Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

«Integracja europejska dla Ukraińców to nie tylko gospodarka» Stepan WOWKANYCZ: Stepan WOWKANYCZ:

Слово Просвіти, №05 за 2014 рік

Zakończenie. Początek na str. 1 — Nagłe odłożenie przez Ukrainę procedur podpisania Umowy stowarzyszeniowej z UE nabiera ważnego wymiaru socjohumanistycznego. — Tak, to nie tylko tymczasowe wstrzymanie eurointegracyjnych zamiarów polityków, którzy z czasem mogą je przed kolejnymi wyborami po raz kolejny zaostrzyć lub pod wpływem północnego sąsiada ostatecznie pogrzebać. Euromajdan pokazał, że naród z wyborem europejskiego wektora integracji wiązał skomplikowany mechanizm długoterminowej modernizacji gospodarki i sfery socjalnej, przeprowadzenia zmian strukturalnych i podniesienia standardów życia, wcielenia geopolitycznych i obronnych priorytetów Ukrainy, włączenia jej do krajów prawdziwej, a nie sterowanej demokracji, do wpływu prawnych systemów sądowych świata, wypracowanych przez ludzkość na przestrzeni wieków, wreszcie, przywrócenia historycznej sprawiedliwości w stosunku do narodu ukraińskiego jako odwiecznie europejskiego. W wieku informacji słowo Proroka pomogło głośno obwieścić światu swoje wartości i identyfikację Ukraińców. W ten sposób pilną sprawą jest wyodrębnienie problemów zmian społecznych z akcentem na egzystencjalne i socjohumanistyczne znaczenie wyboru wektora integracji Ukrainy dla zachowania, po pierwsze, tożsamości narodu, jego oryginalnej kultury, tradycji, edukacji itd. w imię jakościowo lepszego życia. Po drugie, rozwiązanie w tym planie regionalnych problemów polityki strukturalnej jako nieodłącznych części ogólnopaństwowych wyzwań, czyli w koordynatach nie tylko ogólnonarodowych, państwowych determinant, a osiągnięć międzynarodowych standardów życia z jednej strony. Z drugiej — doprowadzić do przyjęcia zobowiązań, zwłaszcza przez byłe imperia, w kwestii zaprzestania przez nie działań asymilacyjnych, presji ekonomicznej na osłabione przez nie same kraje, na ich gospodarki przejściowe (tranzytywne). Do takich należy i Ukraina. Dla niej nadrzędną jest socjohumanistyczna ochrona człowieka, jego rozpatrywanie nie poza „ramami narodu” (według Franki), a w kontekście kompleksowego ogólnopaństwowego rozwoju poprzez transformacje ukraińskiego społeczeństwa, co będzie sprzyjać zwiększeniu możliwości narodu w sensie narodowego i duchowego odrodzenia, wzmocnienia dalszej samodzielności. — Jak może być zrealizowana ukraińska idea narodowa, kiedy nasze państwo stanęło przed cywilizacyjnym wyborem? — Nie może być wolny człowiek, kiedy podniebny jest jego naród. Na tym tle ukraińska idea strategiczna: „Ukraina: soborna, ukraińska, godna człowieka i narodu” niesie ważne socjohumanistyczne wartości i motywy działań, które są biwalentne zarówno dla człowieka, jak i dla narodu. Tworzą one duchowo-ideologiczną platformę, na której miałby być budowany system bezpieczeństwa narodowego, podstawy prawne samodzielnego państwa, jego suwerenności, zachowania etnicznej, językowo-kulturowej, religijnej tożsamości na „naszej — nie swojej ziemi”, czyli w granicach wszystkich komponentów przestrzeni narodowej, polityki strukturalnej państwa, jego regionów, poszczególnych przedsiębiorstw i osobowości. Z tych pozycji rządową pauzę w przygotowaniu Ukrainy do szczytu w Wilnie oraz podpisania Umowy stowarzyszeniowej z UE należy rozpatrywać jako okres przejściowy w opracowywaniu nowej polityki strukturalnej dotyczącej modernizacji gospodarki, reorientacji jej rynków i określenia priorytetów rozwoju, źródeł transferów informacyjnych i finansowych, a nie jako odejście od europejskich i ogólnoludzkich wartości oraz powrót do śmiertelnych dla ukraińskości imperialnych rudymentów rozłączenia i procesów asymilacyjnych. Gdzie podstawą jest polityka nadawania ofiarom przyszłej asymilacji tymczasowego bonusu jako marchewki, w zamian — wolny dostęp asymilatorów do podziału zdobytych (przyłączonych) terytoriów, i kij jako narzędzie pracy wiecznej braterskiej przyjaźni w wiecznym panowaniu „starszego brata”. Porozumienia gospodarcze z Rosją dotyczące obiecanych bonusów nie powinny przyćmić nieprzemijających światopoglądowych wartości eurointegracyjnych. Myślę, że Euromajdan odpowiedział na to godnie. Imperialno-sowieckim rudymentem jest szukanie w jego działaniach „prowokacji zachodnich służb specjalnych”. A to, że profesura wraz ze studentami, i Cerkiew na Majdanie, i europejscy (i nie tylko) politycy go odwiedzają, świadczy: przemocy nie popiera nikt, pokojową walkę o wolność i lepsze życie — wszyscy. Jednak liderzy Euromajdanu, jeśli tacy są, nie powinni ograniczać się do politycznego krzyku: „Julii wolność!”, a mieć poważną ideę strategiczną i perspektywiczny program reformowania kraju, model zmian społeczno-ekonomicznych oraz włączenia do modernizacji życia społecznego szerokiej opinii publicznej. Właściwie Szewczenko dzisiaj nie tylko powiedziałby: „Walczcie — zwyciężycie!”, ale i zjednoczyłby naród do walki o wolność Ukrainy, o jej współczesne wartości narodowe i idee. — Gdybyśmy uczyli się „tak jak trzeba” (według Szewczenki), to i soborność byłaby już trwalsza, nie przeżywalibyśmy, czy nasze „bratnie” narody nadal pragną nas „objąć”. — Gdybyśmy uczyli się soborności na cudzych błędach i nie zapominali swoich, to dawno mielibyśmy nie tylko swoje państwo narodowe, ale i dawno bylibyśmy w UE. Jeśli Ukraina rzeczywiście przyjęła innowacyjny model swojego rozwoju, buduje postindustrialne społeczeństwo informacyjne, gdzie dominują wiedza, innowacje, intelekt i gospodarka oparta na wiedzy, rzeczywiście wybrała eurointegracyjny wektor polityki zagranicznej, orientuje się na przeprowadzanie jakościowych zmian i osiągnięcie wysokich standardów dobrobytu, to bez modernizacji wszystkich sfer swojego życia wewnętrznego na zasadach socjohumanistycznych, zwłaszcza edukacji, nauki, informacyjnych systemów komunikacji, polityki strukturalnej itd. — nie obejdzie się. Zadziwiającymi i niezwykle współcześnie-informacyjnymi wydają się myśli narodowego Proroka o narodzie jako całościowym systemie „żywych, martwych i nienarodzonych”. W szczególności rozumienie i akumulowanie przez niego ukraińskiej idei narodowej w Słowie, wiarę w jego siłę, wagę i rolę jako duchowo-informacyjnej podstawy ciągłości rozwoju narodu, brzemienne w skutki znaczenie przy tym nieprzerwalności wolnego przekazywania wiedzy, doświadczenia, tradycji z pokolenia na pokolenie dla zachowania językowej, etnicznej i kulturowej tożsamości narodu pośród światowej różnorodności, zwłaszcza w warunkach globalizacji. — Jak wytrwać Ukrainie we współczesnym świecie? — Ukraińcy zawsze cierpieli nie z powodu braku własnej tolerancji czy człowieczeństwa, a z powodu najazdu grabieżczych działań sąsiadów i zdrad. Do dziś wokół nas jest imperialne, antyukraińskie otoczenie, które nie myśli o sobie bez Ukrainy, swojego postimperialnego wpływu na nią. Musimy żyć nie tylko wyborami 2015 roku, w sensie kto i kim będzie dowodził oraz kogo okradał, zamykać się na uwalnianiu jednych pseudowięźniów politycznych i potępianiu drugich złodziei. „Pora dla Ukrainy żyć”, altruistycznie troszcząc się o Ojczyznę w dalekiej perspektywie historycznej, permanentnie podnosić człowieczeństwo, świadomość narodową i zdobytą niepodległość, jak to czynili bohaterowie walki o jej wolność. Szkoda, ale my wszyscy — ani wewnątrz kraju, ani z zewnątrz — nie okazaliśmy się orędownikami ukraińskiej Idei czy światowego socjohumanizmu. Z jednej strony, nie od razu opozycja, władza i organizacje społeczne, w szczególności młodzież studencka, stali się aktywnymi lobbystami eurointegracji. Z drugiej — rządy Europy, zwłaszcza Starej — niestety, nawet w XXI wieku, nie wyciągnęły do Ukrainy ręki należytej pomocy. Wydawałoby się, że strategicznym i wspólnym powinno stać się wreszcie hasło wzajemnej pomocy i synergizmu: „Wolna Ukraina — wolnemu światu, a demokratyczna światowa wspólnota — samodzielnemu ukraińskiemu sobornemu państwu”. Szkoda, ale ani ten koncept, ani hasło „Za waszą i naszą wolność!”, pod którym Ukraińcy wspierali Madziarów w 1956 i Czechów w 1968, a później — Polaków i narody krajów nadbałtyckich w latach 80. — jeszcze nie stały się podstawą programu naszych wspólnych działań, mapą drogową naszego postępu, wstąpienia do UE. Oczywiste jest, że w takiej sytuacji ukraińskości koniecznie trzeba zastanowić się nie tylko nad atrakcyjnością rynku Unii Europejskiej, który jest dwunastokrotnie większy od Celnego, ale i nad etyką gospodarczą, moralnością społeczną i filozofią państwowotwórczą dwóch światów — europejskiego i azjatyckiego; nad klimatem, który tam dominuje, nad wartościami, które tam panują, nad dobrobytem życia, który osiągnięto w tych uniach. Co u nich z ochroną człowieka i narodu, czy milicja broni praw obywatela, czy rozstrzeliwuje ich demonstrantów; co z jakością edukacji, nauki i wysokotechnologicznej produkcji, z wykorzenieniem korupcji, jaki jest poziom niezależności i demokratyczności systemu sądowego; co z prawami ochrony socjalnej, zachowaniem tożsamości narodowej, przywróceniem prawdziwej pamięci historycznej, puli genowej narodu, procesami demograficznymi i migracyjnymi? Analiza pozytywów i negatywów jest potrzebna, aby wreszcie określić się z przyszłym wolnym rozwojem narodu ukraińskiego w prawdziwie wolnej wspólnocie światowej, aby zrozumieć manipulowanie świadomością i nieprawdę o odmiennym świecie wartości ogólnoludzkich; aby uświadomić sobie, że logiczny powrót Ukrainy do Europy jest procesem naturalnym, adekwatnym do historycznej sprawiedliwości. I tej sprawiedliwości szukajmy nie w regionalnym, a w ogólnonarodowym państwowym i światowym wymiarze. — Łatwiej byłoby szukać nam sprawiedliwości, gdybyśmy mieli swoją przestrzeń informacyjną — swoją, nacjocentryczną? — Renacjonalizacja, ukrainizacja przestrzeni informacyjnej na Ukrainie — trudne, długoterminowe, ale nasze zadanie domowe, które wymaga pilnego rozwiązania. Słowo, informacja, wiedza zawsze były przede wszystkim. Nie możemy dalej przegrywać przestrzeni informacyjnej i znów stanąć przed światem, nie zważając na dawne ostrzeżenia Franki, jako „mali i nieprzygotowani”. On nas uczył być Ukraińcami: nie bukowińskimi czy galicyjskimi, dodam — nie charkowskimi czy donieckimi, a sobornymi. Naukowcy nie powinni poza ramami soborności, nacjocentryczności i państwowości wspierać regionalnych książątek, oligarchów, metropolitalnej roli Lwowa, Charkowa, Odessy czy Dniepropietrowska! Czyżby zapomnieli, co stało się z Ukrainą po utracie przez Cerkiew Kijowską metropolii czy porozumieniach perejasławskich z Moskwą? Funkcjonuje jedyna stolica Kijów — żyje Ukraina jako samodzielne państwo europejskie. Nie „odoniecczenie” Ukrainy, a „naukowienie” (scjentyfikacja) gospodarki narodowej, plan Marshalla-2 oraz priorytet czterech „i” (informacja, intelekt, innowacje, inwestycje) przekształcą w wirtualność separatyzm zjazdów w Siewierodoniecku, oświadczeń Kusznariowa o niedopuszczeniu „do Charkowa władzy ani lwowskiej, ani donieckiej”, jego następcy Dobkina, który w Euromajdanie widzi tylko zachodnioukraiński ślad paktu „Mołotow-Ribbentrop”, a nie spisek nazistowsko-bolszewickich najeźdźców przeciwko człowieczeństwu; łgarstwa Tabacznika o nieukraińskim pochodzeniu galicjan, ich mentalności, „cienkiej warstwie ukraińskojęzycznej inteligencji”, różne spekulacje regionalizmem, kłamstwa o „nakłutych pomarańczach” Majdanu czy antysanitariacie Euromajdanu. Niestety, dodają się epatarze o Republice Galicyjskiej od Andruchowycza, nierozważnie wypowiedziany ukraiński federalizm od Czornowiła, oświadczenie Kuczmy o niedziałaniu idei narodowej, cynizm o dobrowolnym odbieraniu sobie życia przez studentów w komisariatach milicji, znakomite, pokazowo-uroczyste wystawanie wysokich rangą urzędników na świątecznych liturgiach w świątyniach tylko określonych wyznań itd.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn