Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

TARASA SZEWCZENKĘ ZNOWU POZWOLILI, albo PANIE, WYBAW NAS OD ZŁEGO!

Слово Просвіти, №06 за 2011 рік

Lilia MAKSYMENKO Najpopularniejszym obecnie w Ukrainie ministrem jest Dmytro Tabacznyk. Bo trzeba by poszukać nie tylko dziennikarza czy polityka, ale i przeciętnego Ukraińca, u którego wzmianka o obecnym szefie nie tylko „oświaty i nauki”, a od niedawna jeszcze „młodzieży i sportu”, nie wywołałaby oburzenia lub przynajmniej zdziwienia i chęci zadania mu kilku pytań. Oto i akademik Iwan Dziuba polemizuje w swojej, jak na mnie, nie mniej ważnej niż jego własny „Internacjonalizm czy rusyfikacja”, pracy „Skwaśniałe „szczi” od Dmytra Tabacznyka” z obecnym popularnym reformatorem. Czytasz niezwykle inteligentną, jak wszystko napisane przez Dziubę, pracę i rozumiesz, że przełomowość działań obecnego ministra jest bezsporna. Niewielką (jak na „plany ogromne” nieudolnego reformatora) pracę Iwana Dziuby w małym nakładzie wydrukowano w prowincji, choć warto byłoby ją polecić do lektury pozalekcyjnej w szkołach i na uczelniach. Ale nie z naszym szczęściem, chyba że powróci samizdat. Jeśli chodzi o „ogromne plany”, to ja, w tłumie takich samych jak ja dziennikarzy, oczekiwałam usłyszeć o nich od samego pana ministra. I powód był poważny. Dmytro Tabacznyk przed dużą liczbą kamer telewizyjnych (jeszcze i zastępcę ministra kultury przychwyciwszy) nagradzał dzieci — zwycięzców konkursu „Jestem dumny z tego, że jestem Ukraińcem”. Zaznaczę od razu: „dwa ja” w nazwie konkursu i brak tej litery na końcu czasownika — to językowo-stylistyczne (może i coś innego!) osobliwości organizatorów konkursu. Można by przytoczyć tu i kilka cytatów z informacji prasowej, którą otrzymali podczas wydarzenia dziennikarze… Przeczytawszy ten dokument, przypomniałam sobie nie tak odległe czasy, kiedy działała partyjna zasada „pisać niewyraźnie, żeby nie wszystkim było zrozumiałe”. Drobnostka, powiecie? Ale kiedy jednowymiarowych drobnostek-głupstw jest ponad krytyczną granicę — mówimy o prawidłowości… Na sali, przed pojawieniem się dwóch kierowników poważnych Ministerstw, biegał młodzieniec i w języku „międzypatriotycznego porozumienia” wrzeszczał „pięciominutowa gotowość”, „jednominutowa gotowość”. Minister, co prawda, wbrew moim obawom, rozpoczął wydarzenie po ukraińsku. Pierwszy występujący wśród dzieci również. A jakże — w Ukrainie się urodzili! W swoim przemówieniu Tabacznyk zaznaczył, że był „pod wrażeniem poziomu aktywności”, bo „otrzymali ponad setkę prac ze wszystkich regionów Ukrainy”. Aż! Na pierwszym i jedynym etapie konkursu. Z wyborem zwycięzców również było, jak teraz często mówią, „wszystko politycznie poprawnie”. Pierwsze miejsce przypadło charkowiance, drugie wywalczył Dniepr, trzecie — Iwano-Frankiwsk. Występ dziecka w „języku najbardziej uciśnionej mniejszości narodowej” naszego pana ministra, bez wątpienia, ucieszył. On też przeszedł na rosyjski i po „spasibo Sasza” obiecał studentowi nie tylko wziąć pod uwagę jego propozycję: „patrioci powinni umieć poprawnie wypełnić kwit na usługi komunalne”, ale i włączyć go do jakiegoś poważnego komitetu, który będzie rekomendował „mieszkaniowy fakultet” w szkołach i na uczelniach. Słyszeliście?! Zamiast mieszkań dla młodych — fakultet. I rośnijcie patriotami! Przyznam się, bardzo chciałabym gdzieś zobaczyć prace zwycięzców „patriotycznego konkursu”, ale na żadnej ze stron internetowych ich nie wystawiono. Nie otrzymałam ja prac i mailem, choć, jako dziennikarz, zwracałam się do organizatorów — i zrozumiałą dla mnie rosyjszczyzną obiecali przesłać prace zwycięzców… Czy trzeba mówić, że oczekiwanej konferencji prasowej nie było. Przy tym pan minister nie żałował czasu, chętnie fotografował się ze wszystkimi chętnymi. Ale na pytania dotyczące niuansów proponowanej przez niego reformy oświaty odpowiadać nie chciał. Oświadczył jedynie, że „demokracji teraz na uczelniach będzie więcej”. Widocznie miał na myśli wprowadzenie projektu ustawy „O językach w Ukrainie” nr 105-3. I tutaj już bez cytatów nie da się obejść: „Potrzeba obywateli w języku nauczania określa się w obowiązkowym porządku na podstawie oświadczeń o języku nauczania. Które są składane przez uczniów (dla nieletnich — przez rodziców…), studentów przy wstępie do państwowych i komunalnych placówek oświatowych” (cz. 3 art. 21); „Państwowe i komunalne placówki oświatowe w ustalonym porządku tworzą oddzielne klasy, grupy, w których nauczanie prowadzone jest w innym języku, niż w placówce oświatowej w całości, przy obecności wystarczającej liczby odpowiednich oświadczeń…” (cz. 4 art. 21). Ten dokument można i dalej cytować oraz dziwić się jego absurdalności. Według wniosku Wysokiego Komisarza OBWE do spraw mniejszości narodowych, jest on sprzeczny z międzynarodowymi rekomendacjami i skierowany na utwierdzenie języka rosyjskiego jako de facto państwowego. Zgodźcie się, bardzo patriotycznie… Zaznaczę, że zajrzałam do niemałych pakietów, które przed kamerami wręczali minister MON-MSU i zastępca ministra Ministerstwa Kultury i Turystyki Ukrainy — nawet żart rozbrzmiał: „Jakaż oświata bez kultury?”. Tak więc. Z „kulturą” było ciężko. W niemałych pakietach sieroce leżały… kalendarzyk zrywkowy i notatnik. I, oczywiście, dyplom. I to na tle „turystyki”, którą dwadzieścia siedem dzieci (przeważająca większość przyjechała z rodzicami) zmuszone były odbyć, docierając na własny koszt z regionów. „Chociaż jakąś książkę podarowali, — powiedział jeden z rodziców, do którego się zwróciłam. — My braliśmy udział w konkursie języka ukraińskiego im. P. Jacyka, to dziecko, choć nie zostało zwycięzcą, tylko za udział otrzymało niemało książek…” Teraz o wspomnianym konkursie im. P. Jacyka. Ministerstwu Oświaty od czasu, gdy na jego czele stanął Tabacznyk, konkurs, w którym corocznie bierze udział około pięciu milionów dzieci, nie jest potrzebny. Nie jest potrzebny, chociaż już jedenasty rok z rzędu mecenasi Ukrainy i zagranicy zapewniają przyzwoite nagrody, nagrody pieniężne dla zwycięzców i nauczycieli języka ukraińskiego. Dziecko mogło zarobić swoją wygraną aż do siedmiu tysięcy hrywien! Były i samochody dla nauczycieli. A co już mówić o książkach od różnych wydawnictw na wszystkich (a konkurs odbywa się corocznie w czterech etapach i wśród różnych kategorii wiekowych) poziomach. Ponad trzydzieści krajów było zaangażowanych w ten konkurs i właśnie on kształtował prestiż Ukrainy w świecie. Od dobra, mówią, dobra nie szukają. Ale, przeszedłszy szkołę od złego, dobro łatwo podmieniają złem. Właściwie, przez wszystkie lata istnienia ciężar finansowy podczas przeprowadzania konkursu spadał na barki Ligi Ukraińskich Mecenasów, Ministerstwo Oświaty jedynie, uruchomiwszy własną sieć, miało powiadamiać wszystkie placówki oświatowe o rozpoczęciu konkursu i jego wynikach. Czyli formalnie (jeśli chcecie, moralnie) wspierać fundatorów konkursu. Tak było dziesięć lat z rzędu. Dorwawszy się do władzy, Dmytro Tabacznyk „na hura” oświadczył, że „konkurs języka ukraińskiego nam nie jest potrzebny”. Jednak poczuł potężny opór społeczeństwa w ogóle oraz Ligi Ukraińskich Mecenasów w szczególności. I wtedy, zachowaj nas, Panie, od złego, postanowił pan minister podmienić jeden konkurs drugim. I pozwolić nam… Szewczenkę! Zarządy oświaty we wszystkich regionach otrzymały list z podpisem pana Tabacznyka, w którym on, przekręciwszy fakty, oprócz wszystkiego innego informował, że kierowane przez niego Mi- Zdjęcie Olesia Dmytrenki Ministerstwo nie będzie już opiekować się konkursem im. P. Jacyka, a zapoczątkuje własny konkurs językowy i literacki imienia Tarasa Szewczenki. „Cóż w tym złego?” — zapyta nieświadomy czytelnik. Obyśmy mieli jak najwięcej konkursów językowych — dobrych i różnych! A ja zaprzeczę — różnych nie trzeba. Bo to jeszcze od czasów „sowka” ciągnie się szkoła przebiegłych ideologów, którzy są w stanie w krótkim czasie zdewaluować każdy pomysł, skompromitować dobrą sprawę, zrobić z geniusza złodzieja czy wampira, a z patrioty karykaturę w szarawarach dozwolonego koloru. Czyż nie od złego są takie twierdzenia w regulaminie świeżo ulepionego konkursu: „Celem Konkursu jest uczczenie dziedzictwa twórczego wybitnego syna narodu ukraińskiego Tarasa Hryhorowycza Szewczenki, wyłonienie twórczo uzdolnionej młodzieży szkolnej i studenckiej, przyszłej plejady twórców literackich, rozwój ich potencjału twórczego, wychowanie u młodego pokolenia Ukraińców szacunku do języka państwowego i tradycji swojego narodu, podniesienie poziomu edukacji językowej na Ukrainie i poza jej granicami”. A niżej: „Zadania wszystkich etapów Konkursu proponowane są w języku ukraińskim, ale uczestnicy mogą udzielać odpowiedzi zarówno w języku ukraińskim, jak i w językach mniejszości narodowych, reprezentowanych na terytorium Ukrainy”. Zwróciłam się o wyjaśnienie do pracownika Instytutu Innowacyjnych Technologii i Treści Edukacyjnych Jurija Safonowa — właśnie jego podpis widniał pod regulaminem konkursu im. T. Szewczenki. Już wcześniej zdarzało mi się spotykać z Jurijem Mykołajowyczem, jeszcze w zeszłym roku reprezentował Ministerstwo Oświaty podczas przeprowadzania Międzynarodowego Konkursu im. P. Jacyka. Zatem, moim zdaniem, pan Safonow mógł, jak nikt inny, porównać przedsięwzięcia i opowiedzieć o przebiegu sklonowanego konkursu. Na moje pytanie, na ile masowy jest językowo-literacki konkurs im. T. H. Szewczenki, Jurij Mykołajowycz odpowiedział, że danych nie posiada. A kiedy zapytałam, czym realnie różni się jeden konkurs od drugiego, usłyszałam, że ten, którym obecnie się opiekuje, będzie przeprowadzany także w językach mniejszości narodowych. „Wszystkich?” — nie ustępowałam. „Jeśli będzie wystarczająco dużo zgłoszeń” — usłyszałam. Jednym słowem, według uznania „patriotycznych” organizatorów. A oni… Jeśli nie zrozumieliście, zacznijcie czytać materiał od początku.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn