Strona · s. 11strona oryginału ↗
Świat taki, jakim jest…
Слово Просвіти, №06 за 2012 рік
Pawło MOWCZAN Życie jest takie, jakie jest: bez patosu, bez metaforyki, bez hiperbol, bez przesady; patrzcie na psychopatologię codzienności… Aspekty społeczne, polityczno-ideologiczne i kulturologiczne sprowadzone są do minimum, opowieść jest lapidarna, intonacja neutralnie zdystansowana. To nie ilustracje do życia, to prawie odciski życia, prawie… Jeśli poezja jest czymś więcej niż słowami, to tylko dzięki rytmowi i porządkowi słów. Na początku lat osiemdziesiątych gościłem na urlopie u matki. Przyjechał na motocyklu szkolny kolega w mundurze sierżanta milicji. Jak zadrżała mama!.. W mgnieniu oka w powietrzu zadźwięczały odległe rytmy. Wydawało się, że więcej nie powrócą. Rytm, rytmy — coś w rodzaju zadanych na całe życie stanów duszy, która już nie raz reagowała nie tyle na zewnętrzne oznaki, „mundur sierżanta milicji”, co na nie-
* * *
Rytmy płyną, zastają Mnie całkowicie zagubionego. Skąd jesteście? Kim jesteście? Czy nie zgubne jesteście?
Nie wypalajcie duszy. Takimi was nie oczekuję. Na rytm harmonijny ruszę, Jak w morze bezkresne.
* * *
Bożego Narodzenia uroczysta chwila. Głęboka istota modlitwy. I czar pradawnej nici Przypomina o rytmach, którymi gdzieś żyli, Jak my, kolędowali Wszyscy ci, co odeszli, I nam ciepło oddali…
* * *
Pod śpiew natchniony Biłonoszków W ostatnie chwile roku, Którego zostało troszkę, Z tobą cisza i spokój. Twoje iskrzące oczka, Taki łagodny uśmiech i poczucie samego święta, które w tej chwili jest obecne, wierzę — będzie żyło i nadal… Prędzej by już te śniegi spadły, Jak my będziemy wracać do domu W stanie duszy młodym…
* * *
Na początku lat osiemdziesiątych Gościłem na urlopie u matki. Przyjechał na motocyklu Szkolny kolega W mundurze sierżanta milicji. Jak zadrżała mama!.. W mgnieniu oka w powietrzu zadźwięczały odległe rytmy. Wydawało się, że więcej nie powrócą. Rytmy obławników, tych od „pajdioszników”… Rytmy strachu nieśmiertelne.
* * *
Iwano-Frankiwsk. Kawiarnia. Czekam na banusz. Kobieta przełącza kanały TV, zatrzymała się na koncercie miejscowego piosenkarza. Dobra muzyka, dobre piosenki. Rodzime karpackie rytmy. Gospodynię zmieniła córka. Kręciła się, kręciła, a potem wzięła pilot i przełączyła na pop. Nie chcę mówić, na jaką…
przemijające cykliczne próby. Unikalny artysta Mykoła Siadrystyj je policzył i potwierdził, że co każde 12 lat następuje powtarzalność już przeżytego, ale na innym poziomie: biorąc za punkt wyjścia dla nas i naszych rodziców rok 1917 i dodając 12: 1929 ze znanymi represjami, kolektywizacjami, industrializacjami, a dalej 1941 (bez komentarzy), potem 1953 (koniec stalinizmu), 1964 (koniec chruszczowizmu), 1976 rok (nowe represje, doba formowania nowej wspólnoty — radzieckiej), 1988 (czas Gorbaczowa), a dalej już według przeżytych znanych scenariuszy… W powietrzu znowu „brzmią odległe rytmy”. W. Kłyczak jakby czuł się zakłopotany wobec poetyckich aranżacji klasycznością rozmiarów, metaforycznością, złożonością podtekstów, asocjatywnością, symbolicznością, aliteracyjnością… Jest skąpstwo, powściągliwość, prozowatość… Poeta czy narrator? On jest prawie nieobecny… Tutaj przy okazji trzeba wspomnieć skrzydlate powiedzenie Wittgensteina: „O czym nie można mówić, o tym trzeba milczeć…” Właśnie dlatego, zapewne, W. Kłyczak zna cenę słowa nie tylko jako wieloletni redaktor wielu utworów pisarzy współczesnych i tłumaczy (może już demonstrować swoją szafę z książkami zredagowanej przez siebie literatury, pięknej, publicystyki naukowej, eseistyki i, rzecz jasna, utworów poetyckich), ale także jako autor kilku swoich tomików poetyckich. Z jego poezji trudno wyłapać coś jasnego, odrębnego, wykutego, słowa, zdaje się, sterczą na wszystkie strony, taki tryb poetyckiego wygadywania na pierwszy rzut oka jest nieprzekonująco ubogi, ale to szlachetna oszczędność, za którą prześwitują kryształki bezwiecznego. Rezygnuje on z umownego języka poetyckiego, aby, pozostawszy sam na sam ze światem, wyrwawszy się poza granice własnej intuicji, zyskać obiektywną optykę: widzieć świat takim, jakim jest. Subiektywność ukrywa się za tropami i metaforyką. Słowa dla W. Kłyczaka nie są abstrakcyjnymi kategoriami, przezroczystymi znakami pewnych rzeczy i kategorii. One same są urzeczowione-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
