Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

Jurij BURIAK Z siedmioksięgu poezji „Amalgamat”

Слово Просвіти, №06 за 2013 рік

Pośród róż i sukulentów I Patrzyłem na zegarek i przestawiałem wskazówki, A wzrok zastygał na gałęzi, podobnej do dębowej, Lecz to był klon europejski, a za płotem — Klon halikarnaski. Rozdzielono je, zaledwie Posadziwszy, jeszcze na początku minionego stulecia; Tam ryflowane topole włoskie (teraz gdzie Restauracja „Welur”) i robienie z wielkimi Kwiatami, delikatniejszymi niż kwiat akacji zwyczajnej. Teraz do rzeczy. Szyba okna, przemyta ulewą, Wzrok przenosiła w stronę reliktowego klona, który Rósł pośród paprociowych, tuż obok, w pobliżu Czerwonopniowej jarzębiny, której sok Jest podobny do ludzkiej zwyczajnej krwi; wszystkich innych Bohaterów wegetatywnych — z różą z Roxburgha, z liriodendronem, tulipanowym Drzewem, kasztanami ze starożytnych zostawmy II W spokoju do czasu. Drozdowie i wiewiórki, sójki, Dzięcioł (nie syryjski, a zielony, z czerwonym Grzebieniem i głosem głuchych lasów), motyle, Rudziki i pleszki dawały wzrokowi pożywkę I odwracały od smutnych myśli, a było ich — choć Pę pęka! Więc czasem wzrok zastygał na Punkcie, i wtedy pojawiały się wizje: dzień słoneczny I rzeka stepowa, i uczucie błogości (stop!), Hipnoza przeszłości — tak, jakby z paszczy czasu Wystawały nóżki żabki, a połoz z nieruchomymi Oczami, pięknymi i pełnymi rozkoszy, Połykał ten dzień i nie spuszczał z niego oczu, W których metafora była pozbawiona okrucieństwa Takiego, nasycona kobiecością, uwagą, miłością (Tak mu się zdawało); i tak długo oczu nie spuszczał Z klona Fomina, z działki paproci z tajemniczym Paprociowym kwiatem, który widział (i nie raz), Dziesięciolecia żyjąc pośród róż i sukulentów, W otoczeniu drozdów, kotów i wiewiórek. Koty — jedyne, Co przypominało o drapieżnym świecie za ogrodem, Poza ogrodem, za granicami, oznaczonymi latarniami Z żeliwa, przyozdobionymi gdzieniegdzie takimi samymi Maskaronami z lokami Zeusa, otwartymi ustami, Które ucieleśniały grozę: rewolucji, wojen, pogromów — Te falami przechodziły nad ogrodem, nie naruszając Jego istoty. Ba, nawet miłorzęby, ścięte na opał Podczas oblężenia Kijowa, wyrosły z pnia nieśmiertelnym Jin i jang, jak w buddyjskiej świątyni; tutaj wszystko Odradzało się i miało odrodzić się jego istota, Która spłonęła, wypalona do cna zawałem wizji, Które raz po raz jeszcze pojawiały się pod połozowym Okiem w szybie, przemytej ulewą, w ogrodzie. W ogrodzie… III Brzmią kroki w pamięci mojej… T. S. Eliot W jeden koniec, który zawsze jest obecny, szliśmy W jeden koniec — pomiędzy tym, co już było, i tym, co Być tylko mogło… i drozd lękliwy był nam Za przewodnika, jak Dantemu — Wergiliusz, szliśmy W zaroślach, i drozd (naprawdę bał się o pisklęta) Odwodził nas od drozdiątek w gąszczu; szliśmy Od tego czasu, który zjawił się w upalny dzień nad brzegiem Orila, dzień, przepełniony tym, co zatrzymuje chwilę. W czasie pośród róż, dereni i igliwia, i rododendronów, Z całego świata zebranych, wпрочем, już przekwitłych I z ciężkim wonnym duchem na granicach odurzenia, Pośród magnoliowych, które już zamknęły się dla pszczół I dla oczu ciekawych; w świat dzieci, które stały się nastolatkami I na polanie między sosnami snuły się i śmiechem Wyłaniały z przemarzniętego i wyschniętego szkieletu I pinii ze ścieżkami smolistymi zwinnych wiewióreczek; Nad taflą z czerni zielonych grzybieni i traszek Z napisami złotem po przedpotopowych grzbietach, Gdzie odczytywałem rodzinne monogramy gałęzi Szlachetnych naszych rodowodów; i to było w myślach, Kiedy na kółkach nasz potomek młody z góry Zjeżdżał i zawracał na szybkości, zauważyłem Jak sprawnie włada ciałem, ścinając kąty Euklidesa w przestrzeni bezkresnej pośród róż i sukulentów. IV Szmaragdem lśniła na słońcu żywica szyszek i wichry Ojczyzn wszystkich roślin z całego świata garnęły się Do leszczyny, a ta skłoniła gałęzie nad taflą basenu Z traszkami; i chaos pierwotny na kręgi powracał Przez ogród z róż i polowych endemitów, nad Głowy ślimaków ze wspomnieniem orilskim do Okna, przemytego oczyszczającą łzą. Pustymi Alejami ja ogród przecinałem i szedłem w ten koniec, gdzie to, Co już było, na wieki połączyło się z obecnością tego, Czego jeszcze nie było, a być by miało… Pośród róż i sukulentów. V „Idźcie, idźcie, idźcie”, — powiedział nam ptak, bo ludzki ród nie może znieść rzeczywistości… T. S. Eliot I on przelatywał z krzewu na białokońcówkowe krzaczki Roślin z tabliczkami na piersiach, jak gdyby pochowane Były pod nimi jakieś dawniejsze uczucia, jakieś abstrakty, Absoluty, na byt nadzieja martwych kamieni, które imitowały pnie drzew. „Idźcie, idźcie!..” — z dala od gniazda, jeśli wy straciliście Swoje gniazdo, mojego nie ruszcie: „Idźcie, idźcie!..” — aż do rozerwania Gardzieli ptasich — tak dzięciolica krzyczała na brzegu, Póki wysiadywała dzięciolątka… z trawy od polowych endemitów — Śmiechy lecących dzieciątek z nasion ich z białych Spadochronów, śmiechy szelmów i rozrabiaków, nie z rzeczywistości… A z tego, co mogłoby, gdyby nie wtrącili się Najwyższy Wszechwładca I nędzny — być może, jednocześnie, twórcy i niszczyciele Rzeczywistości — tego, co ty przez szybę dostrzegłeś między europejskim i halikarnaskim klonami, o przeklęty rogu! Ty rozdzieliłeś braci Po gatunku… nie zamienicie się swoim słówkiem szumiącym, póki świata! VI Oj na łące w Bazawłuku kozak umiera… Z pieśni o kozackiej śmierci A ta rzeka była ze słonecznego światła i zwała się po turecku Bazawłuk*, jeden koniec którego wpadał w Ług, a z niego W Dniepr, a drugim dotykał krystalicznej tarczy, Która ugniatała nasz step, ta tarcza z uranowym rdzeniem Od Urana i od plemion Turanu, od irańskojęzycznych Scytów, Którzy zostawili po sobie te stosy mitów z wody i słońca, Ty przypadałeś do przerębla, wyrąbanego w czasie, do okienka W zaroślach winorośli, która czemuś była nazwana Dziewiczą. Patrzyłeś na aleje, na basen, na Ledóchowskiego W cemencie, „zasumowanego” czasem, na admiralski dach W postaci kokardy i na lotnisko z „concordem” hotelu „Ibis” naprzeciw „Kalibana”, i z „boeinga” na wieczorową pannę, Która, jak dreszcz grzbietem, aleją nocną chodziła ślad w ślad Z duchami nocnego ogrodu, gdzie pod wierzbą japońską Szumiał strumień melodią stepową: „Oj na łące w Bazawłuku Kozak umiera…” Pośród róż i sukulentów. VII Czas wschodzenia i czas spadania, pomiędzy którymi trzy dziesięciolecia Zjawia się tobie żołnierz Suworowa, który przechodzi Alpy, Ty przebijasz zarośla i wypadasz w przestrzeń dnia, w geometryczne Konstrukcje rysunków, twierdzeń, równań Euklidesa. Jednak tylko ruch Zapamiętał się, ruch szalony w parze z kimś z bliskich A. T., ale na dole — letejska cisza. Chyba że, no chyba że — Pistolet, muszkiet czy karabin ty ładujesz i grozisz w szczupłego Rozładować jednemu donosicielowi, który ze strachu maskę swoją Zrzucił, akurat naprzeciw wejścia do amfiteatru. Do patefonu Na wysokim postumencie A.T. podchodzi, jak pianista Baszkirow z orszaku Króla Hiszpanii podchodził do fortepianu, i palcem Baszkirowa Zdejmuje z patefonu pokrywę, na siebie ciągnie maszynerię „kombajnu”, Przyprószoną tysiącletnim pyłem, i, jak Baszkirow, pokrywą fortepianu Nad klawiszami patefonowy mechanizm rozkołysuje szarpnięciami z gniewu. I pył stuleci podnosi się nad nim i osiada już pod akompaniament melodii, Które płyną ze wszystkich szpar i dziur, i nakładają się warstwami na wzór Komputerowych na słuch, na wzrok, na przestrzeń i na czas. Wtedy też otwierają się Oczy i trwa pauza, by znów zasilić szeregi Ekstremalistów armii Suworowa w Alpach, spotkać się z sepleniącym Kapusiem i wywarknąć się furią, posłuchać Utiusowa wreszcie, Przylgnąwszy do szpary w postaci pozytywki Z Baszkiriowem, który mieszka w niej, jak domownik w staroświeckiej skrzyni. VIII A staw ten wodą był nalany światła słonecznego… T. S. Eliot Pokryty rzęsą w zaroślach starych drzew bzu, Gdzie raj był dla motyli endemicznych, tu wszystko było Edenowe, i wpisywało się do Czerwonych ksiąg jeszcze od Początku świata. A staw ten wodą był nalany Światła słonecznego. I tego roku na obczyźnie dalekiej Umarła ta, która w siatkówce oka nosiła wspomnienie O osuszonym stawie, co śpiewy pamiętał Wymarłych ptaszków, wpisanych do Ksiąg czerwonych, Dopiero co opanowała słuchem świat i rozróżniać Zaczęła subtelne odcienie — grę światłocieni w nocnych Alejach, plamy i dźwięki rodzinnego majątku w stepie. IX W jedną stronę droga — w nieskończoność, Nie można powrócić w inny czas, Nie ma tam altan, i nas Nie ma, deszcz tupie, pewność Tego, że on się raduje, bezpodstawna: Absurd tego, co oznaczało koniec, Na tyle jawnym jest, że od niedawna W bezkres droga jest drogą na przełaj. Rozdźwięk między przeszłością a przyszłością Otchłaniami już zieje między ludźmi, Jak między bezsensownym a istotnym, A lud zmienił się w papierki, Rolki papieru toaletowego (to po rozpadzie eSeReSeRu), W szmaty papierowych pariasów partii, Regionalnych klanów i komórek, śrubek i trybików (gdybyż to członków!), W puste mózgi bezdomnych-trockistów-bronsztajnistów, I leninistów, i stalinistów, i maoistów, miłośników andropowki, Nowych Rasputinów na wysypiskach imperialnych, Upokorzenie do wysiedleń i przymus gwałtowny Do rozdźwięku między przeszłością a przyszłością, Do wyboru między istotą a pustką na korzyść Tej ostatniej, między śmiercią a życiem — na korzyść Pierwszej. Ów postęp — we wzroście entropii, Upadek — w wyrównywaniu i zacieraniu różnic, Czas wag i szalek, kiedy minęły przewagi, kiedy Przeszłość przeważa nad przyszłością, a przyszłość Traci ślad przeszłości i gubi się w bezkresie. Między różami a sukulentami. __________ * Woda słoneczna (turk.).

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn