Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

Iwan Korsak Iwan Korsak Na rozstajach losu (fragmenty powieści)

Слово Просвіти, №05 за 2017 рік

Zakończenie. Początek w nr 2, 3, 4 za 2017 r. 18 Tego dnia Taras Dmytrowycz wyszedł z domu rześki, odlatywały precz większe i mniejsze przykrości, które krążyły dotąd jak natrętne osy wokół niego, za to duszę grzała dobra wieść: wreszcie na ukończeniu główna książka jego życia „Armia bez państwa”. Prawie trzy dziesięciolecia ją nosił w sobie i pisał, pisząc niekiedy niczym według zabawnej sentencji Oscara Wilde’a. Toż to zupełnie o mnie, w duchu uśmiechał się Boroweć, gdy czytał tego dowcipnisia: przed obiadem pracowałem ciężko i postawiłem we własnym rękopisie jeden przecinek, a po obiedzie trudziłem się jeszcze ciężej, usuwając ten przecinek, który postawiłem przed obiadem. Taras Dmytrowycz, jak zawsze, kroczył szybko, robiąc niemałe kroki swoimi długimi nogami, niczym mierniczy na polu, który zamiast krokwi wziął się mierzyć ziemię krokami, szedł z przyzwyczajenia żwawo, gdy nagle musiał się zatrzymać. Nagle przed oczami wszystko mu odpłynęło, budynki zachwiały się nie wiedzieć czemu, jakby nie na twardej ziemi stały, a na wodzie, i chwiały się w miarę tego, jak nadbiegała fala; samochody zaś, które przelatywały obok, były nienaturalnie wydłużone i rozmyte, niczym na zdjęciu niezdarnego amatora, gdy czas naświetlania ustawił zbyt długi. Mykoła KUCZEREPA, profesor Wschodnioeuropejskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Łesi Ukrainki Swoje miejsce w powieściopisarstwie historycznym zajęły utwory Iwana Korsaka. Powieść „Bruzda na cudzym polu” to książka o sławnej rodzinie Tymoszenków, gdzie starszy brat Stepan uważany jest za ojca amerykańskiej mechaniki stosowanej, najmłodszy Wołodymyr był członkiem rządu Roosevelta, a średni Serhij — członkiem Centralnej Rady, ministrem Ukraińskiej Republiki Ludowej, a także sławnym architektem, który błyskotliwie połączył dawną architekturę z ukraińskim modernizmem. Powieść „Wybuch na pustyni” opowiada o Heorhiju Kistiakiwskim, współautorze bomby atomowej i jeszcze szeregu prac naukowych, a książka „Spóźniona miłość Mikłucho-Makłaja” podaje niemało nieznanego z życia wcale nie „wybitnego rosyjskiego podróżnika”, a odważnego i tak samo cierpiącego naukowca o mocnych ukraińskich korzeniach. Te trzy książki krajowa organizacja „Proświty” i obwodowa organizacja Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy rekomendowały swego czasu do udziału w zdobyciu Nagrody Szewczenkowskiej. Warto zaznaczyć, że wśród naszych sławnych rodaków, losem rozrzuconych po bliskich i dalekich światach, są postacie, których portretów nie da się namalować tylko jedną jakąś farbą. Do nich należy i Stepan Tymoszenko. Na szczęście autorowi powieści „Bruzda na cudzym polu” udało się uniknąć takiego uproszczonego rysunku. I. Korsak nie tuszuje gdzieś małorosyjskości, gdzieś kosmopolityzmu uczonego. Bo przecież „Wspomnienia”, wspomnienia Stepana Prokopowycza, wydawano w języku rosyjskim, przygotowywali je rosyjscy redaktorzy. Jednocześnie wielce wymowne są rozważania Stepana Tymoszenki, kiedy brat Serhij zaprosił go na kolejne posiedzenie Centralnej Rady. Stepan Prokopowycz ze sceptycyzmem wysłuchuje słów Wynnyczenki, że odpowiedź na prowokacyjne ultimatum ro- Policyjny samochód zatrzymał się obok mężczyzny, który leżał w dziwnej, niezdarnej pozie, jakby on, już nie mogąc iść, jeszcze pełzając zamierzał się wspinać; policjanci wezwali pomoc medyczną i Borowcia dostarczono do szpitala. „Mówią, że zwykły nasz świat — biały świat, — pomyślał sobie Taras Dmytrowycz, gdy otworzył powieki i rozejrzał się, samymi oczami omiótł śnieżnobiały sufit i ściany, nie będąc pewnym, na jakim on świecie. — Ten, wydaje się, jeszcze nawet bielszy”. — Jest pan w szpitalu, — pochyliła się nad nim ładna kobieta w kitlu. — Czy ma pan kogoś z rodziny lub bliskich, kto mógłby pana zabrać i zaopiekować się? Boroweć szarpnął się, by wstać, przynajmniej na bok się obrócić, ale ciało było jakby nie jego i nie zamierzało słuchać. Zrozumiał, że nastał paraliż. — Nie ma nikogo, — wydusił te dwa słowa wreszcie z siebie, tak ciężkie, ołowiane czy cynowe, pełne bólu, wydusił jakoś przez siłę, tłumiąc przerażenie, które nadbiegło mimo woli wraz z uświadomieniem sobie sensu tych słów. O wszystkim tym zameldowano kierownictwu medycznemu, a ono tylko wzruszyło ramionami: — Do domu starców. I teraz ty, Tarasie, nadbiegała myśl, tutaj, w żydowskim przytułku dla niedołężnych i kalek, — omyłkowo ktoś zapisał cię „Borowic”, więc i przechrzcili na Żyda, po tym jak po wojnie osiem miesięcy wszystko osądzić chcieli za przez łajdaków wymyślone żydowskie i polskie pogromy. A może to los na rekompensatę nagle się rozszczodrzył, że broniłeś Żydów? Dzisiaj, Tarasie, który nogami swoimi przeszedłeś tyle przestrzeni niezmierzonej poleskich lasów i bagien, a jeszcze i całą Europę zjeździłeś razem z Kanadą i Zjednoczonymi Stanami Ameryki, teraz mierz do woli na wózku inwalidzkim tę izdebkę z korytarzem i kawałkiem podwórka. Przed Tarasem Dmytrowyczem, który przywykł zawsze pośród tłumu być, tłumu dobrego i złego, miłosiernego i bezdusznego, przyjaznego i odrażającego, ale jednak tłumu, teraz zaś przed nim wyrosła ściana samotności: niewidzialna, której nie poczuć w dotyku, ona twardsza od murowanej, sklejona cementami najmocniejszymi. Co prawda, z rodziny miał siostrzeńczą córkę, która w Kanadzie mieszkała, ale z tej Kanady nie najeździ się tutaj, do Nowego Jorku. Jeszcze zachodziła niekiedy Olha Smorodśka, żona szefa sztabu Bulby, która też w „Poleskiej Siczy” walczyła, przy okazji ktoś z towarzyszy byłych chyba zajrzy. Za to, odgrodzony od świata całego tymi ścianami niewidzialnymi, mocniejszymi od jakiejkolwiek zbroi, mógł nagadać się chyba sam ze sobą, z najbardziej niezawodnymi i najuczciwszymi przyjaciółmi — swoimi myślami. Kim jesteś: zwycięzcą przeszedłeś życie czy zwyciężonym? I czym, jakimi słowami zwycięstwo oznaczyć? Co w życiu zrobiłeś nie tak, za jaki grzech masz przede wszystkim wyspowiadać się, jak będziesz szykował się w główną drogę swoją? Ty walczyłeś, pod cudzymi kulami kładli się twoi siczoowcy, ale i oni wroga trupami kładli; na wojnie nie bywa świętych, na wojnie są żołnierze. Ale śmierci Hryhorija, choć nieumyślnie uczynionej, on nie mógł wybaczyć sobie ani po latach, ani po dziesięcioleciach. Z życia wielkiego, które przesiąkało z pomocą gazet przez te ściany, wiedział nieco o Szandruku, o Balińskim i Bohatyrczuku, znajomych i nieznajomych, o których inni Zamiast posłowia

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn