Strona · s. 15strona oryginału ↗
Sztuka łączy serca
Слово Просвіти, №05 за 2018 рік
W Ukraińskim Domu odbył się II Światowy Festiwal Muzyczny „Zjednoczenie śpiewających serc”, który poświęcono Dniu Jedności Ukrainy. Ten festiwal założono z okazji Międzynarodowego Dnia Pokoju, który zbiega się z Narodzeniem Przenajświętszej Bogurodzicy i początkiem kalendarza kościelnego. Festiwal będzie odbywał się cztery razy w roku i będzie naświetlał wielkie święta kościelne i państwowe. Pierwszy festiwal odbył się 22 października ubiegłego roku i został przyуроczony świętu Pokrowy oraz Dniu Obrońcy Ojczyzny. A osobliwością drugiego stało się to, że w jego ramach odbył się program konkursowy, który objął gatunki: śpiew solowy — akademicki, estradowy i ludowy, muzykę instrumentalną, kościelny śpiew chóralny, ludowy śpiew chóralny, choreografię i recytację. Program konkursowy otworzyła najmłodsza uczestniczka — wychowanka Kijowskiej Państwowej Szkoły Choreograficznej Jewa Łewczynśka (11 lat). Dziewczynka przygotowała kompozycję choreograficzną „Drogi Pańskie”, której pomysł zrodził się u niej podczas oglądania filmów dokumentalnych o poległych i rannych ukraińskich dzieciach. Za ten występ Jewa otrzymała Grand Prix konkursu. Najwyższą nagrodę z młodą konkursowiczką podzielił solista Opery Studenckiej Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy im. Piotra Czajkowskiego Ołeksandr Mołodyk za wykonanie arii Rudolfa z opery G. Pucciniego „Cyganeria”. Wielu uczestników konkursu zdobyło pierwsze miejsca w różnych kategoriach. Wśród nich — Kateryna Diaczenko z Mariupola za wykonanie pieśni Natalki z opery M. Łysenki „Natalka Połtawka”; Serhij Łytwynczuk z Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Kultury i Sztuki — aria Nemorina z opery G. Donizettiego „Napój miłosny”; Jarosław Komarnicki z tej samej uczelni – pierwsza aria Cavaradossiego z opery G. Pucciniego „Tosca”; Sofija Andrijasz-Miśko, wychowanka muzyczno-edukacyjnej placówki „Solo Śpiewającego Serca” — pieśń „Mamina ikona”. Wśród zwycięzców konkursu znalazły się także wykonawczynie polskich kolęd i wierszy o Bożym Narodzeniu Tamara Łewadna i Maryna Harkusza; młodsza grupa choreograficzna dziewcząt ze szkoły „Lady” z miasta Bojarka z kompozycją „Tańczące bałwanki”; zespół folklorystyczny „Berehynia” z osiedla typu miejskiego Kałyta w obwodzie kijowskim oraz Ołeksandr Liszczenko z Otwartego Międzynarodowego Uniwersytetu Rozwoju Człowieka „Ukraina”, który wyrecytował fragment poematu Tarasa Szewczenki „Hajdamacy”. Laureatami drugiej nagrody zostali studenci Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Kultury i Sztuki Władysław Hłowacki za utwór duchowy o Dziewicy Maryi „Vergin tutto amor” oraz Cułun Julija (Aria Cherubino „Voi che sapete” W. A. Mozarta), a także zespół pieśni ludowej „Lubystok” z rejonu wyszhorodzkiego obwodu kijowskiego — kompozycja „Synowie Ukrainy”. A brąz przypadł studentce Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Kultury i Sztuki Ołeksandrze Petrowej. Oprócz konkursowiczów swoimi występami widzów uradowali członkowie jury: ludowa artystka Ukrainy Iryna Dać oraz zasłużeni artyści Inna Andrijasz i Mykoła Szulak. Większości występów festiwalowych towarzyszyła koncertmistrz, docent Narodowej Akademii Muzycznej im. P. I. Czajkowskiego, zasłużony działacz sztuki estradowej Ukrainy Iryna Szesterenko. Autorka skrzydlatej frazy „Niebiańska Sotnia”, poetka Tetiana Domaszenko wystąpiła z kompozycją patriotyczną, po której minutą ciszy uczczono wszystkich poległych za wolność Ukrainy. Drugi Festiwal „Zjednoczenie śpiewających serc” odbył się dzięki wsparciu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki, a także aktywnemu udziałowi Wołodymyra Mudryka (prowadzący), Kateryny Orańskiej (organizator z ramienia przedsiębiorstwa państwowego „Ukraiński Dom”), Wasyla Tymoszenki (główny reżyser dźwięku) oraz Natalii Bondar (artysta-projektant). Oprócz tego organizatorzy i uczestnicy festiwalu wyrażają wdzięczność dyrektorowi Międzynarodowego Centrum Kongresowego „Ukraiński Dom”, honorowemu przewodniczącemu jury Festiwalu-konkursu Jurijowi Stelmaszczukowi. Obecnie trwają przygotowania do trzeciego festiwalu „Zjednoczenie śpiewających serc”, który ma odbyć się dwa tygodnie po Wielkanocy, w dzień Niewiast Niosących Wonności 22 kwietnia 2018 roku. tora. Brzmiały także w przekładzie na głos i fortepian pieśni Belliniego, Donizettiego, Rossiniego i innych kompozytorów. Partię fortepianu wykonał solista Narodowej Filharmonii Ukrainy Wołodymyr Knoroz. Perełką koncertu stały się romanse mało znanego na Ukrainie austriackiego kompozytora Richarda Straussa. Aby widz lepiej zrozumiał, o czym są jego utwory „Dzień Wszystkich Świętych”, „Mojemu dziecku”, „Ciszej, duszo moja!”, „Jutro”, „Wieniec różany”, „Dedykacja”, oferowano tłumaczenia wierszy do tych romansów. Kijowska publiczność ciepło przyjęła gościnię i kilkakrotnie wywoływała ją na bis. W najbliższych planach Stefanii są koncerty solowe w Niemczech, na Ukrainie i w USA, główna rola w operze Weinberga w Duńskiej Operze Narodowej oraz działalność dydaktyczna na kursach mistrzowskich Berlińskiej Akademii Operowej.
W Centrum Artystyczno-Koncertowym im. Iwana Kozłowskiego Narodowej Operetki Ukrainy trwa projekt „Iwan Kozłowski i kino muzyczne Ukrainy”. Pierwszą część tego projektu poświęcono operze Semena Hułaka-Artemowskiego „Zaporożec za Dunajem”. A nowy wieczór opery i kina – „Natallce Połtawce” Mykoły Łysenki.
Reżyserka projektu Tetiana Zozula opowiedziała, że w 1936 roku odbyły się od razu dwie ekranizacje „Natalki Połtawki”. Premiera pierwszej – na 7. Alei w kinie „Wenezja” w Nowym Jorku. Reżyserem tej wersji filmowej był Wasyl Awramenko (1895–1981) – ukraiński baletmistrz, choreograf, aktor, reżyser filmowy, pedagog. Jeden z tych, którzy wcielili ukraińskie tańce ludowe w formę sztuki profesjonalnej. W ukraińskiej diasporze znany jest jako ojciec „ukraińskiego tańca ludowego”. Od 1930 do 1936 roku stworzył około 50 zespołów tańca ludowego w różnych miastach USA. Zwrócenie się W. Awramenki ku kinematografii stało się kontynuacją jego działalności propagandowej w dziedzinie ukraińskiej sztuki. Artysta nakręcił filmy: „Natalka Połtawka”, „Zaporożec za Dunajem”, „Triumf ukraińskiego tańca”, „Tragedia Karpackiej Ukrainy”. Jednocześnie, zdaniem filmoznawców – nie bez „zadania partii”, by wyprzedzić amerykańskich artystów i pierwszymi stworzyć ukraińskie kino muzyczne – na ekrany weszła „Natalka Połtawka” Iwana Kawaleridzego.
Kolejną wersję telewizyjną opery nakręcono w 1978 roku. Reżyser – Rodion Jefimenko. Główną rolę grała Natalia Sumska, Mykołę grał Les Serdiuk, a śpiewali w tym filmie Maria Stefiuk (Natalka) i Anatolij Sołowianenko (Petro).
Ciekawe fakty wiążą się z pokazem tej opery w Moskwie. W 1971 roku Połtawski Obwodowy Teatr Muzyczno-Dramatyczny im. M. W. Hohola przyjechał z występami do tego miasta. Do repertuaru gościnnego wchodziła także „Natalka Połtawka”. Iwan Kozłowski przyszedł obejrzeć ten spektakl. Po przedstawieniu Iwan Semenowycz opowiedział, że jeszcze w 1919 roku grał Petra w Połtawie i do dziś niczego nie zapomniał. Powstał pomysł: a gdyby zagrać razem? Dwa spektakle z udziałem I. Kozłowskiego odbyły się 15 i 17 czerwca w teatrze im. Mossowietu. Potem trzeba było dać dodatkowy spektakl – 25 czerwca w Teatrze Bolszoj. W całej historii Połtawski Teatr Obwodowy występował tam po raz pierwszy. W tym spektaklu wiele rzeczy wydarzyło się po raz pierwszy. Po raz pierwszy artystka z Połtawy Wira Wołkowa (Natalka Połtawka) grała w swoje urodziny w Moskwie. Po raz pierwszy jej partnerem był sławny śpiewak Iwan Kozłowski. Po raz pierwszy Iwan Semenowycz występował przed moskwianami, wykonując rolę Petra. Burzliwymi owacjami nagrodzili widzowie Iwana Kozłowskiego i jego młodą, czarującą partnerkę Wirę Wołkową. Czerwonooka Wira-Natalka oczarowała stołeczną publiczność. Jej pieśni docierały do najdalszych zakątków sali, czarując pięknem, naturalną siłą brzmienia i delikatnością. Czerwcowy numer czasopisma „Tieatralnaja Moskwa” wyszedł z kolorowym portretem połtawianki Wiry Wołkowej na okładce w charakteryzacji Natalki. 25 czerwca 1971 roku zapadł Wirze Ołeksijiwnie w pamięć na całe życie. Wszak sam I. Kozłowski okazał szacunek swoim ziomkom i doprowadził do tego, by „Natalkę Połtawkę” wystawiono w Moskwie w Teatrze Bolszoj. Był to swoisty prezent dla Wiry Wołkowej na dzień jej urodzin.
Opowieść prowadzącej uzupełnił koncert z udziałem solistów stołecznych teatrów: zasłużonej artystki Ukrainy Lubow Dobronożenko (sopran), laureatów międzynarodowych konkursów Wołodymyra Rajewskiego (tenor), Olhy Fedorenko (sopran), Oleny Rajewskiej (sopran), Antoniny Marcewej (sopran), a także młodych wychowanków Teatru Tańca „ADA-GIO”. Koncertmistrzowie wieczoru – Anna Poliszczuk i Artem Ławrynenko. Oprócz tego goście wieczoru obejrzeli fragmenty filmów „Natalka Połtawka” z 1936 i 1978 roku. Obecnie w Centrum Kozłowskiego pracują nad trzecią częścią projektu „Iwan Kozłowski i kino muzyczne Ukrainy”, którą poświęcą światowej sławy operetce Imre Kálmána „Mister X”.
Stronę przygotował Eduard OWCHARENKO
Eva Łewczynska – laureatka Grand Prix
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
