Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 3strona oryginału ↗

LIST NIEZGODY

Слово Просвіти, №05 за 2008 рік

O tym, jak wdzięcznym tematem w sensie zdobywania kapitału politycznego jest NATO w ukraińskim społeczeństwie, mówić nie trzeba. Kiedy prorosyjskie siły krajowej sceny politycznej znajdują się w niezbyt korzystnym położeniu, retoryka ta staje się magiczną różdżką, swoistym asem w rękawie, za pomocą którego można poprawić swoje notowania. Tym bardziej, jeśli polityczni oponenci dają ku temu powód. Właśnie takim powodem stało się niedawne podpisanie listu do sekretarza generalnego Sojuszu Północnoatlantyckiego Jaapa de Hoop Scheffera z prośbą o przyłączenie Ukrainy do Planu działań na rzecz członkostwa w NATO (MAP) podczas szczytu tej organizacji w Bukareszcie. Wydarzenie to reanimowało wyciszony po ostatnich wyborach parlamentarnych temat natowski, wywołując całą serię oświadczeń sił opozycyjnych w naszym państwie, niejednoznaczne groźby niektórych sąsiadów i tym podobne. Iwan HUCUŁ. BŁĄD W OBLICZENIACH KOALICJI. Podpisanie listu z prośbą o przyłączenie kraju do MAP to całkowicie normalny dla Ukrainy krok, choć wykonany z pewnym opóźnieniem. Przecież przyjęta latem 2003 r. ustawa „O podstawach bezpieczeństwa narodowego”, za którą, nawiasem mówiąc, zagłosowała także Partia Regionów, przewiduje przystąpienie naszego kraju do NATO. A obecny format relacji Ukrainy i Sojuszu, istniejący w ramach Planu działań oraz Zintensyfikowanego dialogu, dawno się wyczerpał. Ponieważ Zintensyfikowany dialog obliczony jest co najwyżej na półtora roku, a Kijów prowadzi go z Brukselą już prawie trzy. W ten sposób fakt, że premier wraz z prezydentem i przewodniczącym parlamentu podpisali list do sekretarza generalnego Sojuszu Północnoatlantyckiego Jaapa de Hoop Scheffera z prośbą o przyłączenie Ukrainy do Planu działań na rzecz członkostwa w NATO (MAP), jest wypełnieniem przez stronę ukraińską ostatniej formalności, potrzebnej do zmiany ram współpracy z Sojuszem. Teraz list, który przekazał panu Schefferowi minister spraw zagranicznych Ukrainy Wołodymyr Ohryzko, stanie się przedmiotem obrad krajów członkowskich tej euroatlantyckiej organizacji. Jednak to, że o liście datowanym na 11 stycznia ukraińscy obywatele z jakiegoś powodu dowiedzieli się nie z ust samych sygnatariuszy, a od amerykańskiego senatora Richarda Lugara, jest właśnie powodem, o którym wspomniano wyżej. Gorzej nie można było wymyślić, biorąc pod uwagę negatywny stosunek wielu Ukraińców do Stanów Zjednoczonych i NATO. Właśnie to dało możliwość oponentom dzisiejszej koalicji interpretować decyzję o podpisaniu listu jako podjętą pod naciskiem Waszyngtonu. Gdyby prezydent, premier i spiker na przykład na wspólnej konferencji prasowej poinformowali obywateli o dokumencie, wyjaśnili swoje motywy, opierając się na obowiązującym ustawodawstwie, to oczywiście nie uchroniłoby ich to przed atakami opozycyjnej Partii Regionów i sił lewicowych, jednak współobywatele przyjęliby tę wiadomość znacznie spokojniej. Ale koalicja rządząca zmarnowała taką możliwość. REGIONALNI I LEWICA ZNOWU SWOJE. Tymczasem, korzystając z sytuacji, teraz już opozycyjna Partia Regionów, zaznaczając w swoim oświadczeniu, że decyzję o uzyskaniu członkostwa w NATO może podejmować tylko naród, znowu wskoczyła na swojego ulubionego konika: „Tylko obywatele Ukrainy w drodze referendum mogą zmienić pozablokowy status naszego państwa, zapisany w Ustawie Zasadniczej kraju”. Prawda jest taka, że regionalni, komuniści, witrenkowcy i inni, wielokrotnie deklarując naruszanie Konstytucji przez obecną władzę, zapominają wskazać konkretny artykuł Ustawy Zasadniczej, w którym mowa o pozablokowym statusie Ukrainy. W związku z tym nasuwa się pytanie: czy nie dlatego, że takiego artykułu nie ma, a żadna z ustaw naszego kraju nie przewiduje pozablokowego lub neutralnego statusu Ukrainy? Jednak to nie przeszkadza opozycji rozgrywać swojej karty, w szczególności blokować trybunę Rady Najwyższej, żądając od spikera wycofania podpisu pod listem w sprawie przyłączenia Ukrainy do MAP, i grozić wyprowadzeniem ludzi na akcje protestacyjne, ponieważ „nie odzwierciedla to woli narodu ukraińskiego”. W rezultacie wspomniane siły zdobywają punkty w walce politycznej, a ci, o których już zaczynają zapominać, próbują się reanimować. CZYM JEST MAP I Z CZYM SIĘ TO JE? MAP to kolejny po Zintensyfikowanym dialogu i ostatni etap przygotowawczy przed wstąpieniem kraju do Sojuszu. Jednak Plan działań na rzecz członkostwa w NATO do niczego nie zobowiązuje drugiej strony, czyli samego Sojuszu. To swego rodzaju praca domowa, coroczny wykaz reform, które państwo zobowiązuje się wykonać dla spełnienia wysokich kryteriów krajów wchodzących w skład transatlantyckiej wspólnoty. Przy tym 90% obowiązkowych działań i reform dotyczy kwestii politycznych i gospodarczych, a tylko 10% – sfery wojskowej i prawnej, reformowania sektora bezpieczeństwa. Całkiem logiczne, że Sojuszowi niepotrzebni są potencjalni uczestnicy z mnóstwem problemów, w tym w gospodarce. Czyli przyłączenie do MAP to zobowiązanie do przeprowadzania reform, w których zainteresowani są obywatele Ukrainy, ale których nie spieszy się realizować władzom naszego państwa. Pod względem struktury MAP jest bardzo podobny do Planu docelowego na 2007 rok, który Ukraina realizowała w ramach Planu działań Ukraina – NATO i Zintensyfikowanego dialogu. Obecnie Ukraina corocznie opracowuje dokument, a później uzgadnia go z NATO. Główna różnica Planu polega na tym, że Ukraina samodzielnie będzie określać dla siebie priorytetowe zadania i terminy osiągnięcia postawionego celu. W tej sytuacji NATO jedynie dokonuje oceny tych zmian, które osiągnął nasz kraj w tej czy innej dziedzinie. Przy tym MAP może trwać kilka lat, jak to było z krajami bałtyckimi, a może rozciągnąć się na znacznie dłuższy termin. Tak na przykład Chorwacja realizuje go od 2002 roku, a Macedonia i Albania – od 1999. I dopiero w bieżącym roku na szczycie NATO w Bukareszcie, na który Ukraina również pokłada pewne nadzieje, te kraje bałkańskie być może otrzymają zaproszenie od Sojuszu do stania się pełnoprawnymi członkami organizacji. Większość ukraińskich ekspertów, niezależnie od tego, czy pracują w instytucjach państwowych czy niepaństwowych, w placówkach oświatowych czy w organizacjach eksperckich, popiera podpisanie przez ukraińskich liderów listu z prośbą Ukrainy o przystąpienie do Planu działań na rzecz członkostwa w NATO. Świadczą o tym wyniki badania eksperckiego, przeprowadzonego przez centrum „Socjowymir” przy udziale Instytutu Polityki Zagranicznej Akademii Dyplomatycznej Ukrainy przy MSZ Ukrainy w dniach od 17 do 19 stycznia 2008 roku. Wyniki tego badania ogłosili przewodniczący zarządu Centrum Serhij Taran oraz dyrektor Instytutu Hryhorij Perepelycia na konferencji prasowej „Zamiar Ukrainy przystąpienia do Planu działań na rzecz członkostwa w NATO oczami czołowych ekspertów politycznych i naukowców”. Według słów Serhija Tarana, podczas badania określono motywację graczy politycznych w odniesieniu do ich stosunku do Planu działań na rzecz członkostwa (PDC), oceniono wkład ukraińskich rządów w euroatlantyckie wysiłki Ukrainy oraz przeanalizowano pozytywne i negatywne skutki perspektyw wstąpienia Ukrainy do NATO. W badaniu wzięło udział 30 czołowych ukraińskich ekspertów-ekonomistów, naukowców i politologów. Według wyników badania, 76,7% ekspertów popiera działania liderów w sprawie podpisania listu dotyczącego PDC, 10% — nie, 13,3% — „trudno odpowiedzieć”. 80% ankietowanych uważa, że przystąpienie do PDC odpowiada interesom narodowym Ukrainy, 10% — nie, 10% — „trudno odpowiedzieć”. Za pozytywne skutki PDC dla Ukrainy eksperci uważają wypełnienie norm zawartych w PDC, które przybliżają Ukrainę do uzyskania wiarygodnych gwarancji w NATO. Tak odpowiedziało 60% ankietowanych ekspertów. 53,4% ekspertów uważa: wypełnienie norm zawartych w PDC zwiększa zakres możliwości dla manewrowania w polityce zagranicznej. 50% ekspertów uważa, że wypełnienie norm zawartych w PDC będzie sprzyjać wzrostowi jakości organizacji życia państwowego i społecznego. 50% ekspertów uważa, że wypełnienie norm zawartych w PDC zwiększa zdolność operacyjną Ukrainy na arenie międzynarodowej oraz jej autorytet międzynarodowy. 43,3% ankietowanych uważa, że wypełnienie norm zawartych w PDC zwiększa zdolność bojową Sił Zbrojnych Ukrainy. Jednocześnie, zdaniem 6,7%, pozytywnych skutków przystąpienia do PDC nie ma. Swoje warianty odpowiedzi podało 23,3% ekspertów. Wstrzymało się 3,3%. 50% wśród negatywnych skutków dla Ukrainy przystąpienia do PDC wyróżniło to, że fakt ten zaszkodzi stosunkom z Rosją. 13,3% uważa, że negatywnych skutków nie będzie. Również 13,3% uważa, że przystąpienie do PDC zmniejszy orientację na własne siły w kwestii gwarantowania bezpieczeństwa. 10% ekspertów oświadczyło, że przystąpienie do PDC zmusi Ukrainę do większych wydatków na obronność. 6,7% uważa, że przystąpienie wciągnie Ukrainę do bloku wojskowego. 33,3% miało swój wariant odpowiedzi. Żaden z ekspertów nie uważa, że przystąpienie do PDC wciągnie Ukrainę w działania wojenne za granicą. Większość ankietowanych ekspertów (93,3%) jest pewna tego, że realizacja PDC nie gwarantuje wstąpienia do NATO. A samo przystąpienie do PDC nie jest tożsame z podjęciem decyzji o wstąpieniu do Sojuszu. 93,3% ankietowanych uważa, że na Ukrainie należy przeprowadzić kampanię edukacyjną, skierowaną na wyjaśnienie interesów państwowych dotyczących współpracy z NATO. 54% ekspertów opowiedziało się za przeprowadzeniem ogólnoukraińskiego referendum w kwestii NATO. Prawie 40% jest przeciwko referendum, 6,7% — „trudno odpowiedzieć”. Eksperci różnie określili główne motywacje władzy i opozycji w ich stosunku do PDC. Tak, na pytanie: „Czym jest uwarunkowana decyzja liderów państwa o przystąpieniu do PDC?” 60% ekspertów odpowiedziało — interesami narodowymi Ukrainy, 23,4% — koniunkturą polityczną, 13,3% nazwało inne czynniki, 3,3% — wstrzymało się. Tezy „stanowiskiem państw obcych” nie poparł żaden z ankietowanych. 70% ekspertów uważa, że krytyka opozycji wobec decyzji liderów państwa o przystąpieniu do PDC — to koniunktura polityczna, 16,7% — że to stanowisko państw obcych, 13,3% uważa, że na to stanowisko wpłynęły inne czynniki.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn