscy kawalerowie. Grali na fujarkach, na grzebieniach, na tarce, śpiewali, czytali „Kobziarza” Tarasa Szewczenki; wujek Pawło przygrywał na skrzypcach. Zabawiał młodzież własnymi wierszami, które układał na poczekaniu i zapisywał ołówkiem na kominie, a chłopcy przepisywali, uczyli się na pamięć. Pawło Dementijowycz ścierał szmatą napisane (w pogrzebaczach stał garnek z rozrobioną kredą), gorący komin obsychał, a on znów kreślił wersy o wojnie i niewoli, o pięknie rodzinnej wsi, o współmieszkańcach, którzy byli potomkami kozaków pułku fastowskiego. M. PONIEDIŁOK, M. KUDRINSKA uczennice 11 klasy Zespołu Szkół „Harmonia”, m. Donieck Pod koniec listopada cała Ukraina obchodziła smutną dla naszego narodu datę: rocznicę Hołodomoru 1932—1933 lat. Nie pozostały na uboczu tych wydarzeń także placówki oświatowe i biblioteki Doniecka. W ramach Ogólnoukraińskiej akcji krajoznawczej młodzieży szkolnej i studenckiej „Kłos pamięci”, uczniowie 9—11 klas Zespołu Szkół „Harmonia” odwiedzili doniecką bibliotekę dla dzieci im. S. W. Kirowa, która już od kilku lat gościnnie otwiera dla nas drzwi. Z inicjatywy kierowniczki działu obsługi czytelników 5—9 klas W. Lecz nadeszła zła godzina rozkułaczania, wywózek, Hołodomoru. Bolszewicka „zaraza z łopatą chodziła i grobowiska ryła, ryła”. Młodzież potajemnie opuszczała wieś, jechała na kopalnie, do fabryk, przy wyrębie lasów. Do wujka Pawła rzadko kto zaglądał. Sąsiad Talymon Fastoweć czasami przynosił coś do zjedzenia i zapisywał w zeszycie pełne dramatyzmu kuplety Pawła Dementijowycza. Talymon zapamiętywał je i przekazywał cierpiącym współmieszkańcom, aż dopóki nie schwytali go funkcjonariusze GPU. Bili, wypytywali, kto napisał. Ale autor wierszy Pawło Fastoweć leżał już w zbiorowej mogile pośród zamordowanych głodem… Talymonowi udało się uciec do kopalń węgla Donbasu. Przeżył i głód, i fronty II wojny światowej. I zawsze nosił w schronach pamięci tragiczne wiersze wujka Pawła. Dopiero w dniach gorbaczowskiej pieriestrojki opowiedział je swojemu bratankowi Heorhijowi Josypowyczowi Fastowcowi, który również pamiętał kilka kupletów dziadkowych poezji. Poprzez dal 75 lat usłyszmy krzyk duszy wiejskiego poety-samouka, skazanego na nieuchronną egzekucję bolszewickim głodowym ludobójstwem: Sześć lat byłem za granicą I nie znałem nieszczęścia, Że przyjdzie mi przepadać Przy sowieckiej władzy. Siedziałem w swoim kąciku, Podarłem spodnie i koszulę. Myśl, by pójść do wsi — Trzy razy się zbierałem — A tu na tobie, na złość, — I czapka się podarła. Otok całkiem wyłysiał, Wierzch dawno się rozpadł, Nogi spuchnięte nie niosą… A ja się nie spodziewałem, Że tak cierpieć będę, Z głodu umierać, Lecz wszystkie siły przyłożę By za granicę uciekać. Tam odzież będę miał, I buty dobre, I pracę, jaką zechcę, Jeszcze będę miał pieniądze. Będę jadł, będę pił, Radwładę wspomnę: Jaki diabeł ją wymyślił? Bogiem przysięgam, nie wiem. A raczej nie zwykły, Widać, diabeł rogaty, Bo poszedł i ten w żebry, Który był bogaty. Oj wy, ludzie zagraniczni, Nie wpuszczajcie tych bandytów: Wyginie u nas wieś, Mrą z głodu dzieci. Na Sybir, na Sołowki Gospodarzy pognali, Kobiet z dziećmi wyganiają z chat, Żeby w śniegu konali. Została u wieśniaków Pusta łyżka. A u każdego nad duszą — Grobowa deska. * * * „Kolektywista — robotnik, „Indus” — szarlatan!” Odebrali mu konia, I wóz, i pług. Spodnie podarte, nogi bose, Ciało prawie gołe… Takiego to nie widziała Ukraina nigdy. Tak leninowscy „towarzysze” Na sto procent oszukali, Bezbronnych rolników Obdarli i obuli. Dokuczyli i dopiekli Już każdemu człowiekowi, Bo w radach — barany, A w organach — świnie. * „Indus” — pogardliwe przezwisko dla kołchoźnika. udało się przeżyć w te straszne lata. Nikogo nie pozostawił obojętnym także materiał, zaprezentowany na wystawach książkowych czytelni. Współpraca trwa także poza murami biblioteki. Do Zespołu Szkół „Harmonia” zawitała bibliotekarka S. W. Pawło Dementijowycz Fastoweć na scenie Kijowskiego teatru operowego, 1930 rok
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
