Strona · s. 2strona oryginału ↗
Kruty: historia i współczesna ukraińska rzeczywistość
Слово Просвіти, №05 за 2021 рік
29 stycznia z okazji obchodów 103. rocznicy czynu Bohaterów spod Krut przez Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki został zorganizowany i przeprowadzony okrągły stół w formacie online. Przedstawiamy uwadze czytelników „Słowa Proświty” najważniejsze fragmenty wystąpień uczestników okrągłego stołu. Pawło MOWCZAN, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki: – Wielki nasz polityk i poeta Jewhen Małaniuk w 1941 roku wydał swoją słynną pracę, która nosi tytuł „Kruty. Narodziny nowego Ukraińca”. W przededniu wielkich wstrząsów czynił on pewne zastrzeżenia dla narodu ukraińskiego. Dlaczego Małaniuk wybrał właśnie temat Krut? O tym można łatwo dowiedzieć się, czytając jego broszurę. Niestety, w tym roku nie udało nam się zrobić jej dodatkowego nakładu, jak to robiliśmy dla „Biblioteki wojownika”, którą wydajemy dla żołnierzy przebywających na froncie, kursantów, uczniów liceów wojskowych. Praca ta ma ogromne znaczenie nie tylko dlatego, że jest związana z tą datą, w której narodził się prawdziwie nowy Ukrainiec. Właśnie dlatego odrodzona „Proświta” doprowadziła do tego, by Dzień Pamięci Bohaterów spod Krut stał się narodową, państwową datą. Odpowiedni dekret prezydenta został podpisany 15 stycznia 2007 roku. Małaniuk mówi o tym, że ludzie z lat 1917-1918, którzy podjęli się kierowania państwem ukraińskim, żyli XVII-XVIII wiekiem z kompleksami małorosyjskości, kompleksami pewnego rodzaju imperialnego podporządkowania, myśleli tylko kategoriami swojego segmentu narodowego w imperium: „Tyle czasu trzeba było zmarnować na to, by wyprodukować zaledwie 4 uniwersały”. Tydzień temu zbieraliśmy się i obchodziliśmy Dzień Jedności, mówiliśmy o jego ważności. Ale nie mniej ważnym jest wydarzenie, które miało miejsce 29 stycznia. Wtedy, gdy już państwo ukraińskie, które nabierało wszystkich formalnych oznak swojego istnienia, powinno było być jeszcze uznane przez świat. Układy brzeskie, które prowadziły nas do samostanowienia, pokazały, że gdyby nie było tego, co stało się pod Krutami, nie byłoby i tego, co stało się później. Nie byłoby żadnego oporu wojskowego, nie byłoby tej ofiarności młodej krwi, która została przelana pod Krutami. I dzisiaj, tak jak sto trzy lata temu, ordyńskie zgraje depczą ukraińską ziemię nie tylko na Krymie czy na wschodzie, ale i wewnątrz Ukrainy. Bo tego, co dzieje się na polu politycznym i wewnątrz państwa ukraińskiego, kiedy anulują „Pisownię”, podważają „Ustawę o języku ukraińskim”, kiedy podważają wszystkie zasady narodowe, nie można pozostawiać bez odpowiedzi. Właśnie dzisiaj ordyńcy dokonują najazdów w polu informacyjnym i próbują zadeptać wszystko, co pracowało przez całe stulecie: nie ma znaczenia w jakim formacie, w jakim mieście – czy w Toronto, czy w Chicago, czy w Winnipeg. Czy było to za czasów II wojny światowej w szeregach UPA, czy wysiłkami dysydentów, którzy kontynuowali sprawę narodowego ratunku Ukrainy. Dzień Jedności. Dzień Krut. Jeśli te sakralne wydarzenia i sakralne daty nie są obchodzone w państwie na należytym poziomie, to rozumiemy, co musimy robić. Musimy dzisiaj być zmobilizowani jak nigdy. To mobilizacja do sprawy narodowej, bo kto dzisiaj będzie ratował samą Ukrainę? Przecież krew została przelana nie tylko pod Krutami. To był początek upuszczania krwi z organizmu narodowego. Potem były Hołodomory lat 1922, 1933 i 1947, wytępienie całej Ukrainy, zwłaszcza Zachodniej. Odebrano nam część ziem. Straciliśmy ziemię kurską, brzeską, taganroską, starodubską, Kubań. Wszystko to są ukraińskie osiedla. A kiedy Patruszew mówi nam, żeby „nie zachwycać się zbytnio językiem ukraińskim” – co za zuchwalstwo! Ale mnie najbardziej interesują portnowy, cała ta piąta kolumna, która dzisiaj nie tylko rewanżuje się, ona nam „wskazuje nasze miejsce”, żebyśmy przygotowywali się do kolejnych ofiar w skali ogólnonarodowej. Ale – nie doczekacie się! Jak mówił Małaniuk: „Naród nigdy nie myli się w swoim wyborze ani z bohaterami, ani z antybohaterami, ani z miejscami sakralnymi”. Nikomu nie pozwolimy podważyć rzeczy, które są już ustalone. Mogiła Askolda – to mogiła krutian i tutaj nie może być żadnych wątpliwości. Dzisiejszy dzień jest potwierdzeniem tego, że te imiona są nieśmiertelne, że ta sława będzie nam towarzyszyć, dopóki są Ukraińcy na tej ziemi. Wasyl KUJBIDA, działacz społeczny, naukowiec: – Raz po raz wracamy do naszych tragicznych kart historii, których nie można czytać bez bromu. Chyba nie tylko po to, by oddać hołd tym ludziom, którzy wykazali się najwyższym heroizmem, oddali to, co mieli najcenniejszego – swoje życie. Ale po to, by przemyśleć, jakie błędy zostały popełnione w tamtym czasie, co dopuściło do takiej tragedii. A najbardziej, co musimy robić – żeby takie coś więcej się nie powtórzyło. Bo ci chłopcy pod Krutami polegli za naszą przyszłość, przyszłość Ukrainy. I my jesteśmy zobowiązani dzisiaj, oddając im hołd, myśleć, mówić i tworzyć przyszłość. W imię nie tylko dzisiejszego pokolenia, jutrzejszego i przyszłych pokoleń. Ale i w imię tych chłopców, którzy tam złożyli swoje życia. Słowami nie możemy podnieść na wyższy szczebel ich czynu. Możemy go co najwyżej powtórzyć, pokazać, że nie jesteśmy gorsi od nich. Ale nie tego oczekują od nas Ukraina i Ukraińcy. Oni oczekują od nas przemyślenia problemów, postawienia nowych zadań i organizacji osiągnięcia celu, o którym marzył każdy Ukrainiec. Jeszcze 10 lat temu my z wami na różnych okrągłych stołach i konferencjach dyskutowaliśmy, szukaliśmy idei narodowej Ukrainy, szukaliśmy jej miejsca w nurcie cywilizacyjnym i tych mechanizmów, które pozwoliłyby nam uczynić ją jednym z najlepszych państw na świecie. Bo nie zgadzamy się być na zapleczu historii, jesteśmy przekonani, że Ukraina ma wszelkie możliwości ku temu, by stać się jednym z najlepszych państw świata. Jak pisał Małaniuk, ci, którzy odrodzili państwo ukraińskie w 1918 roku, żyli kategoriami XVII-XVIII wieku. A jakimi kategoriami żyje dzisiejsza nasza władza? Trudno odpowiedzieć, bo nie ma ukierunkowanej strategii u prezydenta, nie ma programu działań u Gabinetu Ministrów. Wielka wada w tej niepewności, która istnieje dzisiaj. Jeśli nie mamy strategii rozwoju swojego państwa, jeśli nie zaglądamy za horyzont. Nie wiemy, co chcemy widzieć za 20-50 lat. To może oznaczać dla Ukrainy, że w granicach jej terytorium realizowana jest strategia innych państw, które dbają o swoje interesy na tym terytorium. Mieliśmy wtedy różne zdania, spieraliśmy się. Każdy miał dobre argumenty na korzyść swojej wizji idei narodowej. Ale wydaje mi się, że znowu stoi w porządku obrad, jak sto lat temu, ukraińskie samodzielne państwo soborne. Soborność ponad wszystko! Całość naszego terytorium – to jest to, co musimy przywrócić jak najszybciej i potwierdzić swoją suwerenność. Także musimy opracować swoją strategię wizji Ukrainy i zrealizować ją, w pierwszej kolejności dbając o naszą armię, dbając o Ukraińców, którzy są podstawą państwowości. Kiedy mówimy, że Ukraina dla Ukraińców, to nazywają nas faszystami, wieszają
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
