Strona · s. 12strona oryginału ↗
SYN O OJCU: «OLŻYCZ, BARDZO ŁAGODNY DLA INNYCH LUDZI, WOBEC SIEBIE BYŁ NIEZWYKLE WYMAGAJĄCY»
Слово Просвіти, №06 за 2008 рік
Syn Olega Olżycza, Oleg Kandyba, i Maria Uscowa. Katrusia biegała po mieszkaniu i poznała gościa. Ale różnica wieku była znaczna, więc nie zainteresowali się sobą nawzajem. Spotkali się, kiedy mama już studiowała na uniwersytecie, a ojciec był archeologiem, jeździł na ekspedycje. Mama opowiadała, że ojciec był interesującą osobowością: bardzo łagodny dla innych, ale wobec siebie był niezwykle wymagający. Żył niemal ascetycznie. Nie był zbyt silny fizycznie, choć wysoki wzrostem. Lubił wędrować po lasach, stepach i prowadził swoich przyjaciół-studentów na wszelkie ciekawe ekspedycje, w nieoczekiwane miejsca. Za każdym razem było niespodzianką, dokąd ich poprowadzi. Ojciec był plastunem, jeździł na Zakarpacie na obozy plastuńskie — początkowo jako plastun, a potem, kiedy dorósł i uformował swoje poglądy polityczne — jako wychowawca. Kiedy rozpoczęła się wojna i przeniósł się na Ukrainę, zaczął myśleć o założeniu rodziny. Odnowił znajomość z mamą. Potajemnie pobrali się we wsi Jabłonki Wyżne między Turką a polską granicą 2 sierpnia 1943 roku. Niemcy nie powinni byli wiedzieć, że Kateryna Bilećka jest żoną członka OUN, dlatego ślub utrzymywano w tajemnicy. Dopiero po wojnie mama powiedziała, kim naprawdę jest jej mąż i skąd dziecko. — W dzieciństwie nosił Pan nazwisko matki? — Tak. Ale po wojnie mama przedstawiła świadectwo ślubu (teraz jest u mnie). Napisane jest w języku polskim, widnieje urzędowa pieczęć — ksiądz dopełnił wszystkich formalności. Bardzo wzruszająco jest widzieć oryginalne podpisy rodziców. Mama była utalentowaną pisarką, szczególnie dobrze udawały jej się utwory dla dzieci — sztuki, wierszyki. Ojciec — utalentowany literaturoznawca, historyk. Było im ciekawie we dwoje. Czy na rodzinnych polach, Czy w obcej stronie, Czy jesień przyszła, czy nie. Świętochrzestne ramię — Wam wszystkim, którzy polegliście Za trójzębowy sztandar, – Wieczna pamięć! Członkowie OUN starali się izolować swoje żony od pracy politycznej — zarówno dla ich własnego bezpieczeństwa, jak i dla sprawy. Nie wiedzieli, co dokładnie robią ich mężowie, a zatem nie mogli ani pod torturami zdradzić, ani wygadać się przez nieostrożność czy łatwowierność. Tak postępował też ojciec. Mama przez pewien czas mieszkała z nim we Lwowie, ale nie wiedziała, z kim się spotyka, gdzie, dlaczego. Nawet mieszkali w osobnych mieszkaniach. — A po wojnie co robiła Pana mama, zostawszy wdową? — Mama była jeszcze młoda, 25—26 lat. Całkowicie poświęciła swoje życie mnie. Byliśmy wtedy w obozie w Neu-Ulm. Był to obóz UNRA — organizacji, która opiekowała się uchodźcami. Tam tętniło ukraińskie życie, i mama, oczywiście, brała w nim udział, tak jak dziadek Leonid Bilećki, babcia Nadia Bilećka. Długo czekaliśmy na wyjazd z Niemiec. A potem Ukraińcy wypisali nas do Kanady, gwarantując dziadkowi pracę w gazecie „Ukraiński głos”, gdzie on, profesor, literaturoznawca, autor wielu prac, czytał korektę. — Co Panu opowiadano o drugim dziadku — Aleksandrze Olesiu? — Aleksander Oleś żył zupełnie innym życiem. To nie ascetyczny bojownik, ale też człowiek głęboko duchowy. Jego duszę piekł ogromny żal, że musiał żyć poza granicami Ukrainy. Między nim a jego żoną Wierą Agafonowną nie wszystko było w porządku i znajdował romanse gdzie indziej. Może Pan wie o nieślubnym synu. Aleksander Oleś pisał poezje w kawiarniach. Praska ukraińska społeczność bardzo kochała i szanowała Aleksandra Olesia. Przyznano mu nawet honorowy doktorat Ukraińskiego Wolnego Uniwersytetu, świętując 40-lecie jego pracy twórczej. W Pradze zebrali się ludzie wysokiego intelektu: Oksana Laturynśka, Dmytro Doncow, Jewhen Małaniuk, Ułas Samczuk, Nina i Mychajło Mychajłewyczowie, Ołena Teliha… Działał teatr, tętniło życie polityczne
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
