Strona · s. 10strona oryginału ↗
Studnia za drutem kolczastym, czyli Pieśń o żurawce
Слово Просвіти, №05 за 2014 рік
Wołodymyr WOJTENKO, profesor
Idzie mnich do Wyszogrodu
Na Kijów popatrzeć,
I posiedzieć na pagórku,
I choćby posmucić się.
Idzie mnich dzwonkową
Do jaru wodę pić,
I wspomina, jak to ciężko
Było żyć na świecie...
Bierze Pismo Święte w ręce,
Głośno czyta...
A myślą mnich stary
Daleko lata.
Taras Szewczenko, „Mnich” (1847)
„Idzie mnich dzwonkową // Do jaru wodę pić” — te słowa wyryte są na cembrowinie Dzwonkowej studni, w dawnych latach wykopanej obok Meżyhirskiego Spasa. W 1843 r. Szewczenko malował tu to, co zostało po przebudowie przytułku dla kozaków-weteranów. Nie wiadomo, kiedy studnię uczczono słowami Tarasa, kiedy wzniesiono nad nią kapliczkę. Dzisiaj wiernym z Wyszogrodu i Nowych Pietrowiec przeszkadza się brać na Święto Jordanu wodę ze starego źródła, bojąc się, żeby w obecnego właściciela domu nie rzucono jajkiem. Kiedy w 1934 roku stolicą USRR stał się Kijów, z Charkowa przeprowadziła się zgraja ówczesnych wodzów, w Meżyhiriu stworzono rządową rezydencję. W różnym czasie to miejsce zbezcześcili swoją obecnością tacy łajdacy jak Balicki, Postyszew, Kosior, a podczas okupacji Kijowa — reichsminister Ukrainy Erich Koch (morderca bolszewickiej skali). Mamy nadzieję, że Meżyhirie wróci do własności narodu jako zabytek historyczny kozactwa, a duchowieństwo poświęci i oczyści je ze zgnilizny.
1. Powszechnie znane (w używanej matematyce) metody pozwalają połączyć w jeden wskaźnik szereg charakterystyk każdego państwa, a następnie uszeregować te ostatnie od „najlepszych” do „najgorszych”. Na początek 2013 r. eksperci Economist Intelligence Unit zaproponowali dla 80 krajów takie uszeregowanie, łącząc PKB; długość życia; wolność polityczną; zapewnienie pracy; sprzyjający (lub niesprzyjający) klimat, równość (nierówność) płci, a także długoterminowe prognozy gospodarcze. Maksymalnie możliwa ocena — 10 punktów, a najwyższa realna — 8,22 punktu; taką „zarobiła” Szwajcaria, ona też zajęła pierwsze miejsce. O skrupulatności użytej skali świadczy 16. miejsce USA (7,38), 17. Niemiec (7,38), 27. Wielkiej Brytanii (7,01). Pytacie o Ukrainę? Dzisiaj stało się o wiele gorzej niż rok temu, a wtedy mieliśmy 78. miejsce (4,98) — po nas tylko Kenia i Nigeria. Pracując z materiałami społeczno-ekonomicznymi i medyczno-demograficznymi, zawsze widząc rangę swojego kraju w czarnej dziurze, traci się nadzieję. Słaba pociecha — wspólne sowieckie źródła tej sytuacji (w szczególności dla takich gigantów surowcowych jak Rosja — 72/5,31 i Kazachstan — 74/5,20). Putin, Nazarbajew, Janukowycz uosabiają totalitarne składniki skali, stworzonej przez Economist Intelligence Unit. Choć w języku angielskim intelligence ma inne spektrum znaczeń niż w ukraińskim, w tym przypadku stosowne jest nasze jego rozumienie: nie ma intelektu, kiedy mowa, powiedzmy, o wolności politycznej pod wodzą trzech zatwardziałych sowietów. Do 80 krajów delikatni eksperci nie dołączyli Białorusi z tych samych względów, co Korei Północnej — niektóre państwa (a zwłaszcza władcy) znajdują się poniżej zera. Jednak choroba rozprzestrzenia się nie tylko na „kierowników”: sowietyzm znacznej części populacji jest lepki i wstrętny, jak AIDS. Jednak! W wielu miastach Południa i Wschodu (faktycznie po raz pierwszy w ich historii) zostały zorganizowane euromajdany; teraz ta struna będzie brzmieć w świadomości społecznej, nawet jeśli pędy nieukrywanego ukraiństwa będą próbowali zadeptać. 1 listopada 1886 roku w Hercenowskim „Kołokole” wydrukowano artykuł „rewolucjonisty-demokraty” M. Ogariowa, w którym zaproponował rozwiązanie „kwestii polskiej”, za podstawę kładąc deportację z późniejszą asymilacją. Ta idea wtedy nie została wcielona w życie, ale szeroko wykorzystywali ją bolszewicy na Krymie, w Czeczenii, Kałmucji itd., gdzie tworzyli rosyjskojęzyczne enklawy, potwierdzając później ich „odwieczną rosyjskość”. Ukraiński naród jest bodaj największą ofiarą eksperymentu, zrodzonego ze zlania się lumpen-komunizmu z imperialną kolonialną ideologią i praktyką rosyjskich szowinistów (zamaskowaną pod wieczną przyjaźń i państwową równouprawnienie). Jeśli chodzi o kolonialny wyzysk Ukrainy, to w 1928 roku została opublikowana praca ekonomisty Mychajła Wołobujewa „Do problemu ukraińskiej ekonomiki”, w której zawarto żądania zniszczenia kolonialnej zależności ukraińskiej gospodarki od rosyjskiej. Jaki był dalszy los Wołobujewa? Nietrudno zgadnąć: rozstrzelali. Kanadzie w 1867 roku nadano status „Konfederacji Kanady”. Nie wiadomo, co to było — państwo czy nie państwo. Niby już było kanadyjskie państwo, a wszystko decydowało się w Londynie. A kiedy za oceanem buntowali się, im po centymetrze dodawali wolności. Ale robili tak, żeby wszystko dalej decydowało się w Londynie, żeby Kanadyjczyk nie uczył się samodzielnie myśleć. Kanada stała się samodzielna w 1939 roku: ogłosiła wojnę Niemcom dwa dni wcześniej niż Anglia. Żeby pokazać — ona jest niezależna. Donieckim watażkom zabrakło woli, żeby wcześniej od Rosji odważyć się na podpisanie umowy handlowej z UE. Skąd im wiedzieć, że europejski nacjonalizm jako zjawisko społeczne wywodzi się od Bohdana Chmielnickiego. Według słów Mériméego, nasz hetman „pierwszy w Europie wynalazł walkę narodowości” o swoje państwo, a nie o dynastię. Ten czyn Chmielnickiego wstrząsnął Europą, zmienił bieg wydarzeń politycznych, zmusił do przewartościowania ustalonych wartości. Ideologią wszystkich europejskich narodów nacjonalizm stał się po „wiośnie ludów” 1848 roku, kiedy rewolucja dokonała się w świadomości elit. Swoją drogą, Jurij Kosacz (pęd tego korzenia, z którego wyrosła Łesia Ukrainka) napisał kilka powieści o ukraińskiej europejskości i europejskiej ukraińskości — i każda z nich jest gotowym scenariuszem dla wieloodcinkowego filmu. Nie jesteśmy bezpaństwowym narodem, ale nie poszczęściło nam się z azjatycką szarańczą na północno-wschodniej granicy. Przebudzenie Ukrainy (a przede wszystkim niepodległościowy charakter ukrainofilstwa) poraził rosyjską inteligencję i pozostał dla niej niezrozumiały. Wyobrażacie sobie — leci-pełznie robactwo, a tu czarnoziemna oaza, zasiana żytem-pszenicą. Rosyjski filozof G. Fiedotow (po rewolucji emigrant) pisał: „...my zbrodniczo mało interesowaliśmy się przeszłością Ukrainy przez stulecia, które stworzyły jej narodowość, jej kulturę, odmienną od Wielkorusji. Wyobrażaliśmy sobie, według schematów rosyjskich nacjonalistów, że Małorusini, omdlewając pod polskim uciskiem, tylko czekali, żeby zjednoczyć się z Moskwą. Jednak Rusini w państwie polsko-litewskim nie byli obcymi. Oni wchłonęli w siebie wiele elementów polskiej państwowości. Moskwa z jej wschodnim despotyzmem była im obca. Kiedy motywy religijne skłoniły kozactwo do unii z Moskwą, tu czekało na niego gorzkie rozczarowanie. Moskiewskie wiarołomstwo nie zostało zapomniane do dziś”. Święta prawda: równoprawny wojskowo-polityczny sojusz, na który liczył B. Chmielnicki w Perejasławiu, wyrodził się w ordyńską niewolę z janczarskimi przywilejami dla kozackiej starszyzny i maniakalnym dążeniem do zrusyfikowania wszystkiego — i kozaków, i ich szabel.
2. Szanowne towarzystwo, proszę określić — do kogo z ukrainofobicznego politycznego establishmentu należy tekst (przetłumaczony na ukraiński): 1. “Rośnie szowinistyczny nacjonalizm, który dąży do samodzielności. Coraz szersze kręgi będą przechodzić do radykalnego obozu, który początkowo był wyłącznie eksportowanym zjawiskiem, przywiezionym przez zachodnich Ukraińców. Kijowskiej „Proświcie” udało się już rozwinąć energiczną działalność”. 2. “Obecna władza zdążyła zamknąć nie wszystkie krany nielegalnego finansowania organizacji nacjonalistycznych (w rodzaju „Proświty”). Galicjanie praktycznie nie mają nic wspólnego z narodem Ukrainy. Nieudolność kłamstwa, które chcą nam narzucić, zmusza do uświadomienia sobie realności zagrożenia, nie pocieszając się tym, że czołowa propaganda nie jest skuteczna”. Wiem, że nie zgadniecie, i proszę o wybaczenie za smutny żart. Drugi fragment rzeczywiście należy do jednego z ministrów rządu Azarowa, a pierwszy pożyczyłem z materiałów niemieckiej służby bezpieczeństwa (Sicherheit Dienst, SD), wysłanych podczas II wojny światowej z Kijowa do Berlina. Zapoznajmy się z fragmentami uchwał programowych Trzeciego Nadzwyczajnego Zjazdu OUN (sierpień 1943 r.) w najcięższym czasie walki UPA na dwa fronty — przeciwko faszystowskiej i bolszewickiej imperiom. “Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów walczy o Ukraińskie Samodzielne Soborowe Państwo i o to, aby każdy naród żył wolnym życiem we własnym samodzielnym państwie. Zniszczenie narodowego zniewolenia i eksploatacji narodu przez naród, system wolnych narodów we własnych samodzielnych państwach — to jedyny ład, który da sprawiedliwe rozwiązanie kwestii narodowych i społecznych na całym świecie […]. W Ukraińskim Państwie władza będzie uważać za swój najwyższy obowiązek interesy narodu. Nie mając celów zaborczych, władza skieruje wszystkie zasoby ekonomiczne i całą ludzką energię na budowę nowego porządku państwowego, sprawiedliwego ładu społecznego, na budowę gospodarczą kraju i kulturalne podniesienie narodu. W szeregach OUN walczą ukraińscy chłopi, robotnicy i inteligencja”. Tego typu deklaracje są składnikiem wielu dokumentów politycznych, ale liczy się przede wszystkim konkret programowy. Do niego też przejdziemy, mając nadzieję, że skrócony wykład nie przeszkodzi czytelnikom zrozumieć humanistyczną istotę dokumentu. “Wychodząc z tego, że ziemia jest własnością narodu, ukraińska władza ludowa nie będzie narzucać chłopom jednej formy korzystania z ziemi. Dlatego w państwie ukraińskim będzie dopuszczalne indywidualne i zbiorowe korzystanie z ziemi, w zależności od woli chłopów; (my) za udziałem robotników w kierowaniu fabrykami, za fachową, a nie komisarzsko-partyjną zasadą w kierowaniu; (my) za narodowo-państwową organizacją wielkiego handlu, za społeczno-spółdzielczym drobnym handlem oraz za drobnym prywatnym handlem, za wolnymi targami; (my) za obowiązkowym nauczaniem średnim. Za podniesieniem oświaty i kultury szerokich mas ludowych poprzez rozszerzenie sieci szkół, wydawnictw, bibliotek, muzeów, kin, teatrów itp.; (my) za wolnym dostępem młodzieży do wszystkich wyższych uczelni. Za zapewnieniem studentom stypendiów, wyżywienia, mieszkań i pomocy naukowych; (my) za pełnym zabezpieczeniem wszystkich pracujących na starość oraz na wypadek choroby lub kalectwa; (my) za szerokim wprowadzeniem ochrony zdrowia publicznego; za prawem pracujących do bezpłatnego korzystania ze wszystkich placówek ochrony zdrowia; (my) za szczególną opieką państwową nad dziećmi i młodzieżą, za rozszerzeniem sieci żłobków i przedszkoli, sanatoriów, obozów wypoczynkowych i organizacji sportowych; (my) za pełnym prawem mniejszości narodowych do pielęgnowania własnej, pod względem formy i treści, kultury narodowej; (my) za równością wszystkich obywateli Ukrainy, niezależnie od ich narodowości, w prawach i obowiązkach państwowych oraz społecznych, za równym prawem do zarobku i wypoczynku; (my) za wolną ukraińską pod względem formy i treści kulturą, za heroiczną duchowością, wysoką moralnością, za solidarnością społeczną, przyjaźnią i dyscypliną”. Jeśli politolog, deputowany czy minister potrafią obiektywnie oceniać dokumenty, to dlaczego OUN stoi im ością w gardle? Jeśli politolog, deputowany czy minister nie mają niszczycielskich kompleksów zawodowych, religijnych czy narodowych, to dlaczego tak zawzięcie szczekają w stronę Galicjan i Galicji? Tak, niejednoznaczne były (i nie mogły w tamtej sytuacji nie być) działania UPA; między bolszewickim kowadłem a faszystowskim młotem niemożliwe jest znalezienie linii taktycznej akceptowalnej dla wszystkich (wtedy i dziś). Przesłanek tego nie można znaleźć w pakcie Mołotow-Ribbentrop i tajnych protokołach do niego. Dziś te słowa to banał, ale 70 lat temu to była krew. Dziś ta krew powróciła na euromajdany. Niemieckich faszystów nie ma, jednak „berkutowcy” trzymają na mrozie rozebranego demonstranta. Przypomniałem sobie to, co po raz pierwszy widziałem na własne oczy w grudniu 1941 roku. Przy szosie kijowskiej na odcinku Wacków-Smokówka wzdłuż kolumny jeńców wojennych Niemiec kolbą gonił nagiego chłopca, a kiedy ten upadł, zastrzelił go i zrzucił ciało nogą do rowu. Czy do musztry „Berkutu” wchodzi odpowiedź na powitanie „Sieg heil”? Zresztą, wradijiwscy gwałciciele i sadyści byli milicjantami i nie należeli do oddziałów specjalnych. A tzw. „tituszki” w ogóle nie mają oficjalnego związku ze służbami porządkowymi — jednak na zlecenie tych ostatnich wykonują wszelkiego rodzaju (w tym „mokrą”) robotę. Zlanie się służb specjalnych z kryminałem jest charakterystyczną oznaką degradacji państwa. My z wami i ob. Janukowycz (ma doświadczenie dwóch
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
