Strona · s. 13strona oryginału ↗
Gorzka droga przez ocean
Слово Просвіти, №05 за 2017 рік
Z byłym starszym wykładowcą katedry historii Ukrainy Kamieniecko-Podolskiego Instytutu Pedagogicznego, panem Borysem Kusznirem, miałem okazję poznać się na Międzynarodowej konferencji naukowej, poświęconej 100-leciu osadnictwa Ukraińców w Kanadzie. Oboje wygłaszaliśmy na konferencji referaty naukowe: ja w sekcji literatury, a pan Borys — w sekcji historii. Nawet nie mogłem przypuszczać, że ten czarnowłosy, w podeszłym wieku, podolanin urodził się w Kanadzie, dokąd kiedyś wyemigrowali jego rodzice. A gdy poznaliśmy się bliżej, to między nami zawiązała się ciekawa rozmowa. Przybyli do kraju 22 lata po Pyłypiwie i Jelenjaku. Początkowo był port Portland, a z czasem młode małżeństwo osiedliło się w Montrealu. Pracowali w fabryce. Ojciec Borysa lakierował kalosze, matka również pracowała w tym samym przedsiębiorstwie i szyła płaszcze. Wynagrodzenie było wysokie. Borys Kusznir wspomina: — Tata opowiadali, że przed piecem, od którego biło żarem, brali obiema rękami żelazny pręt, na który nawlekano 12 par kaloszy, zanurzali je w korycie z roztworem lakieru, a potem ostrożnie wsuwali do komory i tak całą zmianę. Przychodzili do domu wyczerpani, łamało w kościach. Apetyt przychodził dopiero po piwie lub porcji alkoholu. W Kanadzie rodzice Borysa aktywnie włączyli się w ukraińskie życie, odwiedzali ukraińską cerkiew, wspierali ukraińskie szkoły i prasę. Ukraińscy emigranci przywieźli z Ukrainy ukraińską pieśń i taniec, haft i pisankę, zwyczaje i tradycje, co dało im możliwość nie zagubić się w anglojęzycznym świecie. Kiedy na Ukrainie zaszły zmiany i ogłoszono władzę radziecką z kuszącymi hasłami: „Ziemia — chłopom! Fabryki i zakłady — robotnikom!”, to ukraińscy emigranci Kanady postanowili udzielić pomocy ukraińskiemu narodowi i zaczęli zbierać odzież, obuwie, materiał siewny i już w 1922 roku jedna z grup przybyła z Kanady na stację Myhajewe w obwodzie odeskim i osiedliła się w dawnej ekonomii ziemianina Kellera. A już rok później przyjechała tu z Kanady także rodzina pana Kusznira. Właśnie z tych dwóch grup Ukraińców z Kanady powstała znana Komuna Myhajewska, której wydzielono w użytkowanie 1637 hektarów ziemi. Ale rodzice Borysa Kusznira tęsknili za rodzinnymi stronami, więc przeprowadzili się z czasem do rodzinnej wsi Stanisławówka na Podolu, gdzie ciężko pracowali w kołchozie. Jednak i tutaj dostatku nie zaznali, bo to tylko były hasła „Ziemia — chłopom”. Również Borysowi przypadł cierniowy los. Poszedł na studia, chciał przedstawić prawdziwą historię Ukrainy. Zaczęła się II wojna światowa. Z wojny wrócił ciężko ranny, ale żywy. Ukończył wydział historyczny Kamieniecko-Podolskiego Instytutu Nauczycielskiego, a następnie Winnickiego Instytutu Pedagogicznego. Rozpoczynał swoją biografię zawodową jako nauczyciel historii i geografii w szkołach Wiaziwca i Semenowa na Wołyniu, a później — we wsi Żwaniec koło Kamieńca Podolskiego. W 1965 roku Borys Kusznir zaczyna pracować jako laborant, z czasem — wykładowca, niedługo potem — starszy wykładowca i, wreszcie, zastępca dziekana na wydziale historycznym Kamieniecko-Podolskiego Instytutu Pedagogicznego, który obecnie nosi nazwę Kamieniecko-Podolski Uniwersytet Narodowy imienia Iwana Ohijenki. Pisał pracę naukową, marzył o obronie dysertacji. Ale gdzie tam. Całe życie prześladowali go kagebiści jako burżuazyjnego nacjonalistę. Nawet zapis w paszporcie, że urodził się w Montrealu, nie działał na korzyść Borysa Kusznira. Gromadził bibliotekę literatury krajoznawczej i historycznej, miał dobrego przyjaciela — kandydata nauk filologicznych Petra Tkaczuka, z którym założyli w Stanisławówce największą pasiekę. Wokół pasieki wy-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
