Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

BITWA O CHORTYCJĘ

Слово Просвіти, №06 за 2008 рік

Kostantyn SUSZKO, m. Zaporoże. Zakończenie. Początek w nr 5 z 2008 roku. Podkreślam stopień bezinteresowności autorów wsparcia finansowego, jednocześnie (dla argumentacji) zwracam się do pisma (nr 92/998 z 26.08.05 r. — czyli już po wizycie W. Juszczenki w Zaporożu), adresowanego przez przewodniczącego zarządu otwartej spółki akcyjnej „Zaporoski kombinat metalurgiczny „Zaporożstal” W. Sackiego do mera miasta Je. Kartaszowa. W piśmie było niemało zastrzeżeń, przytoczono cytaty z niektórych ustaw, a cel tkwił w prośbie pana Sackiego: „Przyznać OAO „Zaporożstal” (użytkownikom ziemi) w dzierżawę na okres 49 lat działki ziemskie o łącznej powierzchni 24 ha”. (Tam wchodzą też 6 ha wyspy Bajdy). Bohater Ukrainy tak się zapędził, uwierzywszy w swoją wszechmoc, że w ostatnim punkcie swoich próśb proponuje „zobowiązać narodowy (cytuję bez zmian) rezerwat „Chortyca” (strukturę, która bezpośrednio podlega Ministerstwu Kultury i Sztuki Ukrainy) lub inny organ wykonawczy (od kiedy ogólnopaństwowa placówka kulturoznawcza stała się organem wykonawczym? Dla kogo?) zawrzeć umowy dzierżawy ze stronami trzecimi użytkującymi ziemię”. Zrozumieliście, co się działo, szanowni czytelnicy? Cytowane pismo to nie wyjątek, a reguła. Ile podobnych posłań, nieznanych nam — niekompetentnych, absolutnie bezradnych i zbędnych, nawet szkodliwych w aspekcie prawnym, wypełnia ojczystą przestrzeń pocztową i wpływa na nasze życie! Wpływa, bo stopień ich żywotności określa się znowuż nie poziomem kompetencji, nie prawomocnością dokumentów, a jedynie społeczną wagą autorów pism (stanowisko, tytuły, regalia, status, powiązania itp.). Tak właśnie żyjemy. Ile razy los biednej Chortycy znajdował się w rękach ludzi, którzy nie znają się na problemach ochrony przyrody, a jednocześnie przez nikogo i niczym nie zostali delegowani do jej zagospodarowania!? Ile szkody jej przez to wyrządzono! Dlatego korci mnie, by wykrzyknąć teraz, skoro wszyscy zawzięcie (ciekawe dlaczego?) milczą: „Gdyby w 2005 roku na stanowisku dyrektora generalnego Narodowego Rezerwatu „Chortyca” nie było Kostantyna Suszki…”. Co, szanowni czytelnicy, przesadziłem, wykazując „skłonność do bonapartyzmu” przez własne uświadomienie sobie osobistej niezastąpioności? Wybaczcie, milknę. Ale proszę was, nie bądźcie leniwi, porównajcie, co działo się (i jak!) w rezerwacie przed moim niespodziewanym przyjściem i czym zaznaczył się okres mojego dyrektorowania. A porównawszy, wyciągnijcie wnioski. To teraz tak swobodnie wszystko wykładam, a wtedy, ponad dwa lata temu, do upragnionego aktu na prawo stałego użytkowania całej ziemi Chortycy poruszaliśmy się na rozklekotanym wozie, zaprzężonym w niewiarygodnie leniwe woły. Łańcuch narad, konsultacji, uzgodnień, które odbywały się to w radzie miasta, to w obwodowej administracji państwowej, to w rezerwacie (w szczególności na „plenerze”), nie miał końca, zabierając miesiąc po miesiącu cenny czas i nie dawał możliwości rozluźnienia się ani na chwilę. Równolegle z sukcesami zagospodarowywaliśmy terytorium, wzmacnialiśmy służbę ochrony, remontowaliśmy budynki administracyjne, umacnialiśmy brzeg, otrzymaliśmy od mera Kijowa Ołeksandra Omelczenki (dokładniej, od Rady Miasta Kijowa, przy wsparciu San Sanycza) milion hrywien subwencji (jedna z nielicznych reakcji na apel o przeprowadzenie „Ogólnoukraińskiej akcji „Odrodzimy Chortycę!””). Jeszcze jeden odzew nadszedł z Ługańska: ówczesny przewodniczący Ługańskiej obwodowej administracji państwowej Daniłow zorganizował na Chortycy desant studentów tamtejszego uniwersytetu: w ciągu trzech tygodni chłopcy i dziewczęta „ze wschodu” oczyścili pławy wyspy (347 ha) z wieloletnich śmieci, od tamtej pory ta część rezerwatu wyróżnia się niemal idealną czystością. Dziękuję wam, młodzi przyjaciele! Słowem, powodów do optymizmu nie brakowało, ale wystarczyło mi spojrzeć na mapę-schemat, na której, z inicjatywy rady miasta, dokładniej — sterników Zaporoskiej Rady Miasta, Chortyca wyglądała jak patchworkowa kołdra, a radosny nastrój całkowicie pryskał. Nic tak nie niepokoiło, jak możliwa utrata przez Chortycę swojej rezerwatowej integralności. Najbardziej burzliwy okres mojego dyrektorowania… Nie chciałbym przeżywać go jeszcze raz, mimo że zdarzały się w nim momenty, które dawały możliwość głębokiego odczucia swojej obywatelskiej i zawodowej ważności. Dla ilustracji zwięźle, według zapisów w dzienniku, przedstawię kilka znaczących wydarzeń. Pytanie o ziemię Chortycy z porządku obrad sesji później zdejmą i odeślą do poprawki. 26 sierpnia „Ziemska” narada u Ju. Artemenki. My z Prokopenką weszliśmy do przestronnego gabinetu, który znajduje się obok poczekalni przewodniczącego obwodowej administracji państwowej, na kilka minut przed rozpoczęciem narady i oniemieliśmy: za stołem, oprócz zaproszonych depeszami uczestników wydarzenia — zastępczyni przewodniczącego obwodowej administracji państwowej O. Zajkowskiej, mera miasta Je. Kartaszowa, jego zastępcy W. Czerkaski, przewodniczącej rejonowej administracji Zawodskiej O. Kasjan, naczelnika obwodowego zarządu zasobów ziemskich D. Babmindry, dyrektora instytutu „Zaporożcywilbud” O. Szałatałowa oraz naczelnika obwodowego zarządu kultury M. Pryhary — siedziało jeszcze z dziesięciu mężczyzn. Kto? Kilku pracowników miejskiego komitetu wykonawczego i niektórych jego zarządów — swoista „grupa wsparcia” pana Kartaszowa, jak nietrudno było się domyślić. Wszedł Artemenko. Milczący, ponury, zapewne przedtem otrzymał od kogoś solidną porcję „bardzo pozytywnych impulsów”. A tu takie reprezentacyjne zgromadzenie!.. I młody „gubernator” cicho, ale wyraźnie i stanowczo powiedział, patrząc przed siebie, zwracając się, oczywiście, do Kartaszowa: — Jewhenie Hryhorowyczu, kiedy będzie pan organizował naradę z tego czy innego powodu, to pan będzie wyznaczał jej uczestników oraz ich liczbę. Tymczasem ludzi zebrałem ja, zawczasu zdecydowałem, kogo dokładnie zapraszać, więc proszę wszystkich zbędnych o opuszczenie gabinetu. — Nie ma pytań, Juriju Anatolijowyczu — z gotowością odpowiedział niezatapialny doniecki podróżnik. — To ludzie przyszli, myślałem, może ktoś coś podpowie… I „grupa wsparcia” zgodnie ruszyła do wyjścia. Narada była niełatwa, a przez to bezowocna. Gdzie wprost (O. Kasjan), a gdzie poprzez zakamuflowane słowotoki (Je. Kartaszow) „tamta strona” dawała do zrozumienia, że rada miasta nie zamierza oddawać całej ziemi rezerwatowi. 15 września Jak należało się spodziewać, dzisiaj sesja rady miejskiej „odrzuciła” kwestię gruntową, za to przyjęła tekst bardzo ciekawego dokumentu o wspólnych działaniach władz, wielu organizacji, osób fizycznych itd., skierowanych na „dalszy rozwój” rezerwatu. Nazwano ten dokument memorandum, a o nim i jego sygnatariuszach — nieco niżej. A sama sesja? Nie była całkiem zwyczajna, już choćby dlatego, że wzięli w niej udział Iwan Wasiunyk oraz przedstawiciel służby prawnej Prezydenta Ukrainy Witalij Ołeszczenko, którzy przybyli do Zaporoża dzień wcześniej. Rano oni, wraz z J. Artemenką, wiceprezesem stowarzyszenia „Chrońmy Chortycię!” S. Szczerbyną oraz jeszcze kilkoma przedstawicielami innych miejscowych organizacji społecznych, zawitali do mojego gabinetu roboczego, gdzie z marszu przeprowadzili naradę przed sesją. Ja jasno i przejrzyście rozstawiałem akcenty w kwestii „gruntowej”, podkreślając, że jej złożoność jest wydumana. Popierał mnie Artemenko, gotów był zgodzić się z nami Wasiunyk, jednak wszystkich (naprawdę wszystkich czy tylko mnie ze Szczerbyną?) poraził pan Ołeszczenko. Zaczął rozprawiać o tym, że „nie należy ciąć z ramienia”, „wszystko trzeba uważnie zbadać i starannie zważyć”, niby mówimy o rezerwacie, „wszystko chcemy podporządkować jego interesom, a rezerwatu ja (on, Ołeszczenko — K.S.) na Chortyci nie widzę…” I — tym podobne. Słuchałem i myślałem: czy to nie ten dobrodziej przyłożył rękę do stworzenia już wspomnianego Dekretu Prezydenta z 29.04.05 r.? Do tego wygląda na to, że ze stołecznym prawnikiem dzień wcześniej w Zaporożu ktoś dobrze porozmawiał… Na sesji rady miejskiej występował I. Wasiunyk. Dobrze wystąpił, problemy chortyckie i wokółchortyckie przedstawił w kontekście ogólnoukraińskim, organicznie wszystko przeplatając. Widziałem, jak z zainteresowaniem słucha-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn