Strona · s. 11strona oryginału ↗
KALENDARZ UKRAIŃSKI: ROK 2008
Слово Просвіти, №05 за 2008 рік
21 stycznia — 360 lat od początku Wojny Wyzwoleńczej narodu ukraińskiego pod przywództwem Bohdana Chmielnickiego (1648). Wojna ta formalnie zakończyła się po 6 latach zawarciem 8 stycznia 1654 roku tak zwanej ugody perejasławskiej o wejściu Ukrainy jako państwa autonomicznego pod protektorat Rosji. Historyczne znaczenie Wojny Wyzwoleńczej i ogólnie działalności politycznej Bohdana Chmielnickiego polega na tym, że hetmanowi udało się utworzyć dość wielkie i potężne państwo kozackie. Tym sposobem po ponad 400 latach odrodzono państwowość Ukrainy. Bo po zajęciu rozdrobnionej Rusi Kijowskiej przez Mongołów i Tatarów (1240 rok — zdobycie Kijowa) ziemie słowiańskie przez ponad sto lat znajdowały się pod władzą Złotej Ordy. Następnie prawie przez dwa stulecia weszły w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego, a po unii tego ostatniego z Królestwem Polskim w Rzeczpospolitą znalazły się przez cały wiek w składzie tego państwa. Zatem Chmielnicki odrodził państwowość. I niebawem stracił ją w wyniku podpisania ugody perejasławskiej, którą, co prawda, ukraińska starszyzna zamierzała nie jako zaborstwo Ukrainy. Ale wyszło właśnie tak. Po śmierci Chmielnickiego w 1657 roku (istnieje wersja o jego otruciu) jego następcy nie zdołali zjednoczyć Ukrainy w jedną całość, jak uczynił to potężny hetman. Zamiast tego — waśnie, niezgoda, to, co później nazwano Ruiną i co znowu na stulecie pozbawiło nas niepodległości.
22 stycznia 1919 roku na Placu Sofijskim w Kijowie proklamowano Akt Zjednoczenia — połączenie historycznych ziem ukraińskich w jedno państwo — Ukraińską Republikę Ludową. Akt ogłosiły rządy UNR i ZUNR — Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej, która powstała na ziemiach oderwanych od Ukrainy przez stulecia. Dzień 22 stycznia w niepodległej Ukrainie obchodzi się jako święto — Dzień Soborności.
29 stycznia — 90. rocznica bitwy pod Krutami (1918). Tydzień po proklamowaniu IV Uniwersału o niepodległości Ukraińskiej Republice Ludowej trzeba było bronić się przed agresją bolszewickiej Rosji na bliskich podejściach do stolicy. Wojska bolszewickie, w których taborze ciągnęły na Kijów tzw. ukraińskie części radzieckie, pod stacją Kruty, między Bachmaczem a Nieżynem, zatrzymały kilkuset młodych żołnierzy UNR. Niestety, było to wszystko, co ówczesna władza ukraińska mogła rzucić w obronę stolicy — młodzieńców z wojskowych szkół, studentów kijowskich uniwersytetów. Ponieważ UNR lekkomyślnie nie przejęła pod swoją kontrolę licznych ukraińskich frontowych jednostek wojskowych, nie zadbała o obronę republiki. Młodzi patrioci zginęli, a po kilku dniach agresorzy szturmem zdobyli Kijów.
Ciąg dalszy nastąpi.
Przygotował Petro ANTONENKO
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
