Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

Nie ma w Talnem ani muzeum, ani pałacu…

Слово Просвіти, №06 за 2013 рік

Wadim MYCYK, organizator i niezmienny dyrektor Talnowskiego Muzeum Historii Rolnictwa w latach 1985—2012, doktor filozofii w dziedzinie kulturoznawstwa, profesor. Talnowszczyzna to kraina żyznych czarnoziemów. Jakiekolwiek kultury historyczne by tu nie występowały, kultura rolnictwa pozostawała tą najważniejszą. Dlatego też muzeum, które otwarto w 1986 roku w centrum rejonowym Talne, poświęcono rozwojowi tej życiodajnej gałęzi. Inicjatorami jego powstania byli kierownicy rejonu Witalij Medwediew, Hennadij Kaprałow, dyrektor technikum Iwan Kujan oraz ja, krajoznawca Wadim Mycyk. Każdy rozdział ekspozycji w dwunastu salach ilustrowany jest chlebem jako dziełem sztuki, przysłowiem, słowami pieśni o nim, co pełniej odtwarza zarówno czas, o którym mowa, jak i duchową wartość chleba oraz kulturę narodu. Chleb-skruteń, niczym ornament epoki brązu. „Będzie chleb, będzie i do chleba” — uzupełniają słowa przysłowia. Kałacz symbolizuje gościnność Skołotów-rolników: „Kto z mieczem, a my z kałaczem”. Chleb z krzyżem u Czerniachowców to obraz słońca, a przysłowie potwierdza niezmienną prawdę: „Najsmaczniejszy chleb z własnej pracy”. Czumaków na Talnowszczyźnie błogosławiono i wyprawiano w drogę obrzędowym chlebem — knyszem czumackim: „Koło knysza — dobra dusza”. Ludzkie życie ilustruje dyweń: „Dyweń dziwny: wkoło ładny, w środku widny”. Leżeń uzupełniają słowa: „Chleb — wszystkiemu głowa”, a w dożynkowym korowajcu ucieleśniono wzrost dobrobytu: „Rośnij, korowaju, szerszy od Dunaju”. W chacie na stole koło chleba słowa przysłowia, niczym przykazanie dla ludzi współczesnych i pokoleń przyszłych: „Kładź chleb-sól na stole, będziesz u ludzi na czele”. W muzeum zgromadzono godną kolekcję ceramiki trypolskiej i współczesnej, pisanek Czerkaszczyzny, artystycznego wypieku chleba w regionie. Po raz pierwszy w praktyce muzealnej opracowaliśmy technologię konserwacji pieczonego chleba dla jego długotrwałego przechowywania. Przykłady ceramiki opublikowano w monografiach „Święty kraj rolników”, „Według prawa Światowego ładu”, pisanki w albumach „Pisanki Czerkaszczyzny” (1992, 2007), artystyczne wypieki — w książkach „Syn Ziemi i Słońca”, „Widnokrąg”. Łącznie pracownicy muzeum wydali 26 publikacji. Wszystko to wpłynęło pozytywnie na rozwój kultury ludowej nie tylko w kraju Szewczenki, ale i na Ukrainie. Teraz tylko opowieść o tym, co było, bo takiej piękności odwiedzający już nie zobaczą. Muzeum zrujnowano pod szlachetną ideą — programem „Złota podkowa Czerkaszczyzny”, zgodnie z którym od 2006 roku w obwodzie miano odnowić i uwiecznić miejsca historyczne oraz zabytki. Talne szczyciło się swoim zabytkiem architektury o znaczeniu państwowym — Myśliwskim zamkiem-pałacem hrabiego P. Szuwałowa (nr rejestru 1725). Zbudowany został według projektu duńskiego architekta Andreasa Klemensena w latach 1898—1903. Do 1919 r. należał do córki hrabiego Olgi Pietrowny Dołgorukiej. Potem mieściły się w nim: seminarium nauczycielskie, technikum rolnicze, a od 1967 r. technikum budowlane. W latach 1985—1986 na parterze w 12 salach stworzono Talnowskie Rejonowe Muzeum Historii Rolnictwa, które przyniosło dobrą sławę całemu obwodowi czerkaskiemu. Kiedy w 1993 r. kolegium budowlano-ekonomiczne wyprowadziło się, utrzymanie pałacu spadło na Muzeum. Zaczęliśmy stawiać pytania przed Czerkaską Radą Obwodową i obwodową administracją państwową, zarządem kultury o remont dachu i stworzenie na drugim piętrze pałacu muzeum kultury trypolskiej. Właśnie w rejonie talnowskim skoncentrowanych jest najwięcej jej zabytków: 7 najstarszych pra-miast w Europie i 27 osad. Potem nasza idea rozszerzyła się do historyczno-kulturowego rezerwatu, który bazuje we wsi Lehedzyne, a jego adresem prawnym stał się adres Muzeum Historii Rolnictwa. Sprawa z ideą muzeum Kultury Trypolskiej nabrała nadziei, gdy Czerkaska Rada Obwodowa pod koniec grudnia 2005 roku przyjęła program historyczno-kulturowy „Złota podkowa Czerkaszczyzny”. Zatwierdził go Prezydent Ukrainy dekretem nr 671/2006 z 05.05.2006 r. Jednak z rozpoczęciem prac remontowo-konserwatorskich przy obiekcie Zamek Myśliwski kierownictwo obwodowej administracji państwowej zarządziło eksmisję rejonowego Muzeum Historii Rolnictwa. Ktoś jednak marzył o byciu nowo kreowanym hrabią. Na jednej z pierwszych wspólnych narad mówiłem kierownikom obwodu i rejonu, że jeśli by zrobiono kotłownię blokową, wieżę ciśnień, w pokojach odnowiono pierwotny wygląd, wymieniono sufit drugiego piętra oraz część okien. Jednak od 2009 r. rząd ograniczył finansowanie prac remontowo-konserwatorskich, a potem całkowicie je wstrzymał. Obwodowa administracja państwowa nie wypłacała pieniędzy ochronie. Obecnie żadnych prac renowacyjnych w pałacu hrabiego Szuwałowa nie prowadzi się. Dach z blachodachówki jest niskiej jakości: nad dwoma pokojami od strony zachodnio-południowej przecieka, sufit się zawalił. Ponieważ pałac nie był chroniony, w pokojach rozkradziono system ogrzewania; część okien i drzwi zdewastowano; rzeźbione kamienne balustrady przewrócono; ścianki z płyt gipsowo-kartonowych zniszczono. Teren wokół jest zanieczyszczony, zarasta chwastami. Zatem program „Złota podkowa Czerkaszczyzny” w Talnem tak rozwinęli, że w rejonie nie ma już ani muzeum, ani pałacu. Szybko przeszliśmy od stabilności do ruiny. Wrogim siłom bardzo doskwiera, gdy na Ukrainie jest coś porządnego i samowystarczalnego. Pod tę zgubną tendencję podpada także rezerwat „Kultura Trypolska”, który znajduje się we wsi Lehedzyne. Apelacje w różnych latach do organów państwowych nie pomogły. Dopiero dwa lata temu dla muzeum wydzielono pomieszczenie klubu cukrowni, które wymaga poważnego- Ekspozycja w muzeum poświęcona powstaniu hajdamaków robić tak, to w Talnem nie będzie ani muzeum, ani pałacu. Po tym mnie na narady więcej nie zapraszano. Niszczą ukraińską kulturę systematycznie. W 2006 roku dokonano kolejnej wielkiej zbrodni: artystyczno-historyczną podstawę pasa ekspozycyjnego zniszczono, eksponaty zapakowano w skrzynie i wywieziono do pomieszczenia byłej drukarni rejonowej, które w 2007 roku rada obwodowa oddała pod muzeum. Teraz już sześć i pół roku muzeum stoi w skrzyniach — na remont i zmianę przeznaczenia pomieszczenia w budżecie rejonowym chronicznie brakuje środków. Jakaż jest sytuacja z pałacem? Najpierw, co zrobili w 2006 roku, to wycięli rury ogrzewania i odprowadzania wody, kaloryfery, inne konstrukcje metalowe i wywieźli do Umania na złom (15 ton). Żywa część drewnianego stropu drugiego piętra również trafiła w prywatne ręce. Glazurowaną dachówkę przeselekcjonowano: potłuczoną i zepsutą złożono pod ogrodzeniem, a całą wywieziono. W 2008 roku do pałacu doprowadzono oświetlenie elektryczne, wodę, gaz, zrobiono remont. Od 2006 roku cierpliwie wierzyłem obietnicom przewodniczących rejonowych administracji państwowych, przewodniczących rad rejonowych, że muzeum odrodzą. Dzisiaj pracownicy muzeum muszą się zwolnić. Przy czym pierwszymi mają odejść z pracy specjaliści — dyrektor, starszy pracownik naukowy, a potem — dozorcy, stróże. Ogółem 7 osób. Na tym “zaoszczędzą finanse”, a bez opieki eksponaty rozkradną, przejdą w cudze ręce. Jak widzimy, okoliczności i metody są różne, a istota jedna. Moim głównym zadaniem życiowym ostatnich lat jest odnowienie Muzeum Historii Rolnictwa. Oto dlaczego nie porzucałem pracy i starałem się, aby je odnowiono. Jednak wymienione okoliczności zmusiły mnie 4 stycznia 2013 r. do porzucenia pracy, której oddałem 27 lat. Rolnictwo było, jest i pozostanie główną gałęzią narodu ukraińskiego. To jego sława i priorytet gospodarczy. Dlatego stoję na jednym stanowisku: Muzeum Historii Rolnictwa w Talnem skrajnie koniecznie trzeba odnowić! Jego działalność pomnoży sławę naszego rolniczego rodu i kraju.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn