Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

Tragedia Dymera, czyli epizod „przyjaźni” dwóch „braterskich narodów”

Слово Просвіти, №05 за 2018 рік

o. Jurij MYCYK, dr hab. nauk historycznych, prof. Mit o odwiecznej przyjaźni rosyjskiego i ukraińskiego narodu był jednym z ulubionych w sowieckiej propagandzie. W historii stosunków tych narodów działo się wszystko. Tylko to, co przeczyło temu mitowi, przemilczano albo przekręcano. W latach odradzania się niepodległości naszego kraju łuska powoli spada z oczu Ukraińców. Naród w większości wie o tragediach Hołodomorów z lat 1921, 1932–1933, 1947, o Krutach, o Bazarze… Ale to jest XX wiek. O bardziej odległych okresach wiedza jest mniejsza; można co najwyżej przypomnieć sobie całkowite zniszczenie Baturynia wraz z jego mieszkańcami przez rosyjskie wojska w 1708 roku. Ale historią Baturynia rejestr tragedii w dawnych czasach się nie wyczerpuje. Przypomnijmy jedną z nich, o której świadczą źródła archiwalne. W latach 1926–1927 Mychajło Hruszewski wysłał do Moskwy niewielką grupę historyków, aby poszukali źródeł o Ukrainie w największym rosyjskim archiwum, gdzie przechowywane są materiały z lat 30. XVIII wieku, — „Древнехранилища” (obecnie — Rosyjskie Państwowe Archiwum Dawnych Aktów). Pracowali krótko, ale znaleźli ważne dokumenty, których kopie przechowywane są obecnie w Instytucie Rękopisów Narodowej Biblioteki Ukrainy im. W. I. Wernadskiego (dalej — IR NBUW). Między innymi tam znajduje się (f. II, nr 15576, k. 44) list kozelieckiego i ostierskiego protopopy ojca Hryhorija Wasylewycza do swojego kuma z 6 czerwca (27 maja) 1662 roku, zachowany w ówczesnym moskiewskim tłumaczeniu. Był to ciężki czas dla Ukrainy. Pogłębiała się Ruina, nasilały się wojny domowe wśród Kozaków, rozpoczął się podział Ukrainy na lewobrzeżną i prawobrzeżną, a sąsiedzi chętnie korzystali z nieszczęść Ukrainy… Zwłaszcza Państwo Moskiewskie otwarcie wmieszało się w wojnę, udzielając pomocy hetmanowi nakaznemu Jakimowi Somce… Ojciec Hryhorij informował swojego kuma o wiadomościach wojskowych i wspomina o wydarzeniach w Dymerze pod Kijowem. To miasto, jak pisze, „w subbotu proszłuju moskali wyrubili i wypalili; było kozakow czetyrysta u Dymeri, to usiech pobili, i ludzi usiech i dietiej małych (wyróżnienie nasze — Ju. M.), nie bojasia Boga”. Cóż, toczyła się wojna i śmierć Kozaków można jakoś jeszcze wytłumaczyć. Ale czym zawiniły kobiety i małe dzieci? Nie mówiąc już o innych (starszych dzieciach czy starcach), skoro wszystkich zniszczono ogniem i mieczem. I robił to „bratni” naród, który wyznawał chrześcijaństwo prawosławne i powinien był kierować się przykazaniami Chrystusa! Powinien był… Ale wszystko to schodziło na drugi plan, gdy szło o zagarnianie cudzej ziemi! Ta tradycja trwa, niestety, także w XXI wieku. Tylko cara tam teraz nazywa się prezydentem. A naród, zarażony wielkomocarstwowym szowinizmem, ślepo idzie za jego „ukazującym pierstom”, dążąc do rozszerzenia „russkiego mira”. Bo dopóki istnieje imperium, dopóty będzie ono rodziło wojny.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn