Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

BITWA O CHORTYCIĘ

Слово Просвіти, №05 за 2008 рік

PIERWODRUK Kostantyn SUSZKO, m. Zaporoże Otóż najważniejsze to ZIEMIA i JĘZYK. Ziemia musi należeć do rezerwatu i do swoich licznych odwiedzających powinna przemawiać ojczystym słowem, pielęgnowanym na jej błogosławionych obszarach. A dopiero potem, kiedy ziemia bezpowrotnie stanie się rezerwatowo nienaruszalną i na niej bez zastrzeżeń będzie rozkwitać Ukraińskie Słowo, czas będzie zadbać i o globalne badania, i o muzealizację obiektów archeologicznych. Nic zbędnego, bo Chortycka twierdza, jej istota — są samowystarczalne. Ale najpierw — ZIEMIA i SŁOWO. O ziemi gruntowna rozmowa odbyła się w Sekretariacie Prezydenta Ukrainy i w znacznej mierze skonkretyzowała się w Ukazie głowy państwa „O pilnych środkach dotyczących rozwoju Narodowego rezerwatu „Chortyca” z dnia 29 kwietnia 2005 roku nr 732, w pracy nad którym z ramienia Zaporoża wzięli udział ówczesny przewodniczący obwodowej administracji państwowej Jurij Artemenko, jego asystentka Wałentyna Manżura i ja. Forma Ukazu zmieniała się kilka razy, w końcu niby zatwierdzili zaporoski wariant, jednak kiedy otrzymałem dokument, parafowany przez Wiktora Juszczenkę, w gotowej postaci, zabrakło mi słów. Przede mną na stole leżało, delikatnie mówiąc, coś nie to, nad czym pracowałem. Prawdziwych autorów dokumentu — ich światopoglądowe horyzonty, intelekt, a jednocześnie poziom poczucia patriotyzmu — z gotowością zdradzał punkt 2-a Ukazu, którym Gabinetowi Ministrów polecano stworzyć do 1.06.05 roku koordynacyjny komitet ds. przeprowadzenia ogólnoukraińskiej akcji „Odrodzimy Chortycę!”. Triumfalne przeprowadzenie tej kampanii nie tylko przewidywano, ale i z góry gwarantowano listą odpowiedzialnych za nią — „kierownicy zainteresowanych (w czym? — K.S.) centralnych i miejscowych organów władzy wykonawczej, organów samorządu terytorialnego, deputowanych ludowych Ukrainy, uczonych, przedstawicieli organizacji społecznych…” Słowem, zbiorowa BEZodpowiedzialność rozwiniętym szykiem. Inne frazy, w szczególności „szczegółowe przeprowadzenie archeologicznych, ekologicznych i innych badań naukowych terytorium rezerwatu”; „wspieranie tworzenia w granicach rezerwatu efektywnej infrastruktury turystycznej i nowych szlaków turystycznych” nie wymagały błogosławieństwa pierwszego urzędnika państwa, bo przypisywały się koncepcją rozwoju rezerwatu, jego planem generalnym i obowiązkami służbowymi dyrektora generalnego. Zapoznawszy się z Ukazem, wyłożonym na dwóch stronach, z czterema obszernymi punktami i trzema jeszcze obszerniejszymi podpunktami, ciężko westchnąłem, bo usłyszałem, jak gdzieś w oddali dał głos dzwoneczek, który ostrzegał mnie przed euforią. Sugerował on, że zmiany w społeczeństwie na lepsze mają przeważnie powierzchowny, czysto MAKIJAŻOWY charakter, i wcale nie przez złe intencje inicjatorów tych zmian, a raczej przez ich nieostrożność, krótkowzroczność. Bo pozostali wałęsać się po korytarzach władzy permanentnie obojętni na wszystko, co prawdziwe, żywe, zachłanni na władzę wciąż ci sami wiecznie dzisiejsi wczorajsi. Nie Wiktor Juszczenko, człowiek, który dosłownie wycierpiał i w moralnym, i w fizycznym sensie swoje prezydentstwo, wydał „na zapewnienie rozwiązania do 1 września 2005 roku zgodnie z ustawodawstwem kwestii dotyczących uporządkowania użytkowania ziemi na terytorium Narodowego rezerwatu „Chortyca”, przekazania rezerwatowi działek ziemskich, niezbędnych dla jego działalności, określenia, wytyczenia w naturze (w terenie) oraz na odpowiednich materiałach kartograficznych jego granic i granic innych użytkowników ziemi, sporządzenia i wydania rezerwatowi aktu państwowego na prawo stałego użytkowania odpowiedniej działki ziemskiej, zaprzestania nielegalnego użytkowania działek ziemskich na terytorium rezerwatu”. Co to za „działki ziemskie, niezbędne dla jego (rezerwatu — K.S.) działalności?” Oddzielne skrawki ziemi, rozrzucone po całej wyspie? Ile ich jest i gdzie są położone — kto będzie określał? Dalej: „wytyczenie w naturze… jego (czyich? — K.S.) granic i granic innych użytkowników ziemi”. Czyż nie przypomina to podstaw do „rozgrabienia” (nie lubię tego słówka, ale ono tak odpowiada sytuacji!) świętej chortyckiej ziemi? Trzecie: Ukaz zobowiązuje wydać rezerwatowi „aktu państwowego (trzeba, nawiasem mówiąc, pierwsze słowo z wielkiej litery — K.S.) na prawo stałego użytkowania…” Dlaczego dalej nie powiedziano, że całego terytorium Chortycy, a wciśnięto podstępne słówko „ODPOWIEDNIEJ” (wyróżniono przeze mnie — K.S.), czyli „…użytkowania odpowiedniej działki ziemskiej”? Jak tu interpretować „odpowiedniość” — cała ziemia czy tylko ta, którą wyznaczą? Kto, znowuż, będzie wyznaczał i ile już można wyznaczać? Prawie opadły mi ręce, kiedy przebiegłem oczami Ukaz. Jeśli powiem, że rozwiązywanie kwestii przekazania całej ziemi rezerwatowi Chortycy, mając w rękach taki Ukaz, było niełatwe, to w istocie mało co powiem. Lecz my nie ustępowaliśmy. Oprócz wszystkiego innego, sytuację ratowało to, że proces, który poprzedzał przekazanie ziemi — kiedy na odległość (z Kijowa), a kiedy bezpośrednio (podczas przyjazdu do Zaporoża) — znajdował się pod kontrolą Sekretariatu Prezydenta Ukrainy, w szczególności pierwszego zastępcy szefa Sekretariatu Iwana Wasiunyka — człowieka uczciwego, rozumnego i wyważonego. Od pierwszego naszego spotkania zobaczyłem, że on też, jak i Artemenko, „zachorował” Chortycą, i to napawało nadzieją. Iwan Wasylijowycz zawsze wsłuchiwał się w moje rady, uwagi, twierdzenia, bo ze swojej strony, zapewne, poczuł, że dla mnie rezerwat — to nie po prostu miejsce pracy. Kwestia ziemi przerodziła się w najważniejszą kampanię, którą rezerwat za mojego dyrektorstwa prowadził z władzami miejskimi. Ze strony pierwszego występowali wasz pokorny sługa i główny radca prawny rezerwatu, ze strony naszych oponentów — cały aparat rady miejskiej (wraz z korpusem deputowanych), komitet wykonawczy rady miejskiej i jego służby (wydział zasobów ziemskich, wydział ekologii, prokuratura, milicja). Tak, kampanię (niech pozostanie to określenie, bo proces był daleki od życzliwej wymiany myśli) kontrolowano z pieczerskich wzgórz, ale nasi wysocy patroni byli GDZIEŚ, my zaś z Prokopenką pozostawaliśmy NA MIEJSCU, w związku z czym wszystko nieśliśmy na swoich barkach. Chyba że czasami, nawiasem mówiąc, bardzo w porę, podstawiał swoje, krępe, naczelnik obwodowego wydziału zasobów ziemskich D. Babmindra. Wtedy znów przypomniałem sobie, co to jest ciśnienie 180 na 100 (przez ostatnie piętnaście lat zapomniałem) i jakimi bywają bezsenne noce… Cel rady miejskiej, który, otrząsnąwszy się po siewierodonieckim fiasku, jasno wyznaczał mer miasta Je. Kartaszow, był przejrzysty: nie oddawać rezerwatowi całej ziemi, przeciągać proces, a dalej „ono pokaże”. Prawdziwe motywy — otwarcie prywatyzatorskie, oficjalnie zaś kładziono nacisk na przestrzeganie interesów zewnętrznych użytkowników ziemi, a przede wszystkim — mieszkańców wyspy (tych, nawiasem mówiąc, o których władza miejska-) Nie bez zdziwienia, a zarazem i niepokoju opinia publiczna kraju dowiedziała się o zwolnieniu ze stanowiska dyrektora generalnego Narodowego Rezerwatu „Chortyca” Kostiantyna SUSZKI, którego praca na tym odpowiedzialnym stanowisku w ciągu krótkiego okresu — zaledwie dwóch lat — została wyróżniona Dyplomem Rady Najwyższej Ukrainy, kilkoma medalami i dyplomami. Teraz, gdy sprawa o niespodziewane zwolnienie jest rozpatrywana w jednym z sądów rejonowych m. Kijowa, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, laureat nagrody im. I. Franki, dyrektor generalny na wygnaniu nie siedzi z założonymi rękami, lecz intensywnie pracuje nad książką „Niespokojna Chortyca” o swoim dramatycznym dyrektorowaniu. W proponowanym fragmencie mowa jest o walce o przekazanie całej ziemi Chortycy rezerwatowi. Nam ten problem wydaje się bardzo palący, wszak „kwestia rolna” niepokojąco odbija się echem obecnie nie tylko w rezerwatowych zakątkach naszej Ojczyzny.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn